DŎMĬNUS, i, m. Chef, souverain, arbitre, maître. Syn. Imperator, Rex, Princeps, tyrannus. )( Servus. Epith. Agrestis et furiosus, amicior, amicissimus, bonus et assiduus, clarissimus, dispar, familiaris, ignarus, impudicus, invitus, molestus, novus, crudelis, sempiternus, summus, vetus, clemens, incolumis, improbus, justus. Phras. Dominus est, il est le maître, le chef suprême. Is es, penes quem summa potestas; qui omnia tenet; ad quem unum delata sunt omnia; qui tenet rempublicam; in cujus potestate bona fortunæque omnium; terrarum omnium rector. Cf. [Dominor], [Rego], [Imperium]. Usus: Senatus est dominus publici consilii; Populus Rom. dominus regum, victor, ac imperator omnium gentium. DEUS animum, ut dominum et imperatorem præfecit obedienti corpori.
DŎMĬTOR, ōris, m. Celui qui dompte, dompteur. Epith. Facetior. Usus: Equorum domitores non verbera solum adhibent, sed et pabulum subtrahunt.
DŎMO, as, ŭi, ĭtum, are, a. Dompter; vaincre. Syn. Edomo, condocefacio. Phras. Cupiditates domandæ sunt, il faut subjuguer ses passions. Vitiosa natura comprimenda est; improbitas infringenda, frangenda, elidenda, ab feritate insita mitiganda est; effrenatæ libidines sub jugum sunt mittendæ; id agendum a quovis, ut effrenes cupiditates non frenos modo, sed et jugum accipiant. Cf. [Comprimo], [Coerceo], [Cohibeo]. Usus: Domuisti gentes immanitate barbaras. Equos domare verberibus. Domatas habere libidines. Animal ad mansuetudinem domitum. Cf. [Edomo].
DŎMUS, voc. us, gen. i, vel ūs, dat. ui, acc. um, abl. o; pl. nom. us, gen. uum et orum, dat. et abl. ibus, acc. os, f. Maison. Syn. Ædes, domicilium, tectum, penates, lares, sedes, foci patrii. Epith. Æterna, aliena, ampla, angusta, antiqua, apertissima et per-hospitalis, cæca, cœlestis ac divina, castissima, commune perfugium, communis, diligens, egregia, exornata, atque instructa. )( Nuda, atque inanis. Familiarissima, felix, fidelis, gratiosissima, honestissima, infamis, crudelis, facinorosa et libidinosa, plena integritatis, officii et religionis, inimica, instructior et apparatior, lætissima, mœrens, locuples, et referta, locupletior, expers hujus injuriæ, locupletissima et amplissima, magna pulchraque, ministra alicujus facinoris, modestior, naturalis, nota, notissima, et maxime hospitalis, operosa, optima, parva, paterna, pestilens, plena ornamentorum, plena signorum pulcherrimorum, plena dedecoris et flagitii, popularis, præclara et plena dignitatis, prætoria, privata, pudica, pulchra, referta donis, regia, religiosa, referta aleatoribus, plena ebriorum, stabilis, studiosissima cupidissimaque salutis, superior, tota, vacua atque nuda, vacua suspicione, pura, venalis. Domus inanes, locupletissimæ, magnæ et nobiles. Phras. Domum habebat Cicero lautam et elegantem, Cicéron avait une demeure riche et élégante. Utebatur domo cumprimis lauta, et pereleganti; habitabat lautissime; in ædibus Ciceronis neque lautitiam, neque elegantiam desiderares; erat in iis multum lautitiæ, et elegantiæ. Domus Ciceroni erat omnibus rebus instructa, atque exornata; domus ea non domino magis ornamento erat, quam civitati. Usus: 1. Domum ædificare plenam dignitatis, facere, convestire, reficere, restituere. 2. Domo exire, quitter sa maison. Excedere, emigrare, exulare, abesse. 3. Domum ire, aller à sa maison. Domos inde discedunt; in sua tecta dilabi; domum se recipere; convertere se domum. 4. Domi manere, demeurer chez soi. Domo se tenere; non commovere se domo; exspectare aliquem domum. 5. Luxu domum exinanire, exhaurire. Amico domum commendare. 6. Familia, famille. Offensam sibi domum reconciliavit.
DŌNĀTĬO, ōnis, f. Largesse. Syn. Amice, sponteque facta distributio. Epith. Singulari impudentia prædita, nova, incredibilis, falsa. Usus: Donationem facere.
DŌNEC, Jusqu’à ce que. Syn. Dum, quoad usque. Usus: Exspectabo, donec ad locum venias.
DŌNO, as, avi, atum; are, a. Gratifier de, faire des présents à. Syn. Largior, munere afficio, munus do, affero; donum affero; muneribus orno; stipendio afficio; condono. Adv. Effuse, large, sigillatim, publice, consulto. Phras. Ampliter illum, effuse largeque donavit, il lui fit de riches et nombreux présents. Magna ei munera misit; amplissimis donis decoravit; opipare hominem muneratus est; magnis muneribus eum sibi obligavit; magna præmia rei pecuniariæ ei tribuit; locupletem ex egente effecit; dono dedit ampla munera; munera illi amplissima condonavit; talenta aliquot illi muneri misit; donaria dedit non exigua; honorario, congiario illum impertivit, prosecutus est. Muneri amplum congiarium dedit; magnas largitiones fecit; amplas donationes contulit; magna fuit, magna usus est in illum liberalitate; magnis hominem muneribus sibi devinxit; quantamlibet hominis cupiditatem muneribus explevit. Cf. [Do], [Largior], [Munus]. Usus: Inimicitias suas reipublicæ donare. Ciceroni populus Romanus immortalitatem donavit.
DŌNUM, i, n. Don, présent. Syn. Munus. Epith. Castum, regium, dignum, divinum, eximium, pulcherrimum, regale. Phras. 1. Dona naturæ nactus est egregia, il est naturellement bien doué. Egregia ei bona a natura, studio, fortuna data sunt; nihil non ei a doctrina, a fortuna delatum videtur; ita rebus habilis, ita liberaliter naturæ muneribus ornatus est, ut non natus, sed ab aliquo Deo fictus esse videatur; magnis dotibus ingenii, judicii, doctrinæ instructus est; quæ in eum natura ornamenta congessit, ea illum apud omnes in magna laude, et gratia ponunt; magnis naturæ dotibus cumulatus; naturæ ornamentis ampliter instructus; egregiis, singularibus animi corporisque dotibus præditus, ornatus. 2. Dona naturæ perexigua sortitus est, la nature l’a peu doué. A naturæ subsidiis pene imparatus; naturæ donis præparce instructus; male paratus a natura; nullis ornatus naturæ muneribus. Cf. [Natura]. Usus: Multa donis muneribusque conficiuntur. Donis deorum iræ placantur. Philosophia donum deorum.
DORMĬO, is, īvi vel ii, ītum, ire, n. Dormir. Syn. Somnum capio, sopitus sum, quieti me trado, cubo. Phras. 1. Dormitum se confert, il va se coucher. Quieti corpus dat; quieti se tradit; somno operam dat; confert se cubitum; cubitum it; ad quietem se confert; lecto se commendat; corpus diurnis laboribus fatigatum, quieti mandat; strato se committit. Cf. [Cubo]. 2. Tota nocte dormivi, j’ai dormi toute la nuit. Alte et graviter dormivi, nec nisi cum sole experrectus sum; arctissimus me somnus complexus est; sopor graviter me oppressit; in lucem quievi; alte condormivi; stertebam in altum diem; artus languidos longo sopore placavi; gravatum animi anxietate corpus diuturno somno refeci; gravi altoque somno oppressus fui; somno liberalissime acquievi; somno eam noctem indulsi liberalius; somno victus, quietem corpori haud parce dedi. Nihilo arctiora erant somni tempora, quam noctis; nox ea, quam longa fuit, somni mihi copiam faciebat; corpus somno solutum sine cura tota nocte quievit; nox ea quieti data; alti quies erat somni; somno continenti eam noctem egi, duxi, traduxi, transegi; somnum in lucem extraxi; totam noctem somno transmisi, somno fessos artus pavi, irrigavi in multum diem. 3. Hac nocte nihil dormivi, je n’ai point fermé l’œil cette nuit. Nihil erat somni; noctem hanc sine somno, vigilem, insomnem, somno vacuam, somno expertem egi, peregi, duxi, traduxi. Nox ea mihi insomnis, inter insomnia abiit, effluxit; perpetua vigilia sum vexatus; insomnio laboravi; somni carpere nihil poteram; somnus nullus hac nocte ad oculos meos accessit, somnus hac nocte effugit oculos meos; fugit ab oculis meis; nunquam se obtulit oculis meis; quietis nullam partem cepi; somnum hac nocte non vidi; hac nocte nunquam quievi; noctem totam pervigilavi; noctis partes mihi omnes expertes somni fluxere. Nox ea tota vigilem me habuit; somnum oculi non viderunt mei; somnum oculis non vidi meis, hac nocte oculi mei somno gravari, comprimi, claudi minime potuerunt. Cf. [Somnus], [Obdormio], [Lectus], [Cubo]. Usus: Ex lassitudine dormire cœpi. Alte et graviter dormire.
DORMĪTO, as, avi, are, n. Avoir envie de dormir, sommeiller. Syn. Oscito, somnus me sollicitat, somnus accedit, somnus instat, et deserit, in soporem identidem delabor. Usus: Dormitantem illam et oscitantem sapientiam æstimo.