2. La Mar‑bord‑ist‑o‑j: Alegori‑et‑o

Ĉirkaŭ grand‑a mez‑ter‑a mar‑o viv‑is mult‑a‑j popol‑o‑j. Ili hav‑is mult‑a‑n inter‑a‑n komerc‑o‑n. Ĉar la mar‑o est‑is oft‑e mal‑trankvil‑a kaj ili hav‑is nur mal‑grand‑a‑j‑n ŝip‑o‑j‑n, ili vetur‑is laŭ-long‑e la mar‑bord‑o, neniam perd‑ant‑e la ter‑o‑n el la vid‑o.

Cert‑a hom‑o el‑pens‑is ŝip‑o‑n, kiu ir‑is per vapor‑o. Li dir‑is al la mar‑bord‑ist‑o‑j: "Jen, ni met‑u ni‑a‑n mon‑o‑n kun‑e, kaj ni konstru‑u grand‑a‑j‑n vapor-ŝip‑o‑j‑n. Tiel ni vetur‑os rekt‑e trans la mar‑o unu al ali‑a‑n; kaj ni far‑os pli da komerc‑o en mal‑pli da temp‑o." Sed la mar‑bord‑ist‑o‑j pli am‑is ĉirkaŭ-ir‑i en mal‑grand‑a‑j ŝip‑o‑j, kiel ili kutim‑is. La el‑pens‑int‑o ne hav‑is sufiĉ-e da mon‑o por konstru‑i grand‑a‑n vapor-ŝip‑o‑n, kiu tre mult‑e en‑hav‑os kaj tre rapid‑e vojaĝ-os; tial li dev‑is vetur‑ad‑i en si‑a mez‑grand‑a vapor-ŝip‑o, kiu tamen almenaŭ rekt‑e ir‑is ĉie‑n. Sed la mar‑bord‑ist‑o‑j daŭr‑ig‑is rem‑i kaj vel‑i ĉirkaŭ-e.

3. Nesaĝa Gento:
Alegorio 		An Unwise1 Race:
an Allegory
Malproksime, en nekonata lando, vivis sovaĝa gento. Ili loĝis en la mezo de vasta ebenaĵo, izolata de la ekstera mondo. Unuflanken homo dek tagojn vojaĝante venus al montegaro: aliflanke staris granda lago kaj senlimaj marĉoj. Tiel oni vivadis trankvile laŭ patra kutimo, tute senzorga pri la ago kaj faro de aliaj homgentoj transmontanaj. En somero estis varmege, kaj ĉiu vintro ŝajnis pli malvarma ol la antaŭa; sed la tero estis fruktodona, ĝi donis al ili sufiĉe da greno por manĝi, kaj la riveroj kaj riveretoj plene provizis puran trinkaĵon. Far2 away, in an unknown3 land, there lived a savage race, They dwelt in the midst of a vast plain,4 cut off from the outer5 world. Towards one side6 a man journeying7 ten days8 would come to a big mountain-range9; on the other side stood a great lake and boundless10 swamps. Thus11 they lived12 quietly after the manner of their fathers, caring nothing13 for the way of life14 of other men beyond the hills. In summer it was very hot,15 and every winter seemed colder than the last; but the earth was fertile, it gave them enough corn16 to eat, and the streams and rivers furnished abundance of pure water to drink.17

1Unwise. Wise = saĝa; ne = not. 2Far. Near = proksim‑e (e = adverbial ending). To be near = proksimi. Mal- is a prefix denoting the opposite. 3Unknown. To know = koni. Pres. part. pass. -at- Negative = ne. (bona = good; malbona = bad; nebona = not good.) 4Plain. Flat = eben‑a. aĵ is a suffix denoting something made from or possessing the quality of. 5Outer. Outside (preposition) = ekster. a denotes an adjective. 6Towards one side. Side = flank‑o. e denotes an adverb; flanke = "sidely," i.e. at the side, n denotes motion towards. 7Journeying. This participial phrase qualifies the verb, venus, like an adverb. In Esperanto the participle therefore takes an e which denotes an adverb. 8Ten days, i.e. for the duration of ten days. Duration of time is put in the accusative case. 9Big mountain-range. Mountain = mont‑o. eg is a suffix denoting bigness; ar is a suffix denoting a collection. 10Boundless. Limit = lim‑o. Without = sen. 11Thus. See [table of correlatives]. 12They lived. To live = viv‑i. ad is a suffix denoting continued action. 13Caring nothing. Care = zorg‑o. Sen = without. a denotes an adjective. 14Way of life. Lit. the acting and doing. 15It was very hot. In such impersonal uses of the adjective, the adverbial form is used. 16Enough corn, da is used after words of quantity. Sufiĉan grenon would also be right. 17Water to drink. Lit. drink-stuff, or drink-thing.

Tiel ili vivadis ne malfeliĉe, kaj ilia vivo estis la vivo de la prapatroj, ĉar ili ne sciis kiel ĝin plibonigi. Sed mankis en ilia lando unu aĵo, kaj pro tiu ĉi manko ili multe suferis: en la tuta lando ĉeestis nenia ŝirmilo, ĉu kontraŭ la suno en somero, ĉu por forteni la vintrajn ventojn. Ĉiuflanke la tero estis plata; kaj kvankam la greno kaj ĉiuspecaj legomoj kreskis bone, arboj estis nekonataj. Eĉ la malproksima montaro staris tutnuda; kaj kiam la ventoj blovis forte el ĝiaj neĝoj, la mizeruloj tremetis pro malvarmeco, kaj ne povis eĉ en siaj dometoj komfortiĝi, ĉar la penetranta enfluo de malvarma aero stele eniris ĝis la familian kamenon. Thus they lived not unhappily, and their life was the life of their forefathers, for they knew not how to better1 it. But in their land one thing2 was lacking; and for3 lack of this they suffered greatly: there was4 no shelter5 in all the land, whether against the sun in summer, or to keep off6 the winter winds. On every side the ground was flat; and although corn and all kinds of7 vegetables grew well, trees were unknown. Even the distant mountains stood all bare; and when the winds blew strong from amidst their8 snows, the poor folk shivered for cold, and could not get comfortable9 even in their cottages, for the penetrating draught of the cold air crept10 right in to the family fireside.

1Better. Good = bon‑a; better = pli bona; suf. -ig is causative. 2One thing. The concrete suffix -aĵ by itself may be used to express "thing." Of course it takes the substantival ending o. 3For lack. Esperanto is absolutely precise in the use of prepositions according to sense. No idiom. In this it differs from all other languages. Here "for" means "by reason of." 4There was. Est‑i = to be; ĉe = at; ĉeesti = to be present. 5Shelter. To shelter = ŝirm‑i; il is a suffix expressing instrument. 6Keep off. To hold = ten‑i; away = for. 7All kinds of. Kind = spec‑o; all = ĉiu. a is adjectival ending. 8Their snows. Whose snows? The mountains'. Therefore ĝiaj, referring to montaro. If "their" referred to "winds," it would be siaj. 9Get comfortable. Comfort(able) = komfort‑o; suf. iĝ denotes becoming. 10Crept in. To steal = ŝtel‑i; -e makes it an adverb.