CAUTES, is, f. Roche, rocher. Syn. Saxum asperum et abruptum.
CAUTĬO, ōnis, f. Précaution. Syn. Provisio. Epith. Communis, diligens, facilis, græcula, multa, summa. Usus: A malis natura declinamus, quæ declinatio, si cum ratione fit, cautio appellatur. Rebus tuis cautionem adhibe et diligentiam, usez de précaution et d’habileté dans vos affaires. Ita bonus divinator, et ad prædictionem cautionem adhibeat. Cautio pecuniarum. Chirographi cautio, la garantie de ma signature. (Vulg. Securatio, quitantia.) Cf. [Prudentia], [Providentia], [Caveo].
CAUTOR, ōris, m. Celui qui garantit. Usus: Cautor alieni periculi, celui qui veille sur un autre.
CAUTUS, a, um, Prudent, circonspect, défiant. Syn. Providus, prudens. Phras. Homo multæ cautionis et providentiæ; qui nihil nisi caute et pedetentim, nihil non ex certa animi provisione suscipit. Quis illo consideratior? quis tectior? quis prudentior, qui nihil nisi explorate agat. Alienis malis eruditus, aliena calamitate doctus, cautissime omnia, omni cautione agit. Cf. [Providus], [Prudens], [Caveo].
CĔDO, Donne, dis, parle. Syn. Da, dic, exhibe. Usus: Cedo tabulas; cedo, quid affers?
CĒDO, is, cessi, cessum, cedere, n., nonnunquam a. Céder, laisser la place, se retirer. Syn. Concedo, locum do, me retraho. )( Maneo. Adv. Honeste, male, non multum, aut nihil omnino. Cessisse omnino a gladiatore. Phras. 1. Cessit denique hostium machinationibus, il céda enfin devant les machinations de ses ennemis. Ita tractus ac debilitatus est, ut succumberet fortunæ; tandem manus dedit fortunæ; victus, et abjecto scuto exterritus campo cessit. Defecit hominem constantia, et labescere cœpit. 2. Hostes retro cesserunt, les ennemis reculèrent. Pedem retulere, se in castra recepere, receptu fugæ simillimo in castra retro iere, se abstulere. 3. Uni cedit Homero, il ne le cède qu’à Homère. Uni concedit Homero. Poetarum, præterquam Homero, nemini secundus est. Ab Homero proximus est. Homero collatus, haud ægre in secundo se gradu continet. 4. Cedite omnes de via, allons, quittes tous le chemin. Abscedite; date viam; fugæ totæ plateæ pateant; ne quis mihi obstiterit obviam. Concedite, decedite de via. Illuc este; auferte vos hinc. Declinate paulum extra viam; viam facite. 5. Hoc consilium bene tibi cedat, puisse votre dessein réussir. Res ea tibi bene, feliciter vertat, opto; res ex sententia tibi succedat; feliciter eveniat; procedat bene ac prospere, exopto; optatis, votis fortuna subscribat, annuat, respondeat, faveat, aspiret; cadat feliciter, ut exoptas; ex animi sententia geratur, opto. 6. Male cessit conatus iste, ses efforts ne réussirent pas. In perniciem vertit; abfuit fortuna cœpto, exitus non respondit; eventus non satisfecit; contra cecidit, aliter, secus cecidit ac optabam; exitum res sortita a destinatione animi longe alienissimum; optatum exitum res consecuta non est; ad exitum optatum res non pervenit; pro voluntate non successit; non is, quem volebam, exitus consecutus est; speratum eventum sortita, nacta, adepta res non est. Cf. [Succedo], [Evenio], [Accidit]. 7. Cedendum est tempori, il faut céder aux circonstances. Consilii est, cedere tempori, temporibus servire; necessitati parere; rationem temporis habere; confirmare se ad temporis rationem; consilia et actiones tempore moderari; res ad tempus accommodare; temporibus assentiendum est; tempestati obsequendum. 8. Cur ego cedam minori? pourquoi céderai-je à un homme qui ne me vaut pas? Quamobrem, qui infra me est, mihi patiar anteponi? cur ei cedam loco, vel locum cedam, qui nihil ad me est, qui comparandus, æquandus, conferendus, par omnino mihi non est? Quid est causæ, cur primas ei partes concedam; primas ad eum partes deferri sinam; præponi; priore eum loco statui; collocari ante me patiar, quem nulla res mecum æquat; cujus meritis mea merita antecellunt? Quid est causæ, cur honore superior habeatur, qui virtute, ætate, rebus omnibus inferior est. Cf. [Antepono]. Usus: 1. Nihil Græcis cedunt Romani. Cesseram invidiæ, tempori, armis, pactioni, reipublicæ. Cessit tandem precibus, malis, oneri, succubuit. Ingenii laude nemo est, qui cuiquam cedat. 2. Abeo, discedo, s’en aller, quitter. Foro, urbe, Italia cessit. E vita cessit, mourir. 3. Remitto, céder, concéder. Nihil de jure suo cedere, concedere, remittere.
CĔDRUS, i, f. Cédre.
CĔLĔBER, bris, bre, Célèbre, illustre; fréquenté. Syn. Præclarus, laudatus, clarus, honestus, honorificus. Quod celebratur, frequentatur et colitur. )( Desertus, ignotus. Phras. 1. Victoria celebris erat, la victoire était fameuse. Omnium sermonibus celebrata; in luce Asiæ, in oculis Europæ reportata; illustri laude celebrata; primi nominis erat victoria; victoria ea maximam inter cæteras tulit laudem; celebritatem habuit; clara apud omnes gentes fama erat. Victoria ea non terras solum, sed mare etiam rerum gestarum fama implevit; omnes provinciarum ac regionum sinus fama ejus victoria complevit. 2. Vir est celeberrimus, c’est un homme très-célèbre. Summo propter egregias virtutes honore et nomine; amplissimus vir et clarissimus; summum splendorem sua virtute consecutus; vir est, cujus virtutes majoribus quasi theatris expositæ, qui fama nominis sui non terras solum, sed et maria implet; omnium studiis celebratus; quem fama conspectissimum facit; quem rerum gestarum gloria mirifice illustrat. Vir est, qui non modo honestis artibus, sed bellicis laudibus summum inter suos splendorem est assecutus; publice privatimque celebratus. Non sermonibus modo, sed omnium gentium litteris celebratus; clarus vir ac illustri laude conspicuus; spectatus vir, et primi inter suos nominis, fama inclitus, et claro inter suos nomine; vir, qui magnam rebus gestis celebritatem consecutus; qui in summa celebritate vivit; qui celebritate floret inter suos maxima; in gloria ingenti apud suos est; cujus ingens nomen et gloria; celebritate nominis insignis; ingens haberi cœptus. Cf. [Gloria], [Fama], [Egregius]. Usus: Celeberrima et frequentissima urbis pars. Res celeberrima est, totaque urbe notissima. In foro, concione celeberrima, frequentissima.
CĔLĔBRĀTĬO, ōnis, f. Distinction, gloire; renom. Syn. Laudatio. Epith. Quotidiana. Usus: 1. Nihil equidem commemoravi in ea celebratione mearum rerum. 2. Frequentatio, assemblée nombreuse. Quæ domus? quæ celebratio?
CĔLĔBRĬTAS, ātis, f. Affluence, concours de monde. Syn. Hominum cœtus, concursus, frequentia. )( Solitudo. Epith. Domestica, frequentissima, magna, maxima, quinquennalis, tanta. Usus: Odi celebritatem, fugio homines, lucem aspicere vix possum. Nunquam comitia tanta omnis generis hominum celebritate floruere. Mercatus celebratus summa totius Græciæ celebritate. Theatri, judiciorum, fori celebritas et frequentia. 2. Fama, laus, splendor, dignitas, célébrité, renommée. Vir summa famæ celebritate. Summam celebritatem sermonis hominum consequi. Judiciorum celebritate distineri. Funeris celebritate aliquem spoliare.