[18] Naturam: cf. note [12]. — Mox, puis. Cf. 10, note [4]. — Ut in picem resinamve, en formant une sorte de poix ou de résine. In marque le résultat. Cf. 23, note [2].

46. Hic Suebiæ finis. Peucinorum Venedorumque et Fennorum nationes Germanis an Sarmatis adscribam dubito, quanquam Peucini, quos quidam Bastarnas vocant, sermone, cultu, sede ac domiciliis[1] ut Germani agunt: sordes omnium[2] ac torpor. Conubiis mixtis[3] nonnihil in Sarmatarum habitum fœdantur. Venedi multum ex moribus[4] traxerunt; nam quicquid inter Peucinos Fennosque silvarum ac montium erigitur latrociniis pererrant. Hi tamen inter Germanos potius referuntur, quia et domos figunt[5] et scuta gestant et pedum usu ac pernicitate gaudent: quæ omnia diversa Sarmatis sunt in plaustro equoque viventibus. Fennis mira feritas, fœda paupertas: non arma, non equi, non penates[6]; victui herba, vestitui pelles, cubile humus. Solæ in sagittis spes, quas inopia ferri ossibus asperant[7]. Idemque venatus viros pariter ac feminas alit: passim[8] enim comitantur partemque prædæ petunt. Nec aliud infantibus ferarum imbriumque suffugium[9] quam ut in aliquo ramorum nexu contegantur. Huc redeunt juvenes, hoc senum receptaculum. Sed beatius arbitrantur quam ingemere agris[10], illaborare domibus, suas alienasque fortunas spe metuque versare: securi adversus homines, securi adversus deos, rem difficillimam assecuti sunt, ut illis ne voto quidem opus esset[11].

Cetera jam fabulosa: Hellusios et Oxionas ora hominum vultusque, corpora atque artus ferarum[12] gerere. Quod ego ut incompertum in medio relinquam.

[1] Sede ac domiciliis, par la manière dont ils forment leurs agglomérations et disposent leurs demeures. — Agunt, vivent. Cf. 17, note [2].

[2] Omnium (est), se rencontre chez tous.

[3] Conubiis mixtis, par les mariages qu’ils contractent avec les Sarmates. — In ici encore marque le résultat. Cf. 45, note [18].

[4] Ex moribus (Sarmatarum) s’oppose à habitum, l’extérieur, et multum à nonnihil.

[5] Domos figunt, ils ont des demeures fixes. — Pedum usu, la marche. Les Sarmates au contraire étaient nomades et passaient leur vie à cheval ou dans des chariots.

[6] Non penates, pas d’intérieur, pas de maisons, soit fixes comme celles des Vénèdes, soit roulantes comme celles des Sarmates. Cf. 15, note [3].

[7] Ossibus asperare, litt., rendre pointu avec des os, c.-à-d. armer d’os pointus.