XXIX. Juxta Cassios, ubi se Oceano Thamesis propinquavit, regio Trinobantum sita erat. natio quæ non modo sponte in Romanorum concessit amicitiam, sed illis quoque ut colonias ibi ponerent metropolim suam Lundinum & Camalodunum ad mare sita obtulerunt. in hac urbe Flavia Julia Helena, piissima conjux Constantini Chlori, materque Constantini Magni, è sanguine Regum Brittanicorum nasci memoriæ proditum dicunt. prima autem hæc Romanorum in Brittania coloniarum erat, templo Claudii, imagine Victoriæ, cum aliis diversis ornamentis insignis. Lundinum enim mundo cognita civitas erat & erit. primùm Trinovantum, postea Londinium, dein Augusta, & nunc Londona rursum. urbe Roma secundum chronicorum fidem, sanè antiquior est, super ripam Thamesis fluminis posita, & ipsa multorum emporium populorum, terra marique venientium, hæc à piissima illa Imperatrice Helena. S. S. Crucis inventrice, circumvallata, atque, si fides sit penes traditiones, quæ non semper erroneæ sunt, nominata est Augusta, tota autem Brittania Romana insula.
XXX. Limes huic populo ad septentrionem flumen Surius, ultra quem habitabant Iceni, celeberrima natio, in duas gentes divisa, quarum prior, Cenomanni habitans ad septentrionem Trinobantes & Cassios, ad orientem Oceanum spectabat. horum urbes Durnomagus & caput regionis Venta. Romanorum colonia erat Camboricum. in mare orientem versus procurens lingula dicitur Flavia extrema. fluminum notissima sunt Garion, Surius & Aufona in sinum Metorin sese exonerans, ex altera parte ad Aufonam incolebant, Carnabiis Brigantibus & Oceano vicini, Coitanni, in tractu sylvis obsito, qui, ut aliæ Brittonum sylvæ, Caledonia fuit appellata. de hac autem III. mentionem facit historicus ille Florus. civitas primaria Coitannorum erat Ragæ, & præter hanc Romanorum colonia Lindum, in extrema ad orientem provinciæ ora. totam verò regionem bifariam secat fluvius Trivona. Hæc Icenorum gens, quæ, utpote ferocissima bellique post hominum memoriam studiosissima, omissis tam rusticis quam civilibus artibus, sua sponte in Romanorum societatem accesserat, non tantum mox defecerat, sed ad sui quoque imitationem alios quam plurimos excitaverat, ab Ostorio Duce primùm sub jugum missa est, aliquot post annos, quum Rex ipsorum, & animo & opibus valentissimus, Prasutagus moriens Cæsarem ejusdemque posteros heredes fecerat. Romani autem Icenorum sic abutentes amicitia, ut nulli non se luxuriæ dederint, ab iisdem postea sociisque, sub ductu bellicosissimæ Bonduicæ, vidua Regis supra nominati, ita infesti ipsis sunt redditi, ut combustis deletisque ipsorum coloniis ac municipio, civium denique Romanorum LXXX. M. ferro miserè sint trucidati; sed postea ad officium redegit Suetonius Legatus, multis prudentiæ nominibus suspiciendus.
¶ XXXI. Ad septentrionalem hujus regionis plagam Oceano occurrit fluvius Abus, quondam terminorum provinciæ MAXIMÆ unus, uti alter Seteja. dicta quoque hæc provincia fuit Brigantiæ Regnum scilicet ejusdem nominis regionem complexa, tribusque habitata nationibus, in extrema orientali plaga, ubi promuntoria Oxellum & Brigantum extrema in mare procurrunt, habitabant Parisii, quorum urbes Petuaria & Portus Felix.
XXXII. Supra hos, uti & ad latus, siti erant propriè sic dicti Brigantes, gens numerosissima, toti olim provinciæ leges præscribens. his cultæ civitates, Epiacum, Vinovium, Cambodunum, Cataracton, Galacum, Olicana, & primaria Isurium. Eboracum verò, ad Urum fluvium, caput provinciæ. primùm colonia nomine Sextæ à Romanis factum, sextæque deinde legionis, quæ Victrix dicebatur, sedes. deinceps verò plurium Imperatorum præsentia illustrior factum, municipii quoque auctum prærogativis.
XXXIII. Totam in æquales ferè partes provinciam dividunt montes Alpes Penini dicti. hi, ad Icenorum Carnabiorumque fines ad fluvium Trivonam surgentes, continua serie per CL. milliaria septentrionem versus decurrunt.
XXXIV. Populi, ad occidentalem hujus jugi partem habitantes, sunt Volantii Sistuntiique arctiori, ut videtur, fœdere conjuncti. urbes habebant Rerigonum, Coccium & Lugubalium, quarum tamen posteriores binas Romanorum tenebant præsidia.
XXXV. Septentrionales hujus terræ limites tegebat murus iste stupendæ molis, à Romanis per Isthmum ad longitudinem LXXX. milliarium extensus, cujus altitudo XII. crassities verò IIX. pedes æquabat, turribusque ornatus, murus erat.
XXXVI. Gentem hanc, ab Imperatore Claudio primùm infestatam, deinde ab Ostorio Legato devictam, postea à Cereali fractam & magnam partem debellatam, ex historia colligitur. cum verò sponte se Agricolæ dedisset, pacem illi datam esse percepimus. Famam hujus gentis in historiis precipue delêrunt turpia Reginæ ipsorum gesta inauditaque perfidia. ipsa harum potentium nationum progenies erat, quæ novas electura sedes, ultimùm ultrò, patriæ, inter Alpes, Danubium & Rhodanum jacenti, valedicebat. ex his in Hyberniam postea nonnulli, sedem ibi fixuri, transierunt, ut ex documentis constat.
¶ XXXVII. His borealiores erant nationes istæ validissimæ olim sub nomine Maætarum venientes, à quibus, mortuo patre, fratricida iste Bassianus suam turpiter pacem emit. regiones, quas tenuêre, sequentes erant, in orientem Ottadinia, inde Gadenia, post hanc Selgovia, deinde Novantia, supra hos etiam Damnia.
XXXVIII. Muro proximi habitabant Gadeni, quorum metropolis Curia. ad Oceanum verò proprius siti Ottadini, eorumque caput Bremenium, ac apud hos fluvii Tueda, Alauna, & utraque Tina, infra murum decurrentes.