DĬĀRRHÆA, æ, f. Diarrhée, flux de ventre. Syn. Ventris fluxio; alvus soluta, citata, profluens. Usus: Diarrhæa me arripuit tanta, ut vixdum cœperim consistere.
DĬBĂPHUS, i, m. Robe de pourpre. Usus: Dibaphum cogitat, sed eum infector moratur, il rêve le consulat, mais le teinturier le retarde.
DĬCA, æ, f. Procès. Syn. Judicium, actio. Usus: Dicam alicui scribere. Dicas sortiri. Cf. [Causa].
DĬCĀCĬTAS, ātis, f. Causticité. Usus: Sales, quorum duo genera: alterum facetiarum æqualiter in omni ratione fusum, ingenuum et liberale; alterum dicacitatis scurrilis, quæ oratori fugienda. Cf. [Facetiæ].
DĬCĀTĬO, ōnis, f. Déclaration qu’on se fait citoyen d’une ville. Syn. Cum aliquis in civitatem aliquam se dicat ac tradit. Usus: Non solum dicatione, sed etiam postliminio potest fieri civitatis mutatio.
DĬCAX, ācis, omn. gen. Railleur, mordant. Syn. Paulo facetior, promptus, paratus ad dicendum quidlibet. Adv. Impunius. Usus: Demosthenes non tam dicax, quam facetus, illud acrioris ingenii, hoc majoris artis. Dicacibus et facetis difficile est habere hominum rationem, et ea, cum falsissime dici possent, tenere. Cf. [Facetus].
DĬCIS CAUSA, Pour la forme, par manière d’acquit. Syn. In speciem, per simulationem; sic, ut factum esse, dici possit.
1. DĬCO, as, avi, atum, are, a. Consacrer, dédier, vouer. Syn. Nuncupo, consecro, dedico, addico. Usus: Dicare se in aliquam civitatem. Totum ego me Crasso; totum me tuis commodis et laudi dicavi. Dicare se in clientelam, in servitutem alicui. Cf. [Addico].
2. DĪCO, is, xi, ctum, ere, a. Dire, parler, raconter. Syn. Loquor, aio, narro; verbum, vel verba facio; verba, sermonem, orationem habeo, commemoro, memoro, profero, exprimo, in oratione mea pono. Phras. 1. Aiunt te hoc dixisse, on prétend que vous avez dit cela. Te in sermonibus ista dictitare solitum; te illam conjecisse, tuam hanc fuisse vocem; te hæc commemorasse; te hoc sermone usum; ista effudisse te temere ac evomuisse; te auctorem hujus sermonis faciunt; in te illa oratio confertur; jactatæ, emissæ, conjectæ a te eæ voces feruntur; ferunt, te ista effutiisse, exprompsisse, usurpasse; his te vocibus personuisse palam affirmant. Cf. [Loquor], [Sermo], [Mentio]. 2. Possum pro certo dicere, je puis affirmer. Narro tibi; istud tibi pro certo, comperto, explorato affirmo; pro vero et certo assevero; illud asseveratione omni confirmare audeo; omni asseveratione hoc tibi affirmo; affirmate proferre non vereor. 3. Dic, quæso, dites, je vous prie. Cedo, ne isthoc celaveris; quin expromis, quid rei sit; edissere, eloquere; memora mihi; istud expedi; illud jam exequere. 4. Sensum meum jam dixi, j’ai déjà exprimé mon opinion. Quid de re tota sentiam, aperui; sententiam meam de re exposui, explicui, aperui; animi mei sensum expressi alias; deprompsi alias, quæ mea sit de re tota sententia; ex his, quæ a me disputata sunt, exstabit animi mei consilium. Cf. [Aperio]. 5. Clam in aurem dicere, dire qqche à l’oreille. In aures immittere, insusurrare; voce depressa et submissa in aurem loqui, in fide ac silentio alicujus arcana quædam deponere. 6. Quæ dicis, non possum credere, je ne puis croire ce que vous dites. Monstra narras; monstro, portento similia sunt, quæ tu memoras; quæ tu hic prædicas, fidem superant. Cf. [Incredibilis]. 7. Est verum quod dixisti? Ce que vous avez dit est-il vrai? Ain tu, ilium, etc. vera memoras? Vera cantas? Verane prædicas? 8. Dicitur, on dit. Aiunt, ferunt, perhibent; fertur, fama est, fama perhibet, exiit in vulgus rumor; fama percrebuit; vulgatur rumor; fama, opinio exit; manat tota urbe rumor; fama fert; multus est sermo; in omnium ore ac sermone est; fama ea in vulgus emanavit; sermo tota urbe dissipatur; rumor, nescio quis, ad nos affluxit; nescio quid rumoris afflaverat te etc.; fama in urbem pervasit, penetravit; fama ea provinciam peragravit. Cf. [Fama], [Rumor]. 9. Omnes dicunt te hostem patriæ, tout le monde dit que vous êtes un ennemi de la patrie. Una omnium consentiensque vox est; omnes fremunt, te hostem patriæ exstitisse; omnes palam jam in foro personant, non jam, ut ante, clam mussitantes, proditorem te esse patriæ. Aperte id jam præ se ferunt cives omnes, te unum repertum esse, qui civitatis jugulo sicam admoveas. Nulla vox auditur civium frequentius, ac quæ te hostem et proditorem patriæ proclamat; nulla jam dudum vox ex reipublicæ ore missa crebrius; nihil frequentioribus jactatum sermonibus, ac, proditorem te esse patriæ et reipublicæ hostem. 10. De hoc multa dici possent, on pourrait dire sur cela bien des choses. De hoc immensa sit oratio; de hoc verborum nunquam satis sit; dies me deficiat, omnia exequi si velim; nimium longus sim; otio abutar; finem non reperiat oratio; modum excedat oratio; fines, cancellos egrediatur oratio, omnia si persequar; istis explicandis quæ potest par oratio inveniri? Usus: Causam, sententiam dicere; salutem dicere. Diem alicui, vel mulctam dicere. Dicere ex superiore loco, prêcher. Aliud est oratio, quam disputatio; nec idem dicere et loqui.