Ti gar an kai legein eschen hyper haimatos || 113 anthrôpos eis mêden tô symphytô thermô chrômenos? ti de peri xanthês cholês ê melainês ê phlegmatos? hoti nê Dia dynaton estin anamemigmenên tois sitiois euthys exôthen paragignesthai tên cholên. legei goun hôde pôs autois onomasi; “Poteron d' en tê peri tên koilian katergasia tês trophês gennatai toiautê hygrasia ê memigmenê tois exôthen prospheromenois paragignetai, ouden chrêsimon pros iatrikên epeskephthai.” kai mên, ô gennaiotate, kai kenousthai chrênai phaskeis ek tou zôou ton chymon touton kai megalôs lypein, ei mê kenôtheiê. pôs oun ouden ex autou chrêston hypolambanôn gignesthai tolmas achrêston legein eis iatrikên einai tên peri tês geneseôs autou skepsin?

Hypokeisthô gar en men tois sitiois periechesthai, mê diakrinesthai d' akribôs en hêpati; tauta gar amphotera nomizeis einai dynata. kai mên ou smikron entautha to diapheron ê elachistên ê pampollên cholên en heautois periechonta prosarasthai sitia. ta men gar akindyna, ta de pampollên periechonta tô mê dynasthai pasan autên en || 114 hêpati katharthênai kalôs aitia katastêsetai tôn t' allôn pathôn, hôn autos ho Erasistratos epi plêthei cholês gignesthai phêsi, kai tôn ikterôn ouch hêkista. pôs oun ouk anankaiotaton iatrô gignôskein, prôton men, hôs en tois sitiois autois exôthen hê cholê periechetai, deuteron d', hôs to men teutlon, ei tychoi, pampollên, ho d' artos elachistên kai to men elaion pleistên, ho d' oinos oligistên hekaston te tôn allôn anison tô plêthei periechei tên cholên? pôs gar ouk an eiê geloiotatos, hos an hekôn hairêtai ta pleiona cholên en heautois periechonta pro tôn enantiôn?

Ti d' ei mê periechetai men en tois sitiois hê cholê, gignetai d' en tois tôn zôôn sômasin? ê ouchi kai kata touto chrêsimon epistasthai, tini men katastasei sômatos hepetai pleiôn autês hê genesis, tini d' elattôn? alloioun gar dêpou kai metaballein hoioi t' esmen kai trepein epi to beltion aei tas mochthêras katastaseis tou sômatos. all' ei mê gignôskoimen, kathoti mochthêrai kai hopê tês deousês existantai, pôs an autas epanagein hoioi t' eiêmen epi to || 115 kreitton?

Oukoun achrêston estin eis tas iaseis, hôs Erasistratos phêsin, epistasthai talêthes auto peri geneseôs cholês. ou mên oud' adynaton oud' asaphes exeurein, hoti mê tô pleistên en heautô periechein to meli tên xanthên cholên all' en tô sômati metaballomenon eis autên alloioutai te kai trepetai. pikron te gar an ên geuomenois, ei cholên exôthen euthys en heautô perieichen hapasi t' an hôsautôs tois anthrôpois ison autês egenna to plêthos. all' ouch hôd' echei talêthes. en men gar tois akmazousi kai malist' ei physei thermoteroi kai bion eien biountes talaipôron, hapan eis xanthên cholên metaballei to meli; tois gerousi d' hikanôs estin epitêdeion, hôs an ouk eis cholên all' eis haima tên alloiôsin en ekeinois lambanon. Erasistratos de pros tô mêden toutôn gignôskein oude peri tên diairesin tou logou sôphronei, poteron en tois sitiois hê cholê periechetai euthys ex archês ê kata tên en tê koilia katergasian egeneto, mêden einai chrêsimon eis iatrikên epeskephthai legôn. echrên || 116 gar dêpou prostheinai ti kai peri tês en hêpati kai phlepsi geneseôs autês, en toisde tois organois gennasthai tên cholên hama tô haimati tôn palaiôn iatrôn te kai philosophôn apophênamenôn. alla tois euthys ex archês sphaleisi kai diamartanousi tês orthês hodou toiauta te lêrein anankaion esti kai proseti tôn chrêsimôtatôn eis tên technên paralipein tên zêtêsin.

Hêdeôs d' an entautha tou logou gegonôs êromên tous homilêsai phaskontas auton epi pleiston tois ek tou peripatou philosophois, ei gignôskousin, hosa peri tou kekrasthai ta sômath' hêmôn ek thermou kai psychrou kai xêrou kai hygrou pros Aristotelous eirêtai te kai apodedeiktai, kai hôs to thermon en autois esti to drastikôtaton kai hôs tôn zôôn hosa men thermotera physei, tauta pantôs enaima, ta d' epi pleon psychrotera pantôs anaima kai dia touto tou cheimônos arga kai akinêta keitai phôleuonta dikên nekrôn. eirêtai de kai peri tês chroias tou haimatos ouk Aristotelei monon, alla kai Platôni. kai hêmeis nyn, hoper êdê kai prosthen eipon, || 117 ou ta kalôs apodedeigmena tois palaiois legein prouthemetha, mête tê gnômê mête tê lexei tous andras ekeinous hyperbalesthai dynamenoi; ta d' êtoi chôris apodeixeôs hôs enargê pros autôn eirêmena dia to mêd' hyponoêsai mochthêrous houtôs esesthai tinas sophistas, hoi kataphronêsousi tês en autois alêtheias, ê kai paraleleimmena teleôs hyp' ekeinôn axioumen heuriskein te kai apodeiknynai.

Peri de tês tôn chymôn geneseôs ouk oid', ei echei tis heteron prostheinai sophôteron hôn Hippokratês eipe kai Aristotelês kai Praxagoras kai Philotimos kai alloi polloi tôn palaiôn. apodedeiktai gar ekeinois tois andrasin alloioumenês tês trophês en tais phlepsin hypo tês emphytou thermasias haima men hypo tês symmetrias tês kat' autên, hoi d' alloi chymoi dia tas ametrias gignomenoi; kai toutô tô logô panth' homologei ta phainomena. kai gar tôn edesmatôn hosa men esti thermotera physei, cholôdestera, ta de psychrotera phlegmatikôtera; kai tôn hêlikiôn hôsautôs cholôdeste||118rai men hai thermoterai physei, phlegmatôdesterai d' hai psychroterai; kai tôn epitêdeumatôn de kai tôn chôrôn kai tôn hôrôn kai poly dê proteron eti tôn physeôn autôn hai men psychroterai phlegmatôdesterai, cholôdesterai d' hai thermoterai; kai nosêmatôn ta men psychra tou phlegmatos ekgona, ta de therma tês xanthês cholês; kai holôs ouden estin heurein tôn pantôn, ho mê toutô tô logô martyrei. pôs d' ou mellei? dia gar tên ek tôn tettarôn poian krasin hekastou tôn moriôn hôdi pôs energountos anankê pasa kai dia tên blabên autôn ê diaphtheiresthai teleôs ê empodizesthai ge tên energeian kai houtô nosein to zôon ê holon ê kata ta moria.

Kai ta prôta ge kai genikôtata nosêmata tettara ton arithmon hyparchei thermotêti kai psychrotêti kai xêrotêti kai hygrotêti diapheronta. touto de kai autos ho Erasistratos homologei kaitoi mê boulomenos. hotan gar en tois pyretois cheirous tôn sitiôn tas pepseis gignesthai legê, mê dioti tês emphytou || 119 thermasias hê symmetria diephthartai, kathaper hoi prosthen hypelambanon, all' hoti peristellesthai kai tribein hê gastêr ouch homoiôs dynatai beblammenê tên energeian, eresthai dikaion auton, hypo tinos hê tês gastros energeia beblaptai.

Genomenou gar, ei tychoi, boubônos epi prosptaismati, prin men pyrexai ton anthrôpon, ouk an cheiron hê gastêr pepseien; ou gar hikanon ên oudeteron autôn outh' ho boubôn oute to helkos empodisai ti kai blapsai tên energeian tês koilias; ei de pyrexeien, euthys men hai pepseis gignontai cheirous, euthys de kai tên energeian tês gastros beblaphthai phamen orthôs legontes. all' hypo tinos eblabê, prostheinai chrê tô logô. to men gar helkos ouch hoion t' ên autên blaptein, hôsper oud' ho boubôn; ê gar an eblapse kai pro tou pyretou. ei de mê tauta, dêlon, hôs hê tês thermasias pleonexia. dyo gar tauta prosegeneto tô boubôni, hê tês kata tas artêrias te kai tên kardian kinêseôs alloiôsis kai hê tês kata physin thermasias pleonexia. all' hê men tês kinêseôs alloiôsis ou monon ouden blapsei tên energeian tês ga||120stros, alla kai prosôphelêsei kat' ekeina tôn zôôn, en hois eis tên pepsin hypetheto pleiston dynasthai to dia tôn artêriôn eis tên koilian empipton pneuma. dia loipên oun eti kai monên tên ametron thermasian hê blabê tês energeias tê gastri. to men gar pneuma sphodroteron te kai synechesteron kai pleon empiptei nyn ê proteron. hôste tautê men mallon pepsei ta dia to pneuma kalôs pettonta zôa, dia loipên d' eti tên para physin thermasian apeptêsei. to gar kai tô pneumati phanai tin' hyparchein idiotêta, kath' hên pettei, kapeita tautên pyrettontôn diaphtheiresthai kath' heteron tropon estin homologêsai to atopon. erôtêthentes gar authis, hypo tinos êlloiôthê to pneuma, monên hexousin apokrinesthai tên para physin thermasian kai malist' epi tou kata tên koilian; oude gar plêsiazei kat' ouden touto tô boubôni.

Kaitoi ti tôn zôôn ekeinôn, en hois hê tou pneumatos idiotês mega dynatai, mnêmoneuô, paron ep' anthrôpois, en hois ê ouden ê pantapasin amy||121dron ti kai mikron ôphelei, poieisthai ton logon? all' hoti men en tois pyretois houtoi kakôs pettousin, homologei kai autos kai tên g' aitian prostitheis beblaphthai phêsi tês gastros tên energeian. ou mên allên ge tina prophasin tês blabês eipein echei plên tês para physin thermasias. all' ei blaptei tên energeian hê para physin thermasia mê kata ti symbebêkos, alla dia tên hautês ousian te kai dynamin, ek tôn prôtôn an eiê nosêmatôn; kai mên ouk endechetai tôn prôtôn men einai nosêmatôn tên ametrian tês thermasias, tên d' energeian hypo tês eukrasias mê gignesthai. oude gar di' allo ti dynaton gignesthai tên dyskrasian aitian tôn prôtôn nosêmatôn all' ê dia tên eukrasian diaphtheiromenên. tô gar hypo tautês gignesthai tas energeias anankê kai tas prôtas autôn blabas diaphtheiromenês gignesthai.

Hoti men oun kai kat' auton ton Erasistraton hê eukrasia tou thermou tôn energeiôn aitia, tois theôrein to akolouthon dynamenois hikanôs apodedeichthai nomizô. toutou d' hyparchontos hêmin ouden eti chalepon || 122 eph' hekastês energeias tê men eukrasia to beltion hepesthai legein, tê de dyskrasia ta cheirô. kai toinyn eiper tauth' houtôs echei, to men haima tês symmetrou thermasias, tên de xanthên cholên tês ametrou nomisteon hyparchein engonon. houtô gar kai hêmin en te tais thermais hêlikiais kai tois thermois chôriois kai tais hôrais tou etous tais thermais kai tais thermais katastasesin, hôsautôs de kai tais thermais krasesi tôn anthrôpôn kai tois epitêdeumasi te kai tois diaitêmasi kai tois nosêmasi tois thermois eulogôs hê xanthê cholê pleistê phainetai gignomenê.