COMPENSO, as, avi, atum, are, a. Compenser, mettre en balance. Syn. Comparo, remunero, repono, exæquo, assequor. Phras. 1. Tua merita compensare non potero, je ne pourrai jamais vous dédommager des services que vous m’avez rendus. Nullam tuorum meritorum partem assequar; nulla mihi est satis digna tot officiorum remuneratio, nunquam satis cumulate officium reddam; nullis officiis tuam humanitatem exæquabo, tuam voluntatem non satis ex æquo remetiar; nunquam te dignam gratiam referam; nunquam pro meritis tuis satis dignam vicem reddam, referam; in reddenda meritorum vice par pari nunquam referetur. Nunquam pro meritis in me tuis mutuæ tantum voluntatis a me tribuetur, ut non plura tibi debeam. Officia tua nunquam paribus officiis æquabo, remunerabo; nunquam tuis in me meritis satisfaciam, respondebo; nunquam omnino tibi, quantum debeo, a me solvetur. Nunquam non modo referenda, sed ne cogitanda quidem gratia tua in me promerita consequar. Nunquam satis dignum officii ac benevolentiæ fructum a me feres. 2. Quod a fortuna damnum accepisti, virtus compensabit, la vertu vous dédommagera de vos pertes de biens. Resarciet virtus, quod a fortuna damnum retulisti, quibus te calamitatibus implicavit fortuna, iis te virtus expediet. Medebitur iis malis virtus, quibus te afflixit fortuna. Ut acerbam fortunam sensisti, ita dulcem ac suavem virtutem experieris. Quantum detrimenti, incommodi, calamitatis, malorum a fortuna retulisti, tantos a virtute, atque adeo majores fructus capies, percipies, feres, colliges; præteritam fortunæ culpam virtus cumulate redimet; quod a fortuna deminutum est, virtus, industria facile exæquabit; fortunæ dispendia virtus sarciet facile, et compensabit. Cf. [Reddo], [Remuneror]. Usus: Maximis laboribus compensatur discendi voluptas. Auditorum patientiam brevitate, ingenii tarditatem virtute, socordiam fide compensare, Precibus compensatur pecunia.
COMPĔRENDĬNĀTŬS, ūs, m. Ajournement, remise d’un jugement à trois jours. Usus: Adimere alicui comperendinatum.
COMPĔRENDĬNO, as, avi, atum, are, a. et n. Renvoyer à trois jours; demander le renvoi (en parl. d’un avocat). Syn. Amplio, profero, procrastino, differo, amplius pronuntio. Usus: Reus comperendinatus. Cf. [Amplio].
COMPĔRĬO, is, pĕri, pertum, ire, a. Découvrir, apprendre. Syn. Deprehendo, certi aliquid reperio, compertum habeo. Adv. Manifesto pestem capitis sui, manifesto indicia mortis, maxime. Usus: Eam rem, de ea re certis auctoribus, manifestis indiciis, oculorum testimonio comperi. Cf. [Consto], [Certus].
COMPERTUS, a, um, Découvert, reconnu, constaté. Syn. Certus, cognitus, exploratus. Usus: Facinus manifesto deprehensum et compertum. Nihil comperti aut cogniti habemus. Cf. [Certus], [Manifestus], [Consto], [Publico].
COMPESCO, is, scui, ere, a. Retenir, arrêter. Syn. Coerceo, cohibeo, frango. Phras. Audaciam ejus compescuit, il réprima son audace. Præferocis animi conatus compressit; petulantiam, furorem fregit; repressit, debilitavit feroces impetus; ferociam contudit; exultanti licentiæ frenum injecit; vim ac impetum cohibuit. Cf. [Coerceo], [Cohibeo], [Contineo], [Abstineo]. Usus: Iram, dolorem, gemitus, lacrimas, linguam, famem compescere.
COMPĔTĪTOR, ōris, m. Compétiteur, concurrent. Syn. Qui cum alio in petitione concurrit. Epith. Certus, liberalis, nobilis, pares suffragiis, peregrini, urbani. Usus: Cum petitore certamen est honoris et dignitatis. Cf. [Æmulus], [Rivalis].
COMPĪLĀTĬO, ōnis, f. Pillage; compilation, recueil. Syn. Furtum, fraus.
COMPĪLO, as, avi, atum, are, a. Dépouiller, piller. Syn. Diripio, spolio, furor, exhaurio. Adv. Apertissime provincias, ostiatim oppidum. Usus: Æraria exhaurire, templa, urbem, rempublicam compilare. Cf. [Furor]. Pro Congero exempla etc. barbarum est.
COMPINGO, is, pēgi, pactum, ere, a. Assembler; construire, fabriquer. Syn. Constringo, coarcto. Usus: Servi in pistrinum, carcerem, vincula compinguntur. Homo e luto et sanguine; scelere et ignorantia compactus.