CANTOS POPULARES GALLEGOS
I
NADAL
(Tuy)
Esta noite de Nadal
Per ser noite d'alegria,
Camiñando vay Xosé
A mais a virxen Maria.
Camiñan para Belen
Para xegaren de dia.
Quando a Belen xegaron
Toda a xente dormia;
Arrimaron-se a unha peña
Ó pé d'unha fonte fria.
San Xosé foi buscar lumbre,
Até lumbre non tragia:
—Abre las portas, portero,
A Xosé e a Maria.
«Estas portas son de ferro,
Non s'abren até el dia.»
Bajaron anxos del cielo
Que rico lumbre tragian.
Ap. Romania, t. VI, p. 260—1873.
II
A MORTE DE XESUS
(Tuy)
Juebes santo, juebes santo,
Tres dias antes de Pascoa,
Quando o Redemptor do mundo
Por seus disciplos xamaba;
Xamaba por un e un,
Dous e dous se lle xuntaba.
Despois que os tiña xuntos,
D'esta maneira fallaba:
«Qual de vós, disciplos mios,
Quer morir por mi mañana?»
Miran uños para otros,
Niun lle voltou palabra,
Senon San Xuan Bautista,
Padricador da montaña.
A roda da meia noite
Xesus Christo camiñaba;
Levaba unha cruz a cuestas
De madeira mui pesada;
C'unha corda á garganta
D'onde os xudeus puxaban:
Cada puxon que lle daban
Xesus Christo arrodillaba.
Xegou ao Monte Calvario,
Tres Marias a xorar:
Unha era Madalena,
Otra era sua irmana,
Otra era virxen pura,
Que mais passion lle daba;
Unha limpaball'os pés,
Otra limpaball'a cara,
Otra recogia o sangre
Que Xesus Christo derrama.
O sangre que lle caía
Caía en cal sagrado;
O home que o bebese
Será ben aventurado:
N'este mundo será rei
No otro santo coronado.
Quen esta oracion disera
Todos os vernes do anno,
Gañaba un canto no cielo.
Quen a sabe non a di,
Quen a oye no a deprende,
Dia do noso xuizo
Berás que conto nos ten.
Ap. Romania, t. VI, p. 260.
III
ROMANCE DE UN MAUREGATO
(Puente de Domingo Florez)
Eu jungin os meus boisiños
E leveinos á arada,
E no medio do carniño,
Acordóuseme a aguillada.
Tornei e volvin por ela
Topei a porta fechada.
—Abreme a porta, muller,
Ábreme a porta, malvada.
«Eu a porta non cha abro
Que estou facendo a colada.
Rompin a porta pra dentro
Fun por donde acostumaba,
Subin pol-a escaleira
Para coller a aguillada,
Vin estar un gato roxo
Debaixo da miña cama.
—Que é aquelo, muller,
¿Que é aquelo, malvada?
«É o gato do convento
Que anda tras da nossa gata.
Unha machado collin,
Fun a ver se o mataba.
«Qué fas, meu home, qué fas?
Que a min me bates a cara?»
La Galicia, t. IV, 126.
IV
ROMANCE PICARESCO
Vou a dar unha voltiña
Da sala para a cociña,
Que me pareu a muller,
Voulle asar unha sardinha.
Miña nai aqui ll'estou
Desde o dia en que chegamos,
Que sin non me lle esquenceu,
Non lle estou atribucado,
Foille un dia da semana,
Do mes do presente ano.
Ja lle dixen que no mar
Déronnos queijo por rancho,
Agua moura por almorzo
Cando vimolos gabachos.
Eu gomitei como un cocho,
Non atravesei bocado,
Inda que estribaba os pés
Não estaba quedo o barco.
Chegamos a Santander,
E de cote nos cebaron
Con arroz e pan desfeito
Por que estabamos muy flacos.
Cando gordos estivemos
De Santander nos botaron
Nun barco que era mui mouro,
Era mui mouro aquel barco;
Eralle un barco sin velas,
E de cote fumegando;
Tiña un forno con caldeiras
Mais grandes que sete armarios,
E unhos ferros daban volta
Que iban zumbaleando,
E por arte de virloque
Ibamos todos andando.
Diz que con agua fervendo
Amáñan-se estes milagros:
Miña nai, faga a esperencia
Do que seria este barco
Que eu por min teño dementres
Que hade ser cousa d'encanto,
Que seriam navoyeiros
Aqueles homes tiznados.
Déalle moitas memorias
A Mingucho de Carballo,
Á miña prima Marica
Que me coide aquel boi branco,
E que me garde tamen
Por Dios e todolos santos
Unha sardiñina femia,
Porque acá todos son machos.
La Galicia, 89.