¿Comusta ca? Ma-ayo man sa pagsilvi canimo cun dunay imong sugo. ¿Ug comusta didto sa iñó ang imong guinicanan ug ang imong mga igso-on? Ma-ayo man silá sa dacóng calo-oy sa Dios. Sa tungud canimo, ualáy quinahanglan sa pagpangutana, cay ma-ayo ca man ca-ayo ug ang imong dagoay mao ang labing ma-ayo sa ngatanan. ?Bu-ut ca ba maglingcod? Aniay usá ca siya. Dili acó bu-ut maglingao-lingao canimo sa imong mga buhat, nasayod acó nga mahal ca-ayo ang tiempo sa mga comerciante. Carón ualá acóy buhat; sa pag-agui co dinhi, bu-ut lamang acó mangutana ug ma-ayo ca ba ug laoas. Dios magbayad. ¿Onsa ba nga oras? La una y media. La una y media, matod mo, ug dinhi sa acong orasán, las doce y media man. Tabi canimo, ualá pa magbagting sa á la una. Nagamato-od acó canimo nga la una y media na, cay ang acong orasán nagalacao sa ma-ayo (cay ma-ayo ang paglacao sa acong orasán). ¿Quinsa ba ang naca-abut? Naca-abut ang acong ig-agao, conó. ¿Di-in ba sia guican? Guican sia sa Manila. ¿Nadugay ba sia ca-ayo didto sa dagat? Nadugay sia napoló ug limá ca adlao, cay daután ca-ayo ang tiempo. ¿Guipalít mo ba quining calo didto sa Manila? Ualá co palita, guiregalo canaco sa acong ig-agao nga bag-o pa miabut.
¿Ngano nga nasamocan ang imong inahán? Nasamocan sia tungud cay ualá sia dumaoat ug sulát sa iyang anác nga tua didto sa España. Dili sia untá masamocan tungud cania, cay bisan mangita sia guihapon sa mga casamocan mahibaló man sia maggaoás niana. Sa tuig nga miagui, sa pag-adto namo sa pagpamusil, guicagabhian camé halayó ca-ayo sa amo. ¿Hain ba camó nabuntagán? Sa sinugdan nasamocan acó ca-ayo, apan ang imong igso-on, ualá sia hino-o: nagapahinay canaco (sa acong casamuc) busa, nauad-an acó sa casamocan. Sa catapusan, hinquit-an namo usa ca payág ug didto camé nabuntagán. Didto naqnita co ang cacugui sa imong igso-on. Pipila ca caoayan ug usá ca bugcus nga sagbut guipacahigdaan nia sa ma-ayong higda-an. Usá ca boteya guipacacandelero nia, ug sa duruhá cun totoló ba ca langgam guibuhat nia ug usá ca panihapon nga ualáy ingón. Sa paghimatá namo sa buntág, ingón ug napaholay ug ma-ayo camé maingón sa pagcatolog namo untá sa labing ma-ayong higda-an sa calibutan.
¿Ngano nga nanuyó (nasucó) ca can Juan? Cay nacaquita man sia guihapon ug mga sayóp sa ngatanán nga naquita nia. ¿Onsay casayoran niana? Ang casayoran niana mao nga dili acó bu-ut magsulti canimo, cay bacacon ca man. ¿Bu-ut ca ba masayod ngano nga ualá sulata sa imong igso-on ang iyang mga tema? Cay maculi man ca-ayo. Nagtucao sia sa tibo-oc nga gabi-i, ug ualá sia macasulát niana, cay canáng tema dili mahimo nia Igo naquita acó ni Pedro, nagsugud sia sa pagsulti ug binisayá sa pag-sumaysumay, ug daghanan ang iyang pagabi-abi canaco: busa usaháy dili acó mahibaló, cun onsa ba ang itubág co. Mao ra ang buhat sa iyang mga igso-on; bisan pa niana, ma-ayo man silá ca-ayo nga tao; dili lang cay sapian ug mahigugmaon silá cun dili nga malolot ug magbubuhat sila usáb sa ma-ayo. Nahagugma silá canaco sa minato-od gayud, busa man, nga guihigugma co silá usáb ug dili acó muingón guihapon nga macadaut acó canila. Dacó pa ngani untá ang paghigugma co canila, cun dili untá maga-abiabi silá ca-ayo; apan, tagsá ca tao dunay iyang mga sayóp, ug ang aco mao ang pag-hisgut sa ilang pag-abiabi.
Natahap na man acó, nga gui-uhao ca ug nga guigutum ang iniong igso-on, busa man ngani, guidalá ta camó dinhi. Bisan pa niana, masaquit ang acong bu-ut, cay dili acó muquita sa imong inahán. ¿Ngano nga dili ca muinom ug capé? Cun dili pa acó catolgon, muinom unta acó. Ubus ca na catolgon, ubus ca na matugnao; ubus ca na gutmon, ubus ca na uhao-on. Usá ca tao, sa pagquita nia nga nagasalamin ang mga tigulang sa pagbasa, naca-adto sia sa balay sa usá ca comerciante; ug nangayo man sia ug inga antiparas. Nacuha niadtong tao ug usá ca libro, ug sa human na nia ablihi, mi-ingon sia nga dili man ma-ayo ang antiparas. Guitaga-an sia sa comerciante sa uban nga labing ma-ayo nga naquita nia sa iyang tindahan, apan, cay ualá sia usáb macabasa, nangutana cania ang comerciante “higala co, ¿nahibalo ca ba magbasa?” Cun mahibalo acó unta magbasa, matod nia, dili co unta quinahangla-non ang imong antiparas.
Sa pagpamusil niadto sa Emperador uga si Carlos V naualá sia didto sa cacahuyan, ug sa pag-abut nia sa usá ca balay, minsulud sia didto cay aron magpahuay. Didto niadtong balaya duna may upát ca tao nga nagapacatológ. Ang usa nagbacod, ug sa pagdo-ol nia sa Emperador nag-ingon cania nga nagdamgó sia nga caoaton nia unta ang iyang orasán, ug guicaoat nia. Dihádihá (then) nagbacod ang usá ug nag-ingón cania nga nagdamgó sia nga angay unta cania ang pagpangaoat cania sa iyang colopo, ug guicaoat nia. Ang icatoló nangaoat sa bolsa. Sa catapusan: nagbangon ang icapat ug nag-ingon cania: nagapa-abut acó nga dili ca manuyó cun susihon ta icao, ug sa pagsusi nia, iyang naquita sa li-og sa Emperador ug usá ca bulaoan nga cadena nga hinigtan sa usá ca pito nga bu-ut nia caoaton cania, apan ang Emperador nag-ingon cania: higala co nga ma-ayo, sa dili mo pa acó cuha-an ni-ining hias, ipaquita co canimo ang iyang gahúm, ug sa pagpamolong nia ni-ining mga polong, nagtaghoy sia. Ang iyang mga tao nga nangita cania, nanigom didto dapit sa baláy ug naningala silá sa pagquita nila sa Emperador dihá nianang pagcabutang. Apan, ang Emperador sa pagquita nga nacagaoás na sia sa calisud mi-ingon sia: ani-a quining mga tao nga nagdamgo sa ngatanán nga ilang bu-ut. Bu-ut acó usáb magdamgo; ug sa human na sia naghunahuna sa macadiót, mi-ingón sia: nagdamgo man acó, nga tacús bitayon silang tanán. Sa pagcahuman ni-ining mga polong. dihádihá guibitay sila sa atubangan sa balay.
Catapusan