DĔCEMPĔDA, æ, f. Perche de dix pieds, mesure. Syn. Instrumentum, quo terram metiuntur metatores. Usus: Solis magnitudinem tanquam decempeda metiuntur mathematici. Cum architectis et decempedis villas multorum peragravit.
DĔCEMPĔDĀTOR, ōris, m. Arpenteur. Syn. Agri metator. Usus: Æquissimus agri publici et privati decempedator Antonius.
DĔCEMVĬRI, ōrum, m. pl. Les décemvirs. Qui duodecim tabulas perscripsere.
DĔCEMVĬRĂLIS, e, gen. com. Décemviral, des décemvirs. Usus: Amplissimum collegium decemvirale.
DĔCEMVĬRĀTŬS, ūs, m. Décemvirat. Syn. Decemvirum magistratus et munus.
DĔCENTĔR, Convenablement, avec bienséance. Syn. Decore. Usus: Jura a majoribus decentissime scripta.
DĔCENTĬA, æ, f. Convenance, bienséance. Syn. Convenientia, condecentia, venustas, decorum, ordo. Usus: Venustatem, ordinem, et ut ita dicam, decentiam oculi videant, judicent.
DĔCERNO, is, crēvi, crētum, ere, a. Juger, décider, décréter. Syn. Statuo, constituo, in animum induco, destino; mihi certum, fixum, ratum, destinatum est, consilium est, consilium capio, judico, censeo, sancio, decretum facio, decretum interpono, sententiam dico, vel fero. Adv. Atrocius, amplissime de salute, caute, communiter, diligenter, fortiter de rep., gratias, honores gravius, gravissime, honorificentissime, injuriose, juste, libere, mature, nominatim de aliquo, ornatissime, plane recte, sapienter, severe de religione, varie, vere. Phras. Decrevi, me Philosophiæ dare, j’ai résolu de me livrer à l’étude de la philosophie. Certum mihi est; definitum est; decretum mihi est; animus est; stat sententia; stabile est, ita est sententia; animum obfirmavi; in animo mihi est; id mihi consilii est; animo proposui; Philosophiam mihi persequi certa res est. Cf. [Constituo], [Sententia], [Consilium]. Usus: 1. Honores alicui, triumphum, provinciam decernere. Contra, vel secundum aliquem decernere, décider contre qqn, ou en sa faveur. De eadem re alius alia decernit. 2. Pugno, decerto, lutter, combattre. Uno judicio de fortunis omnibus decernere. Fac, ne ferro, ne armis decernatur. In ea pugna de salute reipublicæ decernitur. Cf. [Constituo], [Volo], [Statuo], [Pugno].
DĒCERPO, is, cerpsi, cerptum, ere, a. Ôter, détacher, cueillir. Syn. Carpo, delibo, excerpo, aufero. Usus: Nihil sibi de ista laude miles decerpsit. Cave, ne quid jocus de gravitate decerpat. Humanus animus decerptus e mente divina. Cf. [Minuo], [Detraho].