DĒCUSSO, as, avi, atum, are, a. Croiser en forme d’X, en sautoir. Syn. In formam litteræ X diduco, divido, constituo, per medium seco.
DĔCŬTĬO, is, cussi, cussum, ere, a. Abattre. Syn. Dejicio. Usus: Summa papaverum capita decussit.
DĒDĔCET, cŭit, ere, Il ne convient pas, il est malséant. Syn. Indecorum est. )( Decet, decorum est. Phras. Nostris moribus nefas habetur, cela ne sied pas à notre époque, ne va pas avec nos habitudes. A decore alienum est; minime decorum est; abhorret a nostris moribus, moribus nostris non est consentaneum; haudquaquam decorum est; præter decorum est; nefas est. Usus: Oratorem irasci dedecet, simulare decet. Cf. [Dedecus], [Indecorum], [Inhonestum].
DĒDĔCŎRO, as, avi, atum, are, a. Déshonorer, souiller. Syn. Turpifico. Usus: Urbis et magistri auctoritatem dedecorasti.
DĒDĔCUS, ŏris, n. Déshonneur, honte, infamie, opprobre. Syn. Turpitudo, nota turpitudinis, infamia, probrum, labes, macula, ignominia, labes turpitudinis, opprobrium, flagitium. Epith. Æternum, commune, detestabile, domesticum, maximum, sempiternum, summum, tantum. Phras. 1. Vide, ne dedecori sis majoribus, prenez garde de ternir la gloire de vos ancêtres. Ne vita tua insigni turpitudine notata atque depressa dedecore et infamia illis probro vertat; ne ignominia afficias; ne macula turpissima genus tuum notes; generi tuo ignominiam inuras; ne hanc labem tot scelerum in familia relinquas; ne sempiternam turpitudinis notam inuras; dedecus tuis imprimas; majorum famam probris flagitiisque tuis violes; nomen familiæ tuæ iis maculis obscures, quæ nulla temporum longinquitate abstergi possint. 2. Æternum dedecus incurristi, vous avez mérité un opprobre éternel. Æternam ignominiæ labem subiisti; sempiternam tibi ignominiam imposuisti; æterna tibi est inusta infamiæ nota; aspersisti atque inquinasti te maculis infamiæ sempiternis; spem tibi omnem futuræ dignitatis ademisti; nullam tibi in posterum dignitatis partem reliquisti; infamia eris seculi tui; turpitudinis hanc labem, qua te infecisti, dedecus consequetur sempiternum; contractam turpitudinis notam nulla temporum diuturnitas delebit; hærebit ea labes nomini tuo; insidebit macula ac inveterascet, nec ulla temporis diuturnitate abolebitur. 3. Dedecori sibi ducit, il regarde comme une honte pour lui. Probro, dedecori, vitio sibi vertit, dat; pudori esse sibi reputat, turpe putat; haud a vitio abesse censet; maculam inferri, labem aspergi, notam inuri ea re sibi autumat; crimini, vitio sibi dandum, vertendum dedecori; fraudi fore existimat; dedecus, turpitudinem in ea re constitutam censet; ne qua inde in se redundet infamia, ne quod dedecus emergat, veretur. Usus: Vide ne quid dedecoris admittas, concipias, suscipias; ne in dedecus incurras, in dedecore voluteris. Cf. [Contumelia], [Infamia], [Labes], [Macula], [Nota].
DĒDĬCĀTĬO, ōnis, f. Consécration, dédicace. Syn. Consecratio. Epith. Religiosa, superstitiosa. Usus: Postem teneri in dedicationibus templorum oportet Memoria consecrati solemni religione templi, dédicace.
DĒDĬCO, as, avi, atum, are, a. Consacrer; dédier. Syn. Sacro, consecro, religiosum facio, religionem in aliquem locum infero, aliquem locum religione devincio. Phras. 1. Templum dedicavit, il consacra un temple. Sempiterna religione obligavit; religione devinxit; religioso ritu consecravit; DEO sacravit; divino cultui addixit; dedicationem celebravit. 2. Multis de causis hunc librum tibi dedicare volui, pour bien des raisons, j’ai voulu vous dédier ce livre. Librum hunc nuncupare, inscribere, offerre volui; multæ me impellunt causæ, multæ sunt causæ, quæ me moveant, ut has meas vigilias sub tui nominis clypeo, auctoritate, fulgore, splendore edam, emittam; ut has lucubrationes meas prodire, exire; in lucem prodere, in publicum edere, sub nomine tuo apparere velim. Cf. [Consecro]. Usus: Smyrnæ delubrum Homero dedicatum est. Ædes Castori et Polluci dedicata, dicata, consecrata. Cf. [Consecro], [Dico].
DĒDIGNOR, aris, atus sum, ari, d. Dédaigner. Syn. Indignum habeo, contemno. Usus: Amicum dedignari. Cf. [Contemno].
DĒDISCO, is, dēdĭdĭci, ere, a. Désapprendre, oublier. Syn. Quæ didici, obliviscor. Usus: Juventus nostra dediscit pene docendo.
DĒDĬTĬO, ōnis, f. Reddition, capitulation. Syn. Subjectio, cum quis se in hostium potestatem tradit. Phras. 1. Ad deditionem obsessos invitare, inviter les assiégés à capituler. Spe honestarum pactionum, honestorum pactorum ad deditionem impellere, inducere; deditionem spe pactorum maturare. 2. Ad deditionem cogere, forcer qqn à se rendre. In deditionem redigere; ad deditionem subigere; ad deditionem trahere. 2. Deditionem facere, capituler. Deditionem subire; in deditionem venire, concedere; in jus deditionemque victoris dare obsessam urbem; potestatis alienæ facere; in hostium ditionem urbem, agros, divina humanaque omnia dare; urbem, aquam, agros, terminos, divina humanaque omnia in hostium ditionem dedere; libertatem suam fidei ditionique victoris permittere; se victori hosti permittere; in potestatem victoris fidemque permittere; ad conditiones descendere. Cf. [Conditio]. 4. Per deditionem urbem capere, prendre une ville par capitulation. In deditionem accipere, recipere, urbem in deditionem accipere. 5. Deditionem omittere, refuser de se rendre. Deditionem abrumpere, deserere; a paciscendi consilio abire, recedere. Usus: Ad deditionem invitare. Deditionem facere. Deditionem spectant, ils se proposent de capituler. Cf. [Conditio], [Dedo].