[12] Inter, «au nombre de», comme faisant partie de. Cf. 32, note [6]. — Rarissimum (est).
[13] Super = præter, outre. On rencontre dans la Germanie deux emplois de super qui ne se trouvent ni dans Cicéron ni dans César: 1o super pour præter. Cf. [43], super vires; 2o au delà de, plus de. Cf. [33], super sexaginta millia ceciderunt.
[14] Ferramentis, outils de fer. — Copiis, vivres.
[15] Excursus, excursion, sortie, c.-à-d. attaque soudaine qui a pour résultat une bataille imprévue: fortuita pugna.
[16] Juxta formidinem, est voisine, touche de près à la peur. Cf. 21, note [5].
31. Et aliis Germanorum populis usurpatum[1] raro et privata cujusque audentia apud Chattos in consensum[2] vertit, ut primum adoleverunt, crinem barbamque submittere, nec nisi hoste cæso exuere votivum obligatumque[3] virtuti oris habitum. Super[4] sanguinem et spolia revelant frontem, seque tum demum pretia nascendi retulisse dignosque patria ac parentibus ferunt. Ignavis et imbellibus manet squalor[5]. Fortissimus quisque[6] ferreum insuper anulum (ignominiosum id genti) velut vinculum gestat, donec se cæde hostis absolvat[7]. Plurimis[8] Chattorum hic placet habitus, jamque canent insignes[9] et hostibus simul suisque monstrati. Omnium penes hos initia pugnarum, hæc[10] prima semper acies, visu nova: nam ne in pace quidem vultu mitiore[11] mansuescunt. Nulli domus aut ager aut aliqua cura: prout ad quemque[12] venere, aluntur, prodigi alieni, contemptores[13] sui, donec exsanguis senectus tam duræ virtuti impares[14] faciat.
[1] Usurpatum est employé substantivement et équivaut à une proposition relative: quod usurpatur raro et privata cujusque audentia. Il est expliqué appositionnellement par les infinitifs submittere, exuere.
[2] Consensum, coutume acceptée par tous.
[3] Votivum obligatumque, voué et consacré au courage, c.-à-dire par lequel ils s’obligent à se conduire vaillamment. — Habitum. Cf. 17, note [9].
[4] Super: parce que la victime est considérée comme gisant à leurs pieds. — Revelant, ils découvrent (en coupant leurs cheveux). — Pretia nascendi retulisse, avoir payé la dette de leur naissance, le prix de leur existence, mérité la vie qu’ils ont reçue.