p. 307 verso. ‘Incipit sextus de naturalibus auicenae translatus a magistro Girardo cremonensi de arabico in latinum in toleto. Iam explevimus in primo libro.’ … ‘Capitulum in quo affirmatur esse anima et diffinitur secundum quod est anima. Dicemus igitur quia quod primum.’

p. 315 verso. ‘Expleta est pars prima sexti libri de collectione naturalium. Incipit pars secunda eius. Capitulum de certificando virtutes quae sunt propriae animae vegetabilis. Incipiemus nunc notificare sigillatim.’

p. 322 recto. ‘Completa est pars secunda sexti libri de collectione naturalium. Deo sit gratia. Incipit pars eius tertia de visu. Debemus loqui de visu.’

p. 335 recto. ‘non habet sensum communem ullo modo. Completa est pars tertia sexti libri de naturalibus, Deo sint gratiae. Incipit iiij vj libri de naturalibus. Capitulum in quo est verbum commune de sensibilibus interioribus quos habent animalia. Sensus autem qui est communis.’

p. 344 verso. ‘et hic est finis eius quod transtulit Auohaueth ex capitulis illius libri ad hunc locum huius libri de anima. Completa est quarta pars sexti libri de naturalibus auxilio Dei. Incipit pars quinta libri eiusdem. Capitulum de proprietatibus actionum et passionum hominis, et de assignatione contemplationis et actionis. Quoniam jam explevimus tractatum de virtutibus sensibilibus.’

p. 356 verso. ‘quorum quaedam attrahunt materiam et quaedam expellunt sicut postea scies cum loquitur de animalibus. Completus est liber de anima qui est sextus liber collectionis secundae de naturalibus. Et ei qui dedit intelligere sint gratiae infinitae. Post hunc sequitur liber septimus de vegetabilibus et viijº de animalibus qui et finis scientiae naturalis. Post ipsum autem sequitur collectio tercia de disciplinalibus in quatuor libris, seu arismetica, geometria, musica, astrologia, et post hunc sequitur liber de causa causarum.’ Then follows an index to the chapters of the De Anima which ends the whole codex on p. 357 recto.

I have thought it well to give this complete account of these two remarkable manuscripts not only because they show the exact place held by the De animalibus in the body of commentaries written by Avicenna, but also on account of the view they give of the translations made by the early Toledan school. In this respect they serve in some measure to correct and extend the conclusions of Jourdain. It is evident, for instance, that Avendeath did not finish translating the De Anima, but only proceeded in it as far as the end of the fourth part.


APPENDIX III