Saxo, Book II, ed. Ascensius, fol. xi b; ed. Holder, p. 38, l. 4.
Hadingo filius Frotho succedit, cuius uarii insignesque casus fuere. Pubertatis annos emensus, iuuenilium præferebat complementa uirtutum, quas ne desidiæ corrumpendas præberet, abstractum uoluptatibus animum assidua armorum intentione torquebat. Qui cum, paterno thesauro bellicis operibus absumpto, stipendiorum facultatem, qua militem aleret, non haberet, attentiusque necessarii usus subsidia circunspiceret, tali subeuntis indigenæ carmine concitatur:
Insula non longe est præmollibus edita cliuis,
Collibus æra tegens et opimæ conscia prædæ.
Hic tenet eximium, montis possessor, aceruum
Implicitus giris serpens crebrisque reflexus
Orbibus, et caudæ sinuosa uolumina ducens,
Multiplicesque agitans spiras, uirusque profundens.
Quem superare uolens clypeo, quo conuenit uti,
Taurinas intende cutes, corpusque bouinis
Tergoribus tegito, nec amaro nuda ueneno
Membra patere sinas; sanies, quod conspuit, urit.
Lingua trisulca micans patulo licet ore resultet,
Tristiaque horrifico minitetur uulnera rictu,
Intrepidum mentis habitum retinere memento.
Nec te permoueat spinosi dentis acumen,
Nec rigor, aut rapida iactatum fauce uenenum.
Tela licet temnat uis squamea, uentre sub imo
Esse locum scito, quo ferrum mergere fas est;
Hunc mucrone petens medium rimaberis anguem.
Hinc montem securus adi, pressoque ligone
Perfossos scrutare cauos; mox ære crumenas
Imbue, completamque reduc ad littora puppim.
Credulus Frotho solitarius in insulam traiicit: ne comitatior beluam adoriretur, quam athletas aggredi moris fuerat. Quæ cum aquis pota specum repeteret, impactum Frothonis ferrum aspero cutis horrore contempsit. Sed et spicula, quæ in eam coniecta fuerant, eluso mittentis conatu læsionis irrita resultabant. At ubi nil tergi duritia cessit, uentris curiosius annotati mollities ferro patuit. Quæ se morsu ulcisci cupiens, clypeo duntaxat spinosum oris acumen impegit. Crebris deinde linguam micatibus ducens, uitam pariter ac uirus efflauit.
Repertæ pecuniæ regem locupletem fecere....
Saxo, Book II, ed. Ascensius, fol. xv b; ed. Holder, p. 51, l. 4.
His, uirtute paribus, æqua regnandi incessit auiditas. Imperii cuique cura extitit; fraternus nullum respectus astrinxit. Quem enim nimia sui caritas ceperit, aliena deserit: nee sibi quisquam ambitiose atque aliis amice consulere potest. Horum maximus Haldanus, Roe et Scato fratribus interfectis, naturam scelere polluit: regnum parricidio carpsit. Et ne ullum crudelitatis exemplum omitteret, comprehensos eorum fautores prius uinculorum pœna coercuit, mox suspendio consumpsit. Cuius ex eo maxime fortuna ammirabilis fuit, quod, licet omnia temporum momenta ad exercenda atrocitatis officia contulisset, senectute uitam, non ferro, finierit.
Huius filii Roe et Helgo fuere. A Roe Roskildia condita memoratur: quam postmodum Sueno, furcatæ barbæ cognomento clarus, ciuibus auxit, amplitudine propagauit. Hic breui angustoque corpore fuit: Helgonem habitus procerior cepit. Qui, diuiso cum fratre regno, maris possessionem sortitus, regem Sclauiæ Scalcum maritimis copiis lacessitum oppressit. Quam cum in prouinciam redegisset, uarios pelagi recessus uago nauigationis genere perlustrabat.
Saxo, Book II, ed. Ascensius, fol. xvi a; ed. Holder, p. 53, l. 16.
Huic filius Roluo succedit, uir corporis animique dotibus uenustus, qui staturæ magnitudinem pari uirtutis habitu commendaret.
Ibid., ed. Ascensius, fol. xvii a; ed. Holder, p. 55, l. 40.
Per idem tempus Agnerus quidam, Ingelli films, sororem Roluonis, Rutam nomine, matrimonio ducturus, ingenti conuiuio nuptias instruit. In quo cum pugiles, omni petulantiæ genere debacchantes, in Ialtonem quendam nodosa passim ossa coniicerent, accidit, ut eius consessor, Biarco nomine, iacientis errore uehementem capite ictum exciperet. Qui dolore pariter ac ludibrio lacessitus, osse inuicem in iacientem remisso, frontem eius in occuput reflexit, idemque loco frontis intorsit, transuersum hominis animum uultus obliquitate mulctando. Ea res contumeliosam ioci insolentiam temperauit, pugilesque regia abire coegit. Qua conuiuii iniuria permotus, sponsus ferro cum Biarcone decernere statuit, uiolatæ hilaritatis ultionem duelii nomine quæsiturus. In cuius ingressu, utri prior feriendi copia deberetur diutule certatum est. Non enim antiquitus in edendis agonibus crebræ ictuum uicissitudines petebantur: sed erat cum interuallo temporis etiam feriendi distincta successio; rarisque sed atrocibus plagis certamina gerebantur, ut gloria potius percussionum magnitudini, quam numero deferretur. Prælato ob generis dignitatem Agnero, tanta ui ictum ab eo editum constat, ut, prima cassidis parte conscissa, supremam capitis cuticulam uulneraret, ferrumque mediis galeæ interclusum foraminibus dimitteret. Tunc Biarco mutuo percussurus, quo plenius ferrum libraret, pedem trunco annixus, medium Agneri corpus præstantis acuminis mucrone transegit. Sunt qui asserant, morientem Agnerum soluto in risum ore per summam doloris dissimulationem spiritum reddidisse. Cuius ultionem pugiles auidius expetentes, simili per Biarconem exitio mulctati sunt. Utebatur quippe præstantis acuminis inusitatæque longitudinis gladio, quem Løui uocabat. Talibus operum meritis exultanti nouam de se siluestris fera uictoriam præbuit. Ursum quippe eximiæ magnitudinis obuium sibi inter dumeta factum iaculo confecit: comitemque suum Ialtonem, quo uiribus maior euaderet, applicato ore egestum belluæ cruorem haurire iussit. Creditum namque erat, hoc potionis genere corporei roboris incrementa præstari. His facinorum uirtutibus clarissimas optimatum familiaritates adeptus, etiam regi percarus euasit; sororem eius Rutam uxorem asciuit, uictique sponsam uictoriæ præmium habuit. Ab Atislo lacessiti Roluonis ultionem armis exegit, eumque uictum hello prostrauit. Tunc Roluo magni acuminis iuuenem Hiarthwarum nomine, sorore Sculda sibi in matrimonium data, annuoque uectigali imposito, Suetiæ præfectum constituit, libertatis iacturam affinitatis beneficio leniturus.
Hoc loci quiddam memoratu iucundum operi inseratur. Adolescens quidam Wiggo nomine, corpoream Roluonis magnitudinem attentiori contemplatione scrutatus, ingentique eiusdem admiratione captus, percontari per ludibrium cœpit, quisnam esset iste Krage, quem tanto staturæ fastigio prodiga rerum natura ditasset; faceto cauillationis genere inusitatum proceritatis habitum prosecutus. Dicitur enim lingua Danica 'krage' truncus, cuius semicæsis ramis fastigia conscenduntur, ita ut pes, præcisorum stipitum obsequio perinde ac scalæ beneficio nixus, sensimque ad superiora prouectus, petitæ celsitudinis compendium assequatur. Quern uocis iactum Roluo perinde ac inclytum sibi cognomen amplexus, urbanitatem dicti ingentis armillæ dono prosequitur. Qua Wiggo dexteram excultam extollens, læua per pudoris simulationem post tergum reflexa, ridiculum corporis incessum præbuit, præfatus, exiguo lætari munere, quem sors diutinæ tenuisset inopiæ. Rogatus, cur ita se gereret, inopem ornamenti manum nulloque cultus beneficio gloriantem ad aspectum reliquæ uerecundo paupertatis rubore perfundi dicebat. Cuius dicti calliditate consentaneum priori munus obtinuit. Siquidem Roluo manum, quæ ab ipso occultabatur, exemplo reliquæ in medium accersendam curauit. Nec Wiggoni rependendi beneficii cura defuit. Siquidem arctissima uoti nuncupatione pollicitus est, si Roluonem ferro perire contingeret, ultionem se ab eius interfectoribus exacturum. Nec prætereundum, quod olim ingressuri curiam proceres famulatus sui principia alicuius magnæ rei uoto principibus obligare solebant, uirtute tirocinium auspicantes.
Interea Sculda, tributariæ solutionis pudore permota, diris animum commentis applicans, maritum, exprobrata condicionis deformitate, propulsandæ seruitutis monitu concitatum atque ad insidias Roluoni nectendas perductum atrocissimis nouarum rerum consiliis imbuit, plus unumquenque libertati quam necessitudini debere testata. Igitur crebras armorum massas, diuersi generis tegminibus obuolutas, tributi more per Hiarthwarum in Daniam perferri iubet, occidendi noctu regis materiam præbituras. Refertis itaque falsa uectigalium mole nauigiis, Lethram pergitur, quod oppidum, a Roluone constructum eximiisque regni opibus illustratum, ceteris confinium prouinciarum urbibus regiæ fundationis et sedis auctoritate præstabat. Rex aduentum Hiarthwari conuiualis impensæ deliciis prosecutus ingenti se potione proluerat, hospitibus præter morem ebrietatis intemperantiam formidantibus. Ceteris igitur altiorem carpentibus somnum, Sueones, quibus scelesti libido propositi communem quietis usum ademerat, cubiculis furtim delabi cœpere. Aperitur ilico telorum occlusa congeries, et sua sibi quisque tacitus arma connectit. Deinde regiam petunt, irruptisque penetralibus in dormientium corpora ferrum destringunt. Experrecti complures, quibus non minus subitæ cladis horror quam somni stupor incesserat, dubio nisu discrimini restitere, socii an hostes occurrerent, noctis errore incertum reddente. Eiusdem forte silentio noctis Hialto, qui inter regios proceres spectatæ probitatis merito præeminebat, rus egressus, scorti se complexibus dederat. Hic cum obortum pugnæ fragorem stupida procul aure sensisset, fortitudinem luxuriæ prætulit, maluitque funestum Martis discrimen appetere, quam blandis Veneris illecebris indulgere. Quanta hunc militem regis caritate flagrasse putemus, qui, cum ignorantiæ simulatione excusationem absentiæ præstare posset, salutem suam manifesto periculo obicere, quam uoluptati seruare satius existimauit? Discedentem pellex percunctari cœpit, si ipso careat, cuius ætatis uiro nubere debeat. Quam Hialto, perinde ac secretius allocuturus, propius accedere iussam, indignatus amoris sibi successorem requiri, præciso naso deformem reddidit, erubescendoque uulnere libidinosæ percunctationis dictum mulctauit, mentis lasciuiam oris iactura temperandam existimans. Quo facto, liberum quæsitæ rei iudicium a se ei relinqui dixit. Post hæc, repetito ocius oppido, confertissimis se globis immergit, aduersasque acies mutua uulnerum inflictione prosternit. Cumque dormientis adhuc Biarconis cubiculum præteriret, expergisci iussum, tali uoce compellat:
Saxo's translation of the Bjarkamál follows. The part which concerns students of Beowulf most is the account of how Roluo deposed and slew Røricus.
Saxo, Book II, ed. Ascensius, fol. xix a; ed. Holder, p. 62, l. 1.