¿Ngano nga napado-ol ca nianang mga tao? Napado-ol acó canila, cay may pulus acó canila. Cun mudayon ca pa sa pagdo-ol canila, mangita ca sa mga casamucan, cay daghanan ang ilang mga ca-aoay. ¿Nasayod ca cun hain ba ang ma-ayong cala-ngoyan? Nasayod acó, cun hain dunay usa. ¿Hain ba? Didto dapit sa tabóc sa suba sa licód sa cacahuyan do-ol sa dalan. ¿Anus-a ba quita mulangoy? Carón hapon cun bu-ut ca. ¿Bu-ut ca ba muhulát canaco didto sa tungud sa pultahán sa longsod? Pa-abuton ta icao didto apan nagahangyó acó canimo nga dili ca malimot. Nasayod ca na man nga dili acó malimot (mahacalimot) sa acong mga sa-ad. ¿Nanuyó ba canimo quining tao? Sa bu-ut co, (I think) nanuyó sia canaco, cay dili acó magaduao cania, apan dili acó mahagugma umadto didto sa ilá, cay sa pagadto co, labon nga daoaton acó nia sa ma-ayong dagoay, ingón ug dautan sia ug dagoay (he looks displeased). ¿Ngano nga mamingao ca ug dagoay? Dacó nga mga calisud ang guibati co. Dili ca masucó ca-ayo, cay ¿oonsaon ta man? Apan, Dios co! ¿ngano naninggit ca maingón niana?

[XX.]

¿Pilay vale ni-ining panapton? Guibaligyá co caná sa tagotló ca cahate ang vara. Sa bu-ut co (it seems me) mahal ca-ayo. ¿Bu-ut mo ba ipaquita canaco pipilá ca bulus ni-ining usá ca panapton? Bu-ut acó magpaquita canimo niana. ¿Angay ba canimo quining mapola? Dili angay canaco. ¿Ngano nga dili angay canimo? Cay mahal ca-ayo. ¿Nagato-on ca ba ug binisayá? Oo, nagato-on acó ug binisayá. ¿Quinsa ba ang imong magtoto-on? Ang acong magtoto-on maoy usa ca Pare nga Recoleto ¿Magatodló ba sia usáb ug Ininglés? Oo, nagatodlo sia ug Ininglés sa mga Filipino, ug quinachilá sa iyang mga amigos sa América Bu-ut acó macailá cania, busa, nagahangyó acó canimo nga ihatud mo acó didto sa ila Bu-ut acó untá masayod ¿ngano cay dili acó mahibaló magsulti ug ma-ayo ingón canimo? Ingnon ta; icao magsulti ug ma-ayo ingón canaco, cun dili ca untá mahadlucon; apan, cun nagto-on ca untá ug ma-ayo sa imong mga lección, dili ca untá mahadluc magsulti, tungud cay sa pagpamolong ug ma-ayo, quinahanglan ang pagcasayod, ug quinaiya man sa tao nga dili mahibaló ug ma-ayo sa guito-on nia, nga mahadlucon sia untá; cun nasayod ca pa untá nga dili ca masayóp, dili ca untá mahadlucon.

[XXI.]

¿Onsa nga saquít ang guicamatyán sa imong igso-on? Ang hilanat maoy guicamatyán nia. ¿Comusta ang imong igso-son? Ang acong igso-on ualá nay quinabuhi, dugay na usá ca semana nga namatáy. Ma-ayo man sia ca-ayo ug laoas sa tuig nga miagui sa didto pa acó sa Tagbilaran ¿Onsay iyang guicamatyán? Ang buti (small pox) maoy namatyán nia. ¿Comusta ang inahán sa imong amigos? Dili man ma-ayo, guihilantan sia cahapon sa usá ca adlao (niadtong usá ca adlao) ug caniha sa buntag guibalicán sia sa hilanat (the fever has returned). Guisaolo ba (learn by heart) sa imong mga tinon-an ang mga tema? Onahon nila ang pag-guisi, dili ang pagsaolo (They will rather tear them than learn by heart). ¿Ngano nga nagahilác ang inahán sa atong sologo-on? Minhilac sia, tungud cay ang Pare nga atong amigos, nga nagalimós cania, namatáy dugay na upát ca adlao. ¿Onsay guicamatyán nia? Ang pagcatigulang (quinatigulang) maoy guicamatyán nia. ¿Mutabang ca ba canaco sa pagbuhat, cun muadto quitá sa Panglao? Tabangan ta icao sa pagbuhat, cun mutabang ca canaco pa pagpangita sa quinabuhi. ¿Onsa ba quining mga ocbán sa paghunahua sa imong igso-on? Ma-ayo man ca-ayo sa iyang pagsabút (she likes them very well) apan matolotam-is (matam-istam-is, matod nia. ¿Bu-ut ca ba maniodto dinhi? Bu-ut acó maniodto dinhi, cun guiandam mo ug ma-ayong can-on.

[XXII.]

¿Nacailá ca ba sa mga cabayo? Nacailá man acó. ¿Bu-ut mo ba acó palitán ug usa? Cun bu-ut ca muhatag canaco ug salapi, palitán ta icao ug duruhá. ¿Nacailá ba canáng tao sa mga panapton? Dili sia macailá ca-ayo. ¿Onsa-onsaon mo ba pagpatigayon? Bu-ut acó magpaquita canimo cun onsa-onsaon co pagpatigayon. Onsa may bubuhaton co cay aron mahimbaloan co ang lección, nga ipangutana nia ugmá canaco? Ibutáng mo sa limpio ang imong mga tema, buhaton mo ug totoló, ug magestudio ca sa lección nga sumunúd (next lesson). ¿Onsa-onsaon ba sa imong igso-on ang pagtoon ug binisayá sa ualáy diccionario? Naga ayom-ayom sia lamang (he manages it) sa dacong cacugui. ¿Naquita mo na ba ang acong anác? Ualá co pa sia maquita. ¿Comusta ba sia? Ma-ayo sia ca-ayo, dili ca macailá cania, cay mintobó sia ca-ayo (he has grown very tall) sa didiót nga tiempo (in a short time) ¿Onsa ba carón ang tiempo? Mainit man ca-ayo. ¿Dugay na ba nga ualá mag-olán? Dili: ug sa bu-ut co (I believe) may onús quitá carón adlaoa. Tingali cahá. Mahangin na, nagadalogdog; ¿nadungúg mo ba? Oo, nadungúg co apan halayó pa ca-ayo ang onús. Dili man halayó ingón sa imong paghunahuna. ¿Naquita mo ba nga nagaquilat ¡Dios co! ¡Pagcabascug sa olán! Cun musulúd quitá sa bisan di-in, magasalipód quitá sa onús.

[XXIII.]

Sa didto acó sa longsod sa usá ca adlao, nadaoat co ug usá ca sulát sa imong magtoto-on, nga igamahay ca-ayo nia canimo. Ayao paghilác adto ca caron sa imong cuarto, magto-on ca sa imong lección, ug magma-ayo ca; cun dili, dili ca maniodto caron nga adlaoa. Magama-ayo acó gayúd, amahán co nga hinigugma, nga muangay ca nga to-od canaco. ¿Onsa may atong buhaton cay aron mapaladan quitá? Higugmaon ug bubuhaton niñó ang ma-ayong buhat, ug mapaladan camó dinhi sa yuta ug sa lain nga quinabuhi. Cay bu-ut quitá mapaladan, bubuhatan ta sa ma-ayo ang mga pobres ug caloyan ta ang mga tao nga nalisdan. Sugtón ta ang atong mga magtoto-on, ug dili quitá magpacasaquit canila sa guihapon. ¿Onsa ba ang batasan sa acong anác canimo? Ma-ayo man ang batasan nia canaco, cay ma-ayo ang iyang batasan sa mga taong tanán, Ang iyang amahán nag-ngón cania sa masubsub: ang batasan sa ubán dili man cun dili usa ca aningal sa atong batasan; cun ma-ayo ang atong batasan canila, dili atong pa-abuton ang batasan nila nga maayo canato.

[XXIV.]