Bull of John XXII. Removing Sorcery from the Jurisdiction of the Inquisition.
(Archives des Frères-prêcheurs de Toulouse.—Doat, XXXIV. fol. 181.)
Johannes episcopus servus servorum Dei venerabilibus fratribus archiepiscopo tholosano ejusque suffraganeis et dilecto filio inquisitori hæreticæ pravitatis in regno Franciæ per sedem apostolicam depututo, Tholosæ residenti, salutem et apostolicam benedictionem. Dudum venerabilis frater noster Guillelmus episcopus Sabinensis scripsit tibi, fili inquisitor, de mandato nostro per suas litteras in hac forma: Guillelmus miseratione divina episcopus Sabinensis religioso viro inquisitori hæreticæ pravitatis in partibus tholosanis salutem in Domino sempiternam. Sanctissimus pater noster et dominus, dominus Johannes divina providentia papa vicesimus secundus optans ferventer maleficos infectores gregis Dominici effugare de medio domus Dei, vult, ordinat, vobisque committit quod auctoritate sua contra eos qui dæmonibus immolant vel ipsos adorant aut homagium ipsis faciant, dando eis in signum cartam scriptam seu aliud quodcumque; vel qui expressa pacta obligatoria faciunt cum eisdem, aut qui operantur vel operari procurant quamcumque imaginem vel quodcumque aliud ad dæmonem alligandum seu cum dæmonum invocatione ad quodcumque maleficium perpetrandum, aut qui sacramento baptismatis abutendo imaginem de cera seu re alia factam baptizant, sive faciunt baptizare, seu alias cum invocatione dæmonum ipsam fabricant quomodolibet, aut faciunt fabricari, aut si scienter baptismus seu ordo vel confirmatio iterantur. Item de sortilegis et maleficis qui sacramento eucharistiæ seu hostia consecrata necnon et aliis sacramentis ecclesiæ, seu ipsorum aliquo, quoad eorum formam vel materiam utendo eis in suis sortilegiis seu maleficiis abutuntur, possitis inquirere et alias procedere contra ipsos, modis tamen servatis qui de procedendo cum prælatis in facto heresis vobis a canonibus sunt præfixi. Ipse namque dominus noster præfatus potestatem inquisitoribus datam a jure quoad Inquisitionis officium contra hæreticos, necnon et privilegia, ad prætactos casus omnes et singulos ex certa scientia ampliat et extendit quoadusque duxerit revocandum. Nos itaque præmissa omnia vobis significamus per has nostras patentes litteras de præfati Domini nostri Papæ speciali mandato facto nobis ab ipso oraculo vivæ vocis. Datum Avenione die vicesima secunda mensis Augusti anno Domini MCCC vicesimo, pontificatus prædicti Domini Papæ anno quarto. Sane noviter intellecto quod errores et abominationes in eisdem litteris comprehensi in partibus illis, de quibus in litteris ipsis habetur mentio, adhuc vigent, nos cupientes super ipsis, ne deinceps pullulent, plenius providere, discretioni vestræ præsentium tenore committimus et mandamus quatinus omnes inquisitiones quas auctoritate litterarum hujusmodi, vos, fratres Archiepiscope et suffraganei, prout quemlibet vestrum tangit, et tu inquisitor præfate, cum singulis eorumdem insimul, vel tu inquisitor solus per teipsum inchoastis, si completæ non fuerint, vos, Archiepiscope et suffraganei, quilibet vestrum videlicet in sua diocesi per se vel alium, quem ad huc deputandum duxeritis, et tu inquisitor prædicte, insimul celeriter compleatis; quas postquam compleveritis una cum illis quæ jam per te solum, præfate inquisitor, forsitan sunt completæ, nobis sub vestris sigillis fideliter interclusas quanto citius poteritis transmittatis, ut eis visis quid faciendum sit tam super illis de quibus fuerit inquisitum, quam super omnibus cæteris de quibus nondum est inceptum inquiri, plenius et certius, auctore Domino, disponamus. Tu vero, inquisitor prædicte, super illis de quibus adhuc inquirere non cœpisti prætextu dictarum litterarum, nisi forsan aliud a nobis receperis in mandatis, te nullatenus intromittas. Per hæc autem non intendimus vobis vel vestrum alicui, quantum ad illa quæ a jure vobis alias sunt permissa, in aliquibus derogari. Datum Avinione secundo Nonas Novembris, pontificatus nostri anno decimo quinto (Nov. 4, 1330).
VIII.
Decision of the Council of Venice Concerning the Witches of Brescia.
(Archivio di Venezia. Misti Cons. X. Vol. 44, p. 7.)
1521 Die 21 Martii in Cons. X. cum additione. É sta sempre instituto del religiosissimo stato nostro in scontar li heretici et extirpar cussi detestando crimine, siccome nella promission del Serenissimo Principe et capitular de conseieri nei primi capituli se leze. Dal che sine dubbio è processa la protectione che sempre el Signer Dio ha havuta della Republica nostra come per infinite experiente de tempo in tempo se ha veduto. Unde essendo in questa materia de i strigoni et heretici da proceder cum gran maturità però l’ andarà parte che chiamado nel collegio nostro el Revmo Legato intervenendo i capi di questo conseio li sia per el Sermo Prencipe nostro cum quelle grave et accomodate parole pareranno alla sapientia de sua serenità dechiarito quanto l’ importi che questa materia sia cum maturità et justicia rite et recte et per ministri che manchino de ogni suspitione tractata et terminata in forma che iuxta la intention et desiderio nostro tutto passi iuridicamente et cum satisfaction dell’ honor del Signor Dio et della fede catholica. E però ne par debino esser deputadi ad questa inquisitione uno o doi Reverendi Episcopi insieme cum uno venerabile Inquisitor i qual tutti siano de doctrina, bontà et integrità prestanti ac omni exceptione majores: Azò non se incorri nelli errori vien ditto esser seguiti fin questo jorno et unitamente cum doi excellenti doctori de Bressa habbino a formar legitime i processi contra i dicti strigoni et heretici. Formati veramente i processi (citra tamen torturam) siano portati a Bressa dove per i predicti cum la presentia et intervento de ambi li Rectori nostri et cum la corte del Podestà et quattro altri Doctori de Bressa della qualità sopradicta: siano lecti essi processi facti cum al dir etiam i rei et intender se i ratificheranno i loro dicti o se i voranno dir altro nec non far nove examinatione o repetitione et etiam torturar se cussi indiciaranno. Le quel cose facte cum ogni diligentia et circumspectione se procedi poi alla sententia per quelli a chi l’ appartien, iuxta el conseio dei sopranominati. Ala execution de la qual servatis omnibus premissis et non aliter, sia dato el brachio secular; et questo che se ha a servar neli processi da esser formati nel advenir sia medesimamente servato et exequito neli processi formati per avanti; non obstante che le sententie fusseno sta facte sopra de quelli. Preterea sia efficacemente parlato cum dicto Revmo Legato e datogli cargo che circa la spese da esser fatte per la inquisitione el facci tal limitatione che sia conveniente e senza extorsion o manzarie come se dice esser sta facte fin al presente. Sed in primis se trovi alcun expediente che lo appetito del danaro non sia causa de far condennar o vergognar alcuno senza aver cum minima culpa sicome vien divulgato finhora in molti esser seguito. Et die cader in considerazione che quelli poveri di Valcamonica sono gente simplice et de grossissimo inzegno et che hariano non minor bisogno de predicatori cum prudente instructione della fede catholica che de persecutori cum animadversione essendo uno tanto numero de anime quante se ritrovano in quelli monti e vallade.
Demum sia suaso el Rmo Legato a la deputation de alcune persone idonee qual habbino ad reveder et investigar le manzarie et altre cose mal fatte che fusseno sta commesse fin questo jorno ne la inquisitione, et che habbino ad syndicar et castigar quelli che havesseno perpetrati de i mancamenti che si divulgano cum murmuration universale. Et questo sia facto de presenti senza interposition de tempo per bon exemplo de tutti.
Et ex nunc captum sit: che da poi facta la presente execution cum el Rmo Legato se vegni a questo Conseio per deliberar quanto se havrà ad scriver alli Rectori nostri de Bressa et altrove sicome sarà indicato necessario. Et sia etiam preso che tutte le pignoration ordinate et facte da poi la sospension presa a dì XII Dicembre proximo preterito in questo conseio siano irrite et nulle ne haver debbino alcuna executione.