[115]Τὰ ὑπολειπόμενα εἶναι εὐνόητα· προσφυγὴ τοῦ Ἑβραίου εἰς τὰ δικαστήρια, δικαίωσις τοῦ Χώτζα, διατεινομένου ὅτι παρὰ τοῦ Ἀλλὰχ ἐζήτησε καὶ ἔλαβε τὸ ποσόν, καὶ ὁτι εἶναι ἀδύνατον νὰ παραδεχθῇ ὅτι εὑρίσκεται ἄνθρωπος, καὶ μάλιστα Ἑβραῖος, δυνάμενος νὰ παίζῃ τοσοῦτον κινδυνῶδες μετὰ τῶν χρημάτων αὐτοῦ, καὶ τέλος νόμιμος ἀπώλεια τῶν ῥιφθεισῶν αὐτῷ λιρῶν.

[116] Über diese beiden Sammlungen vgl. Wesselski, Mönchslatein, S. 199 und Firenzuola, Novellen und Gespräche, übers. v. Wesselski, München 1910, S. 176 ff.

[117] Cantimir schickt der Erzählung folgende Worte voraus: Nos Historiens ajoutent encore une circonstance bien capable de convaincre; c’est qu’avant l’engagement (gemeint ist die Schlacht von Angora am 20. Juli 1402, in der Bajazet von Timur geschlagen und gefangen genommen worden ist) Tamerlan qui etoit campé assez près de Jenishehir, c’est Neapolis de l’Asie mineure, passa trois jours à écouter Nasruddin Hoja: ce bouffon, ou plutôt cet Esope Turc charma si fort le Prince avec ses fables, qu’il lui fit oublier de saccager la ville. Je dois quelque chose à la curiosité de mon Lecteur, et je vais par maniere de digression l’amuser de qelques particularités au sujet de cet homme-là: je les prends d’un livre Turc.

[118] S. dazu unten die Anmerkung zu Nr. 265.

[119] Das Motiv von der lebenden Kette kommt natürlich auch in andern Verbindungen vor, worüber man Köhler I, S. 113 vergleiche, ferner Hans Sachs, IV, S. 73 ff., M. Lidzbarski, Geschichten und Lieder aus den neuaramäischen Handschriften der Kgl. Bibliothek zu Berlin, Weimar, 1896, S. 71 ff., Bolte in der Z. f. vgl. Littg., XI. S. 233 und Archiv für slavische Philologie, XXI, S. 281 und XXVI, S. 462; weiter außer den an diesen Stellen gegebenen Verweisen: The Kathá Sarit Ságara, transl. by C. H. Tawney, Calcutta, 1880 ff., II, S. 111 ff.; The Sackful of News bei Hazlitt, II, S. 185; P. Sébillot, Littérature orale de la Haute-Bretagne, Paris, 1881, S. 255; Bronner, Bayerisches Schelmen-Büchlein, S. 164.

[120] S. Brockelmann, II, S. 15 ff.

[121] S. Brockelmann, II, S. 56.

[122] Vgl. die oben auf Seite 201 ff. gemachten Angaben über das Alter der im Sottisier benützten Manuskripte.

[123] 833 gestorben.

[124] Koran, 21, v. 68 u. 69.