Tam præceps in bella fuit, quam concitus amnis
In mare decurrit, pugnamque capessere promptus
Ut ceruus rapidum bifido pede tendere cursum.
Saxo, Book II, ed. Ascensius, fol. xxi a; ed. Holder, p. 67, l. 1.
Hanc maxime exhortationum seriem idcirco metrica ratione compegerim, quod earundem sententiarum intellectus Danici cuiusdam carminis compendio digestus a compluribus antiquitatis peritis memoriter usurpatur.
Contigit autem, potitis uictoria Gothis, omne Roluonis agmen occumbere, neminemque, excepto Wiggone, ex tanta iuuentute residuum fore. Tantum enim excellentissimis regis meritis ea pugna a militibus tributum est, ut ipsius cædes omnibus oppetendæ mortis cupiditatem ingeneraret, eique morte iungi uita iucundius duceretur.
Lætus Hiartuarus prandendi gratia positis mensis conuiuium pugnæ succedere iubet, uictoriam epulis prosecuturus. Quibus oneratus magnæ sibi ammirationi esse dixit, quod ex tanta Roluonis militia nemo, qui saluti fuga aut captione consuleret, repertus fuisset. Unde liquidum fuisse quanto fidei studio regis sui caritatem coluerint, cui superstites esse passi non fuerint. Fortunam quoque, quod sibi ne unius quidem eorum obsequium superesse permiserit, causabatur, quam libentissime se talium uirorum famulatu usurum testatus. Oblato Wiggone perinde ac munere gratulatus, an sibi militare uellet, perquirit. Annuenti destrictum gladium offert. Ille cuspidem refutans, capulum petit, hunc morem Roluoni in porrigendo militibus ense extitisse præfatus. Olim namque se regum clientelæ daturi, tacto gladii capulo obsequium polliceri solebant. Quo pacto Wiggo capulum complexus, cuspidem per Hiartuarum agit, ultionis compos, cuius Roluoni ministerium pollicitus fuerat. Quo facto, ouans irruentibus in se Hiartuari militibus cupidius corpus obtulit, plus uoluptatis se ex tyranni nece quam amaritudinis ex propria sentire uociferans. Ita conuiuio in exequias uerso, uictoriæ gaudium funeris luctus insequitur. Clarum ac semper memorabilem uirum, qui, uoto fortiter expleto, mortem sponte complexus suo ministerio mensas tyranni sanguine maculauit. Neque enim occidentium manus uiuax animi uirtus expauit, cum prius a se loca, quibus Roluo assueuerat, interfectoris eius cruore respersa cognosceret. Eadem itaque dies Hiartuari regnum finiuit ac peperit. Fraudulenter enim quæsitæ res eadem sorte defluunt, qua petuntur, nullusque diuturnus est fructus, qui scelere ac perfidia partus fuerit. Quo euenit ut Sueones, paulo ante Daniæ potitores, ne suæ quidem salutis potientes existerent. Protinus enim a Syalandensibus deleti læsis Roluonis manibus iusta exsoluere piacula. Adeo plerunque fortunæ sæuitia ulciscitur, quod dolo ac fallacia patratur.
B. Hrólfs Saga Kraka, cap. 23
(ed. Finnur Jónsson, København, 1904, p. 65 ff.)
Síðan fór Bǫðvarr leið sína til Hleiðargarðs. Hann kemr til konungs atsetu. Bǫðvarr leiðir síðan hest sinn á stall hjá konungs hestum hinum beztu ok spyrr engan at; gekk síðan inn í hǫllina, ok var þar fátt manna. Hann sez utarliga, ok sem hann hefir verit þar litla hríð, heyrir hann þrausk nǫkkut utar í hornit í einhverjum stað. Bǫðvarr lítr þangat ok sér, at mannshǫnd kemr upp úr mikilli beinahrúgu, er þar lá; hǫndin var svǫrt mjǫk. Bǫðvarr gengr þangat til ok spyrr, hverr þar væri í beinahrúgunni; þá var honum svarat ok heldr óframliga: "Hǫttr heiti ek, Bokki sæll." "Hví ertu hér, segir Bǫðvarr, eða hvat gerir þú?" Hǫttr segir: "ek geri mér skjaldborg, Bokki sæll." Bǫðvarr sagði: "vesall ertu þinnar skjaldborgar." Bǫðvarr þrífr til hans ok hnykkir honum upp úr beinahrúgunni. Hǫttr kvað þá hátt við ok mælti: "nú viltu mér bana, ger eigi þetta, svá sem ek hefi nú vel um búiz áðr, en þú hefir nú rótat í sundr skjaldborg minni, ok hafða ek nú svá gert hana háva utan at mér, at hún hefir hlíft mér við ǫllum hǫggum ykkar, svá at engi hǫgg hafa komit á mik lengi, en ekki var hún enn svá búin, sem ek ætlaði hún skyldi verða." Bǫðvarr mælti: "ekki muntu fá skjaldborgina lengr." Hǫttr mælti ok grét: "skaltu nú bana mér, Bokki sæll?" Bǫðvarr bað hann ekki hafa hátt, tók hann upp síðan ok bar hann út úr hǫllinni ok til vats nǫkkurs, sem þar var í nánd, ok gáfu fáir at þessu gaum, ok þó hann upp allan. Síðan gekk Bǫðvarr til þess rúms, sem hann hafði áðr tekit, ok leiddi eptir sér Hǫtt ok þar setr hann Hǫtt hjá sér, en hann er svá hræddr, at skelfr á honum leggr ok liðr, en þó þykkiz hann skilja, at þessi maðr vill hjálpa sér. Eptir þat kveldar ok drífa menn í hǫllina ok sjá Hrólfs kappar, at Hǫttr er settr á bekk upp, ok þykkir þeim sá maðr hafa gert sik ærit djarfan, er þetta hefir til tekit. Ilt tillit hefir Hǫttr, þá er hann sér kunningja sína, því at hann hefir ilt eitt af þeim reynt; hann vill lifa gjarnan ok fara aptr í beinahrúgu sína, en Bǫðvarr heldr honum, svá at hann náir ekki í burtu at fara, því at hann þóttiz ekki jafnberr fyrir hǫggum þeira, ef hann næði þangat