DĒCERTĀTĬO, ōnis, f. Décision d’un combat. Syn. Dimicatio, concertatio. Usus: Harum rerum decertatio Consulibus permissa est, le jugement de ces questions a été abandonné aux consuls. Cf. [Certamen].
DĒCERTO, as, avi, atum, are, n. Combattre, lutter. Syn. Certo, depugno, dimico, concerto. Adv. Acerrime, cominus, ferro inter se, confestim, felicissime prœliis. Usus: Jure et legibus disceptando, vi et armis contra vim decertare. Summa contentione cum æmulis decertat; inter se acerrime decertant. Cf. [Certo].
DĒCESSĬO, ōnis, f. Départ. Syn. Abitus, discessus. Epith. Matura, molesta, tarda. Usus: 1. Sæpe de tua mansione et decessione communicat. Decessionis dies appropinquat. 2. Detrimentum, diminutio, déchet, diminution. Nescio, an accessionem vel decessionem de summa mihi attulerit. Nulla fieri accessio, vel decessio poterat.
DĒCESSŬS, ūs, m. Départ, mort; sortie de charge d’un magistrat. Syn. Decessio, mors. Usus: Amicorum decessu valde me ango. Decessus e provincia.
DĔCET, cŭit, cēre, imp. Il convient, il est convenable, séant; il faut. Syn. Convenit, decorum est, æquum est, par est, postulat jus, dignum est, aptum est. )( Dedecet. Phras. 1. Quod decet, sectare, étudiez les convenances et mettez-les en pratique. Quod decorum; quod te dignum; quod e dignitate tua est; quod dignitati consonum; quod tuum est; quod jus fasque est; quod tuarum partium est; quod ingenium, genus ætatem tuam addecet, sectare. Quod nec inhonestum, nec tibi indecorum est, age; quod jus fasque concedit, nec præter decentiam est, id sequere. 2. Sapientem decet non temere credere, le sage ne doit pas croire à la légère. Sapientis est; sapientiæ istud est, non temere credere; sapientis hæ partes sunt; semper sapientis est habitum; sapientis officium est; pars magna prudentiæ est; ad sapientem pertinet, fidem non temere quibusvis rumusculis habere. Cf. [Honestum est], [Refert], [Convenit]. Usus: Nihil decet invita, ut aiunt, Minerva. Quid deceat, quid aptum personis sit, videat orator. Quem muliebris ornatus parum decet. Caput artis est decere.
1. DĒCĬDO, is cĭdi, ere, n. Tomber. Syn. Cado. Phras. Ex equo decidit, il tomba de cheval. Ad terram defluxit; ad terram delatus est; ex equo dejectus est; equo excussus est; ruente equo ad terram datus est; ex equo lapsus est, decidit; sternacis equi successu ad casum datus est; equus hominem super caput effudit. Usus: De omnibus rebus decidimus. In miserrimam conditionem decidit respublica. Cf. [Labor], [Cado].
2. DĒCĪDO, is, cīdi, cīsum, ere, a. Décider, régler à l’amiable. Syn. Decisionem facio; transigo, pactionem facio; decerno. Phras. Nihil decidit, il n’a rien décidé. Rem in medio reliquit; sententiam dicere, ferre, pronuntiare non est ausus; nondum illi stabat sententia; nondum explicatam habemus causæ nostræ rationem; hæret, pendet, suspensa etiamnum est causæ nostræ ratio. Usus: Transigere et decidere cum aliquo. De summa aliquid decidere. Talentis decem decidisti.
DĔCĬES, Dix fois.
DĔCĬMO, as, avi, atum, are, a. Punir de mort un soldat sur dix, décimer. Syn. Decimam partem accipio. Phras. Decimare legiones, décimer les légions. Decimum quemque e legione supplicio afficere.
DĔCĬMUS, a, um, Dixième. Usus: Hora diei decima.