[337] Livio, 43, 2. Hispaniae deinde utriusque legati aliquot populorum in senatum introducti—cum et alia indigna quererentur, manifestum autem esset pecunias captas, L. Canuleio praetori, qui Hispaniam sortitus erat, negotium datum est, ut in singulos, a quibus Hispani pecunias repeterent, quinos reciperatores ex ordine senatorio daret patronosque quos vellent sumendi potestatem faceret.

Comentando los capítulos 8 y 9 del S.C. de Thisbaeis, (Ephem. epigr., I, 297) y recordando los hechos referidos por Livio, 43, 2, observa Mommsen: rerum autem Romanorum studiosi ita confirmatum habebunt, quod dudum nosse poterant, sed nihilominus multa ignorabant, licuine unicuique sive civi sive peregrino magistratum propter id, quod in magistratu commississet, in jus vocare ut alio judicio privato, ita furti quoque et injuriarum.

[338] C. I. L., II, n. 3.271 y 4.614.

[339] III, 4, 20.

[340] Inscripciones de legados jurídicos: C. I. L., II, n. 4.113.—Cf. Wilmans, n. 662, a; C. I. L., II, n. 3.738.—Wilmans, n. 1.048; C. I. L., II, n. 2.634; Wilmans, n. 1.185, etc.

[341] De los legati juridici españoles tratan principalmente: Zumpt, Studia Romana, p. 146-149; Mommsen, C. I. L., V, p. 785, y Ephem. epigr. IV, p. 125 y especialmente p. 224-225, y Schurz, De mutationibus in imperio romano ordinando ab imperatore Hadriano factis, Bonn, 1883, p. 67-68. Mommsen, Op. cit., p. 224-225, al comentar una inscripción de Kasaba (quizá la antigua Hierocesarea), en que se menciona á un δικαιοδότης Σπανίας διοικήσεως Ταῤῥακωνησίας, juzga idéntico este título á los de legatus citerioris Hispaniae, legatus juridicus y juridicus de la misma provincia, que ofrecen otras inscripciones.

[342] Notitia dignitatum... in partibus Occidentis, ed. Seeck, XXI, 6-15 (p. 167-168): Sub dispositione viri spectabilis vicarii Hispaniaram; Consulares: Baeticae, Lusitaniae, Gallaeciae. Praesides: Tarraconiensis, Carthaginiensis, Tingitaniae, Insularum Balearum. Cf. I, 64-67 (p. 105).

Al personal subalterno, del Vicario de las Españas hace referencia el siguiente texto de la misma Notitia dignitatum..., ed. Seeck, XXI, 16-26 (p. 168): Officium autem habet idem vir spectabilis vicarius (Hispaniarum) hoc modo: Principem de scola agentum in rebus ex ducenariis; cornicularium; numerarios duos; commentariensem, ab actis, cura epistolarum; adjutorem; subadjuvas; exceptores; singulares et reliquum officium.

De algunos de estos funcionarios subalternos de los primeros siglos del Imperio, dan noticia las inscripciones:

C. I. L., II, 4.166, Tarragona: inscripción sepulcral puesta á un c(orniculario) i(mmuni) leg(ati) Aug(usti) pr(ovinciae) H(ispaniae) c(iterioris).—C. I. L., II, 4.089, Tarragona: inscripción del tiempo de Adriano, puesta por Atimetus lib(ertus), ark(arius) p(rovinciae) H(ispaniae) c(iterioris).—C. I. L., II, n. 485, etc.