SĒRĬUS, a, um, Sérieux, grave, réel. Syn. Gravis, severus. )( Jocosus. Phras. Res est seria admodum, la chose est très sérieuse. Gravis admodum res est; res ea multum habet ponderis et gravitatis; res est minime levis; inest in ea re gravitatis ponderisque multum, non mediocre pondus. Res est ejusmodi quæ continet omnia; in qua sunt omnia; in qua sita, posita, collocata, constituta sunt omnia; ex qua pendent omnia; quæ valet in omnes partes. Res est tanti ut omnia comprehendat; res est ejus ponderis ac momenti ut omnia complectatur. In hoc tota res agitur. Cf. [Gravis]. Usus: Si de rebus seriis loquatur, severitatem adhibeat, s’il parle de choses sérieuses, que son langage soit sévère. Sermo serius et jocus liberalis.
SERMO, ōnis, m. Conversation, entretien, causerie. Syn. Locutio, mentio, oratio. Epith. Suavis, ludicrus, liberior, longus, multus, urbanus, commodus, præclarus, honorificus, vanus, obscurus, tectus, dubius, pervagatus, exploratus, quotidianus, malevolus, stultus, puerilis. Phras. 1. Incepit sermonem de tuis rebus, il commença à parler de vos affaires. Sermonem intulit, injecit, induxit de tuis rebus; sermonem de tuis rebus instituit; delapsus est in sermonem de rebus tuis; sermonem de tuis rebus arripuit; sermonem de rebus tuis habere cœpit. 2. Sermo multus est de te, isque satis malevolus, on parle beaucoup de vous et d’une manière peu bienveillante. Multum das sermonis hominibus malevolis; multam sermonis materiam, ansam præbes; sæpe in hominum malevolorum sermonem venis; frequenter eorum sermonibus vapulas; in ore ac sermone multorum res tuæ sunt; sermonis multum excitant res ac mores tui. 3. Varii sermones instituebantur, on parlait de différentes choses. Serebantur, habebantur sermones varii temporique potissimum apti; in varios sermones delabebamur. Cf. [Loquor]. 4. Sermones tacite auscultabat, il écoutait en silence ce que l’on disait. Sermones captavit nostros; sermonem ex insidiis aucupabatur; sermones nostros clam excepit. Cf. [Ausculto], [Auris]. 5. Postquam ille ad colloquium accessit, sermo in multam noctem extractus est, dès qu’il fut arrivé, l’entretien se prolongea bien avant dans la nuit. Postquam ille ad sermonem accessit; se in sermonem istorum adjunxit, insinuavit; sermones cum illis contulit; sermonem cum illis copulare, consociare, miscere, sermones cædere, in colloquium venire cœpit; sermo in multam noctem ductus, productus, tractus, perpetuatus est; noctis pars magna inter colloquendum abiit, sermonibus consumpta est. 6. Sermo iste valde frequens est inter homines, on fait grand bruit de cette affaire, elle est l’objet de toutes les conversations. Is sermo in circulis, congressionibus omnium versatur; res est in ore ac sermone omnium; omnium sermonibus ea res usurpatur, celebratur; sermo is pervagatus est; sermo iste latissime dissipatur; pervulgatur, divulgatur ea res sermonibus omnium. Urbs iis sermonibus refercitur; latissime manat, emanat, permanat. 7. Sermo iste aliquando desinet, ce bruit s’apaisera enfin. Pervagatus hic sermo reprimetur utique, sedabitur, exstinguetur, exhaurietur, retundetur, refrigerabitur, obmutescet, morietur. Cf. [Rumor], [Fama]. Usus: Sermonem cum aliquo communicare, causer avec qqn. Sermonem injicere, jeter une parole, proférer. Sermones hominum subire, affronter les propos des hommes. Sermones hominum ferre, sustinere, supporter les mauvais bruits qui circulent. Ab alicujus sermone se avertere, fuir l’entretien de qqn. Quis omnes hominum sermones vitet, effugiat? Qui peut échapper aux mauvais propos? Sermonem ordiri, in sermonem ingredi, commencer un entretien. Sermonem conficere, achever un entretien. Sermonem præcidere, incidere, abscindere, rompre l’entretien. Sermonem alio transferre, faire changer la conversation. Dare se sermonibus vulgi, donner matière aux propos publics, faire parler de soi. Mitte hos sermones, cesses ce discours. Cf. [Loquor], [Colloquor], [Oratio].
* SERMŌCĬNĀTĬO, ōnis, f. Entretien, discussion, causerie.
SERMŌCĬNOR, aris, atus sum, ari, d. n. S’entretenir, converser, causer. Syn. Sermonem habeo, loquor. Adv. Diligenter. Usus: Diligenter cum eo sum sermocinatus.
1. SĒRŌ, Tard, trop tard. Phras. Sero admodum ad me venit, il vint me trouver très tard. Paulo antequam sol occideret; primis se intendentibus tenebris; post occasum solis; jam præceps in occasum sol erat; appetente jam nocte; jam serum diei erat, cum, etc.; sub solis occasum; sub primas tenebras; præcipite jam in noctem die; ad multam noctem; multum jam noctis erat cum ille ad me, etc. Usus: Sero, acto jam negotio venisti.
2. SĔRO, is, sēvi, sătum, ere, a. Semer, planter; répandre. Syn. Sementem facio, semen spargo, semino. Usus: Serere arbores quæ alteri seculo prosint, planter des arbres qui ombrageront une autre génération. Sere beneficium ut metere possis fructum. Sermones, discordias serere.
SERPENS, entis, m. Serpent. Usus: Repente te, tanquam serpens a latibulis, oculis eminentibus, inflato collo, tumidis cervicibus extulisti.
SERPO, is, psi, ptum, ere, n. Glisser, s’avancer lentement, se répandre peu à peu. Syn. Progredior. Adv. Longius, obscure, occulte, paulatim, sensim. Usus: Ea consuetudo, rumor, malum latius serpit, manat, funditur.
SERRA, æ, f. Scie. Usus: Ne stridorem quidem serræ audiunt.
SERRŬLA, æ, f. Petite scie. Usus: Serrula adunca ex omni parte dentium et tortuosa.