[5] Passim et sine custode, partout et sans garde. Sur certaines frontières, par exemple sur celle des Tenctères, près de Cologne, les Romains interdisaient le passage aux étrangers ou les faisaient accompagner d’un Romain qui les surveillait. Cf. Histoires, IV, 64.

[6] Non concupiscentibus, sans qu’ils songent à les convoiter.

[7] Albis: on suppose généralement que Tacite confond ici l’Elbe avec son affluent l’Éger. — Notum olim. Les légions romaines, dans plusieurs expéditions, avaient campé sur les bords de l’Elbe; à l’époque de Tacite, on ne connaissait plus ce fleuve que pour en avoir entendu parler.

42. Juxta Hermunduros Naristi ac deinde Marcomani[1] et Quadi agunt. Præcipua Marcomanorum gloria viresque, atque ipsa etiam sedes, pulsis olim Boiis, virtute parta. Nec Naristi Quadive degenerant[2]. Eaque[3] Germaniæ velut frons est, quatenus Danuvio præcingitur. Marcomanis Quadisque usque ad nostram memoriam reges manserunt ex gente ipsorum, nobile Marobodui et Tudri genus[4]; jam et externos patiuntur. Sed vis et potentia regibus ex auctoritate Romana. Raro armis nostris, sæpius pecunia juvantur[5], nec minus valent.

[1] Marcomani: cf. 28, note [9].

[2] Nec degenerant, ne sont pas non plus indignes d’eux.

[3] Ea s’accorde avec l’attribut par attraction. Cf. 13, notes [4] et [9]. — Velut frons, en quelque sorte le front de la Germanie, c’est-à-dire la partie antérieure, la plus rapprochée des Romains du côté du Danube, qu’atteignait la province de Rhétie. Cf. 34, note [1].

[4] Nobile genus. On ne connaît pas autrement cette dynastie. On n’a aucun détail sur Tuder lui-même; quant à Maroboduus, cf. Ann., II, 63. On ne sait rien non plus sur leurs successeurs, sinon qu’ils étaient imposés par Rome, comme le dit Tacite.

[5] Juvantur (reges). Les Romains fournissaient à ces rois étrangers, dévoués aux intérêts de l’empire, des subsides qui suffisaient à maintenir leur autorité.

43. Retro[1], Marsigni, Cotini, Osi, Buri terga Marcomanorum Quadorumque claudunt. E quibus Marsigni et Buri sermone cultuque Suebos referunt[2]; Cotinos Gallica, Osos Pannonica lingua coarguit non esse Germanos, et quod tributa patiuntur[3]. Partem tributorum Sarmatæ, partem Quadi, ut[4] alienigenis imponunt. Cotini, quo magis pudeat[5], et ferrum effodiunt. Omnesque hi populi pauca[6] campestrium, ceterum saltus et vertices montium insederunt. Dirimit enim scinditque Suebiam continuum montium jugum[7], ultra quod plurimæ gentes agunt[8], ex quibus latissime patet Lugiorum nomen in plures civitates diffusum. Valentissimas nominasse sufficiet, Harios, Helveconas, Manimos, Helysios, Nahanarvalos. Apud Nahanarvalos antiquæ religionis lucus ostenditur. Præsidet sacerdos muliebri ornatu[9], sed deos interpretatione Romana[10] Castorem Pollucemque memorant: ea vis numini[11], nomen Alcis. Nulla simulacra, nullum peregrinæ superstitionis vestigium; ut fratres tamen, ut juvenes venerantur. Ceterum Harii, super[12] vires quibus enumeratos paulo ante populos antecedunt, truces insitæ feritati arte ac tempore lenocinantur: nigra scuta, tincta corpora; atras ad prœlia noctes legunt; ipsaque formidine[13] atque umbra feralis exercitus terrorem inferunt, nullo hostium[14] sustinente novum ac velut infernum aspectum: nam primi in omnibus prœliis oculi vincuntur. Trans Lugios Gotones regnantur[15], paulo jam adductius[16] quam ceteræ Germanorum gentes, nondum tamen supra libertatem. Protinus deinde ab[17] Oceano Rugii et Lemovii. Omniumque harum gentium insigne[18] rotunda scuta, breves gladii et erga reges obsequium.