To d' aporein, eit' en tois sômasi tôn anthrôpôn ho chymos houtos echei tên genesin eit' en tois sitiois periechetai, mêd' hoti tois hygiainousin amemptôs, hotan asitêsôsi para to ethos hypo tinos peristaseôs pragmatôn anankasthentes, pikron men to stoma gignetai, cholôdê de ta oura, daknetai d' hê gastêr, heôrakotos estin all' hôsper exaiphnês nyn eis ton kosmon elêlythotos kai mêpô ta kat' auton phainomena gignôskontos. epei tis ouk oiden, hôs hekaston tôn hepsomenôn epi pleon halykôteron men to prôton, hysteron || 123 de pikroteron gignetai? kan ei to meli boulêtheiês auto to pantôn glykytaton epi pleiston hepsein, apodeixeis kai touto pikrotaton; ho gar tois allois, hosa mê physei therma, para tês hepsêseôs engignetai, tout' ek physeôs hyparchei tô meliti. dia tout' oun hepsomenon ou gignetai glykyteron; hoson gar echrên einai thermotêtos eis genesin glykytêtos, akribôs autô touto pan oikothen hyparchei. ho toinyn exôthen tois ellipôs thermois ên ôphelimon, tout' ekeinô blabê te kai ametria gignetai kai dia touto thatton tôn allôn hepsomenon apodeiknytai pikron. di' auto de touto kai tois thermois physei kai tois akmazousin eis cholên hetoimôs metaballetai. thermô gar thermon plêsiazon eis ametrian kraseôs hetoimôs existatai kai phthanei cholê gignomenon, ouch haima. deitai toinyn psychras men kraseôs anthrôpou, psychras d' hêlikias, hin' eis haimatos agêtai physin. oukoun apo tropou synebouleusen Hippokratês tois physei pikrocholois mê prospherein to meli, hôs an thermoteras || 124 dêlonoti kraseôs hyparchousin. houtô de kai tois nosêmasi tois pikrocholois polemion einai to meli kai tê tôn gerontôn hêlikia philion ouch Hippokratês monon alla kai pantes iatroi legousin, hoi men ek tês physeôs autou tên dynamin endeixamenês heurontes, hoi d' ek tês peiras monês. oude gar oude tois apo tês empeirias iatrois heteron ti para tauta tetêrêtai gignomenon, alla chrêston men geronti, neô d' ou chrêston, kai tô men physei pikrocholô blaberon, ôphelimon de tô phlegmatôdei; kai tôn nosêmatôn hôsautôs tois men pikrocholois echthron, tois de phlegmatôdesi philion; heni de logô tois men thermois sômasin ê dia physin ê dia noson ê di' hêlikian ê di' hôran ê dia chôran ê di' epitêdeuma cholês gennêtikon, haimatos de tois enantiois.

Kai mên ouk endechetai tauton edesma tois men cholên gennan, tois d' haima mê ouk en tô sômati tês geneseôs autôn epiteloumenês. ei gar dê oikothen ge kai par' heautou tôn edesmatôn hekaston echon kai ouk en tois tôn zôôn sômasi || 125 metaballomenon egenna tên cholên, en hapasin an homoiôs autên tois sômasin egenna kai to men pikron exô geuomenois ên an oimai cholês poiêtikon, ei de ti glyky kai chrêston, ouk an oude to brachytaton ex autou cholês egennato. kai mên ou to meli monon, alla kai tôn allôn hekaston tôn glykeôn tois proeirêmenois sômasi tois di' hotioun tôn eirêmenôn thermois ousin eis cholên hetoimôs existatai.

Kaitoi taut' ouk oid' hopôs exênechthên eipein ou proelomenos all' hyp' autês tou logou tês akolouthias anankastheis. eirêtai d' epi pleiston hyper autôn Aristotelei te kai Praxagora tên Hippokratous kai Platônos gnômên orthôs exêgêsamenois.

IX

Mê toinyn hôs apodeixeis hyph' hêmôn eirêsthai nomizein ta toiauta mallon ê peri tês tôn allôs gignôskontôn anaisthêsias endeixeis, hoi mêde ta pros hapantôn homologoumena kai kath' hekastên hêmeran phainomena gignôskousin; tas d' apodeixeis autôn tas kat' epistêmên ex ekeinôn chrê lambanein tôn archôn, hôn êdê kai prosthen || 126 eipomen, hôs to dran kai paschein eis allêla tois sômasin hyparchei kata to thermon kai psychron kai xêron kai hygron. kai eite phlebas eith' hêpar eit' artêrias eite kardian eite koilian eit' allo ti morion energein tis phêseien hêntinoun energeian, aphyktois anankais anankasthêsetai dia tên ek tôn tettarôn poian krasin homologêsai tên energeian hyparchein autô. dia ti gar hê gastêr peristelletai tois sitiois, dia ti d' hai phlebes haima gennôsi, para tôn Erasistrateiôn edeomên akousai. to gar hoti peristelletai monon auto kath' heauto gignôskein oudepô chrêston, ei mê kai tên aitian eideiêmen; houtô gar an oimai kai ta sphalmata therapeusaimen. ou melei, phasin, hêmin oude polypragmonoumen eti tas toiautas aitias; hyper iatron gar eisi kai tô physikô prosêkousi. poteron oun oud' antereite tô phaskonti tên men eukrasian tên kata physin aitian einai tês energeias hekastô tôn organôn, tên d' au dyskrasian noson t êdê kaleisthai kai pantôs hyp' au||127tês blaptesthai tên energeian? ê peisthêsesthe tais tôn palaiôn apodeixesin? ê triton ti kai meson hekaterou toutôn praxete mêth' hôs alêthesi tois logois ex anankês peithomenoi mêt' antilegontes hôs pseudesin, all' aporêtikoi tines exaiphnês kai Pyrrhôneioi genêsesthe? kai mên ei touto drasete, tên empeirian anankaion hymin prostêsasthai. tô gar an eti tropô kai tôn iamatôn euporoiête tên ousian hekastou tôn nosêmatôn agnoountes? ti oun ouk ex archês empeirikous hymas autous ekalesate? ti de pragmath' hêmin parechete physikas energeias epangellomenoi zêtein iaseôs heneken? ei gar adynatos hê gastêr esti tini peristellesthai kai tribein, pôs autên eis to kata physin epanaxomen agnoountes tên aitian tês adynamias? egô men phêmi tên men hypertethermasmenên empsykteon hêmin einai, tên d' epsygmenên thermanteon; houtô de kai tên exêrasmenên hygranteon, tên d' hygrasmenên xêranteon. alla kai || 128 kata syzygian, ei thermotera tou kata physin hama kai xêrotera tychoi gegenêmenê, kephalaion einai tês iaseôs empsychein th' hama kai hygrainein; ei d' au psychrotera te kai hygrotera, thermainein te kai xêrainein kapi tôn allôn hôsautôs; hoi d' ap' Erasistratou ti pote kai praxousin oud' holôs zêtein tôn energeiôn tas aitias homologountes? ho gar toi karpos tês peri tôn energeiôn zêtêseôs houtos esti, to tas aitias tôn dyskrasiôn eidota eis to kata physin epanagein autas, hôs auto ge monon to gnônai tên hekastou tôn organôn energeian hêtis estin oupô chrêston eis tas iaseis.

Erasistratos de moi dokei kai auto tout' agnoein, hôs, hêtis an en tô sômati diathesis blaptê tên energeian mê kata ti symbebêkos alla prôtôs te kai kath' heautên, hautê to nosêma estin auto. pôs oun eti diagnôstikos te kai iatikos estai tôn nosêmatôn agnoôn holôs auta tina t' esti kai posa kai poia? kata men dê tên gastera to ge tosouton Erasistratos êxiôse zêteisthai to pôs pettetai ta sitia; || 129 to d' hêtis prôtê te kai archêgos aitia toutou, pôs ouk epeskepsato? kata de tas phlebas kai to haima kai auto to pôs parelipen.

All' outh' Hippokratês out' allos tis hôn oligô prosthen emnêmoneusa philosophôn ê iatrôn axion ôet' einai paralipein; alla tên kata physin en hekastô zôô thermasian eukraton te kai metriôs hygran ousan haimatos einai phasi gennêtikên kai di' auto ge touto kai to haima thermon kai hygron einai phasi tê dynamei chymon, hôsper tên xanthên cholên thermên kai xêran einai, ei kai hoti malisth' hygra phainetai. diapherein gar autois dokei to kata phantasian hygron tou kata dynamin. ê tis ouk oiden, hôs halmê men kai thalatta taricheuei ta krea kai asêpta diaphylattei, to d' allo pan hydôr to potimon hetoimôs diaphtheirei te kai sêpei? tis d' ouk oiden, hôs xanthês cholês en tê gastri periechomenês pollês apaustô dipsei synechometha kai hôs emesantes autên euthys adipsoi gignometha mallon ê ei pampoly poton prosêrametha? || 130 thermos oun eulogôs ho chymos houtos eirêtai kai xêros kata dynamin, hôsper ge kai to phlegma psychron kai hygron. enargeis gar kai peri toutou pisteis Hippokratei te kai tois allois eirêntai palaiois.

Prodikos d' en tô peri physeôs anthrôpou grammati to synkekaumenon kai hoion hyperôptêmenon en tois chymois onomazôn phlegma para to pephlechthai tê lexei men heterôs chrêtai, phylattei mentoi to pragma kata tauto tois allois. tên d' en tois onomasi tandros toutou kainotomian hikanôs endeiknytai kai Platôn. alla touto ge to pros hapantôn anthrôpôn onomazomenon phlegma to leukon tên chroan, ho blennan onomazei Prodikos, ho psychros kai hygros chymos estin houtos kai pleistos tois te gerousi kai tois hopôsdêpote psygeisin athroizetai kai oudeis oude mainomenos an allo ti ê psychron kai hygron eipoi an auton.

Ar' oun thermos men tis esti kai hygros chymos kai thermos kai xêros heteros kai hygros kai psychros allos, oudeis d' esti psychros kai xêros tên dynamin, all' hê tetartê syzygia tôn kraseôn || 131 en hapasi tois allois hyparchousa monois tois chymois ouch hyparchei? kai mên hê ge melaina cholê toioutos esti chymos, hon hoi sôphronountes iatroi kai philosophoi pleonektein ephasan tôn men hôrôn tou etous en phthinopôrô malista, tôn d' hêlikiôn en tais meta tên akmên. houtô de kai diaitêmata kai chôria kai katastaseis kai nosous tinas psychras kai xêras einai phasin; ou gar dê chôlên en tautê monê tê syzygia tên physin einai nomizousin all' hôsper tas allas treis houtô kai tênde dia pantôn ektetasthai.

Êuxamên oun kantauth' erôtêsai dynasthai ton Erasistraton, ei mêden organon hê technikê physis edêmiourgêse kathartikon tou toioutou chymou, alla tôn men ourôn ara tês diakriseôs estin organa dyo kai tês xanthês cholês heteron ou smikron, ho de toutôn kakoêthesteros chymos alatai dia pantos en tais phlepsin anamemigmenos tô haimati. kaitoi “Dysenteriê,” phêsi pou Hippokratês, “ên apo cholês melainês arxêtai, thanasimon,” ou mên hê g' apo tês xan||132thês cholês archomenê pantôs olethrios, all' hoi pleious ex autês diasôzontai. tosoutô kakoêthestera te kai drimytera tên dynamin hê melaina cholê tês xanthês estin. ar' oun oute tôn allôn anegnô ti tôn tou Hippokratous grammatôn ho Erasistratos ouden oute to peri physeôs anthrôpou biblion, hin' houtôs argôs parelthoi tên peri tôn chymôn episkepsin, ê gignôskei men, hekôn de paraleipei kallistên tês technês theôrian? echrên oun auton mêde peri tou splênos eirêkenai ti mêd' aschêmonein hypo tês technikês physeôs organon têlikouton matên hêgoumenon kateskeuasthai. kai mên ouch Hippokratês monon ê Platôn, ouden ti cheirous Erasistratou peri physin andres, hen ti tôn kathairontôn to haima kai tout' einai phasi to splanchnon, alla kai myrioi syn autois alloi tôn palaiôn iatrôn te kai philosophôn, hôn hapantôn prospoiêsamenos hyperphronein ho gennaios Erasistratos out' anteipen outh' holôs tês doxês autôn emnêmoneuse. kai mên hosois ge to sôma thallei, toutois ho splên phthinei, phêsin Hippokratês, kai hoi apo tês || 133 empeirias hormômenoi pantes homologousin iatroi. kai hosois g' au megas kai hypoulos auxanetai, toutois kataphtheirei te kai kakochyma ta sômata tithêsin, hôs kai touto palin ouch Hippokratês monon alla kai Platôn alloi te polloi kai hoi apo tês empeirias homologousin iatroi. kai hoi apo splênos de kakopragountos ikteroi melanteroi kai tôn helkôn hai oulai melainai. katholou gar, hotan endeesteron ê prosêken eis heauton helkê ton melancholikon chymon, akatharton men to haima, kakochroun de to pan gignetai sôma. pote d' endeesteron helkei? ê dêlon hoti kakôs diakeimenos? hôsper oun tois nephrois energeias ousês helkein ta oura kakôs helkein hyparchei kakopragousin, houtô kai tô splêni poiotêtos melancholikês helktikên en heautô dynamin echonti symphyton arrhôstêsanti pote tautên anankaion helkein kakôs kan tôde pachyteron êdê kai melanteron gignesthai to haima.