20 doctus a puero. Cornelia mater gracchorum (inscribed upon her statue erected by the Roman people), the daughter of the Conqueror of Zama, was mainly responsible for their training and education; so Cic. Brut. 104 Fuit Tib. Gracchus diligentia matris a puero doctus et Graecis literis eruditus. ‘From her they had received that sensitive nature and that sympathy with the weak and suffering, which animated their political action.’—Ihne.

[B3]

THE JUGURTHINE WAR, 111-106 B.C.
The Betrayal of Jugurtha, 106 B.C.

Postea, tempore et loco constituto, in colloquium uti de pace veniretur, Bocchus Sullam modo, modo Iugurthae legatum appellare, benigne habere, idem ambobus polliceri. Illi pariter laeti ac spei bonae pleni esse. Sed nocte ea, quae proxuma fuit ante 5 diem colloquio decretum, Maurus, adhibitis amicis ac statim immutata voluntate remotis, dicitur secum ipse multa agitavisse, voltu et oculis pariter atque animo varius: quae scilicet tacente ipso occulta pectoris patefecisse. Tamen postremo Sullam accersi 10 iubet et ex illius sententia Numidae insidias tendit. Deinde ubi dies advenit et ei nuntiatum est Iugurtham haud procul abesse, cum paucis amicis et quaestore nostro quasi obvius honoris causa procedit in tumulum facillumum visu insidiantibus. Eodem 15 Numida cum plerisque necessariis suis inermis, uti dictum erat, accedit; ac statim signo dato undique simul ex insidiis invaditur. Ceteri obtruncati, Iugurtha Suilae vinctus traditur et ab eo ad Marium deductus est. 20

Sallust, Jugurtha, 113.

2 Bocchus, King of Mauretania, and father-in-law of Jugurtha, coveted the West of Numidia, and was ready to accept it either from the Romans or from Jugurtha, as the price of his alliance.

Sullam, appointed Quaestor 107 B.C. by Marius, who superseded Metellus in the conduct of the Jugurthine War.

9 quae scilicet . . . patefecisse, i.e. the external signs of his irresolution,—the calling and then dismissing his people (adhibitis . . . remotis, ll. 6, 7), and the changes of his countenance (voltu . . . varius, ll. 8, 9). Scilicet is here used with the Infinitive patefecisse, the verbal sense of the word (= scire + licet) being prominent.

10 accersi (= arcessiri), frequent in Sallust.