Via de Cypro vel Ierusalem vsque in Babyloniam Ægypti.
Descripto sicut potui triplicitèr itinere in terram sanctam, restat videre de duabus alijs vijs, quæ incidentèr solent contingere peregrinis: Multi námque illorum ex speciali deuotione desiderant visitare ossa beatissimæ Virginis Catharinæ in monte Sinay: [Sidenote: Babylonia Aegypti.] Cum igitur ipsis sit necessarius Soldani Babyloniæ conductus eo quod Imperator sit, et dominus omnium illarum terrarum, quidam postquam perueniunt in Cyprum tendunt primò in Babyloniam Ægypti, pro impetrando conductu securo, átque indè pergentes in Sinay vadunt in Ierusalem. Quidam verò postquam perfecerunt peregrinationem Hierosolymitanam, pergunt per terras ad Soldanum pro conductu, et tum in Sinay, propter quòd vtramque viam breuiter describo. [Sidenote: Damiata portus Aegypti.] De Cypro in Ægyptum itur per mare relinquendo Hierosolymorum terram ad manum sinistram, et accipitur primus portus Ægypti, dictus Damiata: ibi quondam fuit Ciuitas valdè munita, sed quod Christiani illam, primi et altera vice ceperunt, Sarraceni vltimò destruxerunt, et aliam remotius à mari eiusdem nominis Ciuitatem ædificauerunt: [Sidenote: Alexandria.] Hinc venitur in portum Alexandriæ Ægypti, quæ est Ciuitas magna, pulchra, et fortis valde, sed ábsque aquis potabilibus. Adducit tamen sibi per longos ductus aquam Nili fluminis in cisternis ad potandum. Alexandria nobilis, 30. stadia habet longitudinis decémque in latum. In ea restant adhuc plures Ecclesiæ à tempore Christianorum, sed Sarraceni non sustinentes picturas Sanctorum omnes parietes albauerunt. De Alexandria per terras venitur in Babyloniam Ægypti, quæ etiam fundata iacet supra prædictum Nilum fluuium: Dicitur autem hæc Babylonia minor ad differentiam magnæ Babyloniæ, siue Babel, vbi Deus linguas confudit olim, quæ tendendo inter Orientem et Septentrionem distat ab ista dietas circiter 40. nec est sub potestate Soldani, sed Imperatoris Persarum, qui illam tenet in homagio ab Imperatore Cathay, dicto, Grand Can. [Sidenote: Cayr ciuitas.] Hæc autem Babylonia Ægypti est Ciuitas grandis et fortis, tamen valdè prope eam est alia maior dicta Cayr, in qua vt sæpiùs residet Soldanus, quanquam Babylonia nomen per seculum diffusius est cognitum: Altera autem via peregrinorum de Hierosolymis pro conducta tendentium ad Soldanum talis esse potest. [Sidenote: Abilech desertum.] Primò tendant de Ierusalem in suprà dictam Gazam Palestinorum, inde ad Castellum Dayre, átque ex tunc exitur de terra Syriæ, et intratur à superiori parte in desertum longum arenosum, et sterile, propè ad septem dietas, quod lingua eorum vocatur Abilech; tamen per illud inueniantur plura hospitia, vbi haberi possunt ad victum nccessaria. Et qui in eundo rectum iter tenet, veniet in Ciuitatem dictam, Balbes, quæ est ad finem Regni Halapiæ: Sícque expleto Deserto, intratur terra Ægypti, quam ipsi Canopat vocant, et aliqui Mersur, átque ex tunc in Babyloniam, et Cayr, præfatam: In ista verò Babylonia habetur pulchra Ecclesia Mariæ virginis, in loco vbi morabatur cum filio suo, et Ioseph tempore suæ fugæ, et creditur ibi contineri corpus Virginis Barbaræ.
CAPVT. 7.
De Pallatio Soldani, ac numero, et nominibus præteritorum Soldanorum.
Cayr ciuitas Imperialis et Regalis est valdè munita, et grandis, decorata sede propria Sarracenorum Regní, vbi dominus eorum Soldanus communiter residere solet, in suo Calahelick, id est, castro forti, et lato, ac in euecta rupe statuto. Siquidem Soldanus eorum lingua sonat nomen similis maiestatis, quo nos in Latino dicimus Cæsarem, aut Imperatorem. Pro custodia huius Castri sunt ibidem omni tempore morantes sex millia personarum, et pro, seruiendo, dum ibi residet, ipsi Soldano, qui omnes de Curia eadem accipiunt necessaria, et donatiua. Iste Imperator Soldanus, est Rex, Dominúsque quinque Regnoram magnorum: Canopat, hoc est, Ægypti: totius Iudeæ, sicut olim Dauid, et Salomon; Halapiæ, in terra Machsyriæ, cuius ciuitas Damascus olim erat principalis; Arabiæ, quod est regnum valdè protensum, et cum his possidet dominatus omnium Caliphorum: ad quod sciendum, quòd quaundóque fuerunt tres Caliphorum dominatus: Ex quibus primus Caliphus qui dicebatur Chaldæorum, et Arabum, cuius erat sedes in Ciuitate Baldac. Alter Barbarorum et Affricorum, cuius erat sedes in Maroco super Mare Hispaniæ. Tertius Aegypti: [Sidenote: Caliphus quid sit.] Est autem Caliphus inter eos, velut inter nos Imperator, et Papa simul, scilicet, Dominus temporalium et spiritualium. [Sidenote: Series Soldanorum Aegypti.] Exactis igitur Caliphis circa annum incarnationis Christi 1150, primus Soldanorum fuit nominatus Saracon: secundus filius eius, Saladin, qui anno 1190. cum Turcis totam ferè terram promissionis abstulit à Christianis. Et sub quo Richardus Rex Angliæ cum alijs principibus Christianis custodiebat passum Rupium, ne ille sicut proposuerat transire, profecisset vltra. Tertius Melachsala, à quo sanctus Ludouicus rex Franciæ captiuabatur in bello. Quartus Turquenna, qui Regem prædictum redemi dimisit pro pecunia. Quintus Meleth. Sextus Melethemes. Septimus Melec dayr, sub quo Edwardus Rex Angliæ intrauit cum nostris Syriam, damnificans plurimum Sarracenos. [Sidenote: Edwardus princeps Angliæ, Regis Hen. 3. filius.] Octauus Melec salle. Nonus Elphi, qui Anno Incarnationis Domini 1289. destruxit in illis partibus enormiter Christianos, et penitus omnes inde fugauit, atque recepit Tripolim Ciuitatem. Decimus Melethasseras: hic cepit Anno Domini 1291. in octaua paschæ Accharon, fugatis vel occisis ex ea omnibus Christianis. Exinde amissis succedentium nominibus, sextus decimus dicebatur vel dicitur Melec Mandibron: sub isto steti ego per aliquod tempus stipendiarius in guerris suis contra Bedones, qui ei tunc temporis rebellabant. Horum etiam mores, et continentiam populorum, in sequentibus declarabo: sicut veraciter fateri possum, ipse ad filiam cuiusdam sui Principis me obtulit vxorare, et magnis dotari possessionibus, dummodò Christianitati resignassem: Eúmque dimisi Soldanum, quando de partibus illis recessi. [Sidenote: Potentia Soldani Aegypti.] Soldanus præter homines ad sua castra seruanda deputatos, potest educere quoties velit in exercitum de hominibus de ipsius stipendijs viuentibus et ad eius iugitèr mandata paratis, 20. millia armatorum, ex sola Ægypto: Et ex Syria, et Turcia, et alijs terris, 50. millia exceptis ruralibus, et Ciuitatem comitatibus, qui sunt velut innumerabiles. Miles quidem stipendiarius recipit de Curia pro anni Tempore 121. aureos, et sub tali stipendio seruit cum tribus equis et vno Camelo. Quadringenti vel Quingenti horum militum ordinati sunt sub vno rectore, que vocatur Admirabilis: Et ille solus recipit de curia tantum, sicut omnes sibi subditi: Notandum quod nunquam extraneus Nuncius ire permittitur ad Soldanum nisi auratis indutus vestibus, vel panno Tartarico aut camoleoto ad modum nobilium Sarracenorum: [Sidenote: Reuerentia exhibita Soldano.] et oportet vt vbicunque primum nuncius Soldanum aspiciat, siue ad fenestras, siue alibi, vt cadat ad genua, vel protinus osculetur terram, quia talem reuerentiam facere, signum est quòd ille desiderat ei loqui. Quamdiu autem tales loquuntur sibi, aut literas ostendunt, circumstant Apparitores extensis brachijs leuatos tenentes mucrones, gladios, gezas, et mackas ad feriendum, et occidendum, si quid dictum vel nunciatum fuerit, quod Imperatori displiceat, quam citò ille signauerit trucidari. Veruntamen sciendum est quòd nullius hominis personaliter ab ipso quidquam petentis consueuit repellere preces rationabiles, et contra eorum leges aut mores non venientes. Porrò ego in Curia manens, vidi circa Soldanum vnum venerabilem, et expertum medicum, de nostris partibus oriundum: [Marginal note: Cuius nomen erat M. Ioannes ad Barbam.] solet namque circa se retinere diuersarum medicos nationum, et quos nominandæ audierit esse famæ: Nos tamen rarò inuicem conuenimus ad colloquium, eò quòd meum seruitium cum suo modicum congruebat: longo autem posteà tempore, et ab illo loco remotè, videlicet in Leodij ciuitate, composui hortatu et adiutorio eiusdem venerabilis viri hunc tractatum, sicut in fine operis totius enarrabo. Itémque in Cayr ciuitate ducuntur ad forum communitur tam viri quàm mulieres aliarum legum, et nationum venales, et ad modum bestiaram venduntur pro pecunia ad seruiendum in suis artificijs. [Sidenote: Mos oua furnis fouendi.] Habetur quoque ibi domus plena furnis paruis, in quibus per custodes domus tam hyeme quàm æstate fouentur oua gallinarum, anatum, aucarum, et columbarum, vsque ad procreationem suorum pullorum, et hijs intendunt, pro certo pretio accipiendo à mulierculis illic oua ferentibus.
CAPVT. 8.
De Campo Balsami in Egypto.
[Sidenote: Balsamum.] Extra hanc ciuitatem Cayr, est Campus seu ager Balsami: circa quod sciendum, quòd optimum totius mundi Balsamum in magno crescit Indiæ deserto, vbi Alexander Magnus dicitur quondam locutus fuisse arboribus Solis et Lunæ, de quo in sequentibus aliquid est scribendum. Illo itaque Indiæ Balsamo duntaxat excepto, non est liquor in vniuerso orbe, qui huic creditur comparari. Has arbores seu arbusta Balsami fecit quondam quidam de Caliphis Aegypti de loco Engaddi inter mare mortuum, et Ierico, vbi Domino volente excreuerat, eradicari, et in argo prædicto plantari: est tamen hoc mirandum, quod vbicuncque alibi siue prope, siue remote plantantur, quamuis fortè virent, et exurgant, non tamen fructificant. Et è contrario apparet hoc miraculosum, quod in hoc agro Cayr non se permittant coli per Sarracenos, sed solummodò per Christianos, vel aliter non fructificarent: Et dicunt ipsi Sarraceni hoc sæpius se tentasse: sunt autem arbusta trium vel quatuor pedem altitudinis, velut vsque ad renes hominis, et lignum eorum aspiciendum, sicut vitis syluestris. Folia non marcescunt, quin prius marcescant fructus, cernitur ad formam Cubebæ, et gummi eorum est Balsamum. Ipsi appellant arbores Enochkalse, fructum Abebifau, et liquorum gribalse. Extrahitur verò gummi de arbusculis per hunc modem: De lapide acuto, vel de osse fracto dant scissuras per cortices in ligno, et ex vulneribus Balsamum lachrymatur, quod in vasculis suscipiunt, cauentes quout possunt, ne quid de illo labatur in terram: Nam se de ferro, vel alio metallo fieret incissura, liquor Balsami corrumperetur à sua virtute. [Sidenote: Virtutes veri Balsami.] Veri Balsami virtutes sunt magnæ quidem, et innumerosæ: nam vix aliquis mortalium scire potuit omnes, quamuis inter Physicos quinquaginta scribantur. Rarò vtique Sarraceni vendunt Christianis purum et verum Balsamum, quin priùs commisceant, et falsificant sicut ego ipse frequenter vidi. Nam aliqui tertiam, seu quartam partem immiscent terrebynthinæ. [Sidenote: Sophisticationes Balsami.] Alii ramusculos arbustarum, et fructus eorum coquunt in oleo, quod vendunt pro Balsamo: et quidam (quod pessimam est) nil Balsami habentes, distillant oleum, per clauos gariophillos, et spicum nardum, et similes odoriferas species, hoc pro Balsamo exponentes, atque aliis pluribus modis deludunt ementes. [Sidenote: Probatio veri Balsami.] Sed et Mercatores inuicem nonnunquam sophisticant altera vice: probatio autem veri Balsaml potest haberi pluribus modis, quorum aliquos hic describo. Est enim Citrini coloris, valdè clarum, et purum, et fortissimum in odoris fragrantia: si ergò apparet alterius quàm Citrini coloris sciatur non simplicis, sed cuiuscunque commixtæ substantiæ, vel ita spissum, vt non possit fluere, scitote sophisticatum. Item si posueris modicum veri Balsami in manus palma, non poteris sustinere eam linialiter in feruore splendentis Solis ad spacium recitandæ Dominicæ orationis. Item si in clara flamma ignis vel candeliæ cereæ miseris punctum cultelli cum gutta puri Balsami, ipsa gutta de facilè comburetur. Item si in scutella munda cum puro lacte caprino posueris modicum veri Balsami, statim, miscebit se, et vnietur cum lacte, ìta vt Balsamum non cognoscetur. Item è contrà, si posueris verum Balsamum cum aqua Lympida, nunquam miscebit se aquæ, etiamsi aquam moueris vehementer, imò Balsamum semper tendit ad fundum vasis, nam est in sui quanitate valdè ponderosam, et iuxta quod minùs ponderosum inueneris, ampliùs falsificatum noueris.
CAPVT. 9.
De Nile fluuio, et Aegypti territorio.