FĬDĒLĬA, æ, f. Grand vase; jarre. Syn. Vas Samium ad plurimos usus. Usus: Duos parietes de eadem fidelia dealbare, faire d’une pierre deux coups (Prov.).
FĬDĒLĬS, e, gen. com. Fidèle. Syn. Fidus, qui fidem suam præstat, fide præditus. Adv. Egregie, maxime. Phras. Famulus fidelis esse debet, un serviteur doit être fidèle. Fide officioque singulari esse debet; oportet, ut famulus non sit ambigua fide, non fluxa, non levi, sed nota et explorata, sed optima et præstantissima; ut fidem colat; ut is sit, cui omnia credi possint. In famulo probo ac frugi fides potissimum requiritur; in famulo fidelitas præcipue spectatur; is sit famulus, in quo fidelitatem nemo desideret. Famulus ea fide sit, cui permittere se herus tuto possit; fidem colere vel cum periculo capitis famulum decet; famuli cavere debent, ne fluxam fidem gerant. Famulus frugi, studio ac fide erga dominum cedat nemini, oportet. Famulus in fide stet, oportet; fidem ad ultimum conservet; inviolatam fidem præstet; fide ad ultimum invicta sit; ultima pro fide experiatur. Famulus magna, eximia, præcipua in herum fide sit, oportet; famulus ejusmodi sit, in quo fides sita sit egregia. Cf. [Fidem servare]. Usus: 1. Firmus et fidelis amicus. 2. Transl. Ager, domus, doctrina, ars fidelis. (Pro: Christi legem ac disciplinam professo, un fidèle, un chrétien, fidelis, vulg. est).
FĬDĒLĬTAS, ātis, f. Fidélité. Syn. Fidei sanctior observatio. )( Perfidia, infidelitas. Epith. Perutilis, summa. Usus: Amicorum me fidelitas et benevolentia custodit. Nunquam iis fidelitas erga me defecit. Quantum studio ac fidelitate consequi possunt, nutui præsto sunt. Nunquam eorum operam et fidelitatem requisivi, desideravi. Cf. [Fides], [Fidelis].
FĬDĒLĬTER, D’une manière fidèle, sûre, loyalement. Syn. Summa, constanti, integra, integerrima fide. Usus: Prædia tua fideliter curabuntur.
FĪDĒNS, entis, omn. gen. Confiant; audacieux, intrépide. Syn. Audens. )( Dubius, timidus. Usus: Animus prudentia et consilio fidens. Fidenti animo ad mortem gradi. Dubitans magis de suis rebus, quam iis fidens.
FĪDENTER, Avec audace. Syn. Audacter. )( Timide, dubitanter. Usus: Fidenter respondere; fidenter agere, aggredi, colloqui.
FĪDENTĬA, æ, f. Confiance, audace. Syn. Securitas, fiducia, confisio. )( Diffidentia. Usus: Fidentia est firma animi confisio. Fidentia est scientia quædam et opinio gravis non temere assentiens, per quam magnis in rebus multum ipse animus in se fiduciæ certa cum spe reponit. Cf. [Securitas].
1. FĬDĒS, ei, Fidélité, foi. Syn. Constantia, promissum. )( Perfidia, fraudatio. Epith. Alma, apta, bona, clara, communis, consularis, egregia, singularis, incredibilis, infirmior, insignis, jucunda auditu, magna, mala, melior, mira, optima et speratissima, præstans ac singularis, prompta, publica, sancta. Phras. 1. Fidem dedi nemini, je n’ai engagé ma parole à personne. Fidem nemini obstrinxi, obligavi; in eam pactionem fidem meam non interposui; nemini fidem dedi; vadem me nemo habuit. 2. Fidem, quam dedi, servabo, je garderai la parole que j’ai donnée. Fidem, quam dedi, præstabo; bona fide agam; stabo, perstabo in fide; tenebo, retinebo fidem; fidem meam liberabo, solvam; fidem, quam dedi, colam integerrime; salvam præstabo; fides, quam dedi, constabit mihi; fidem integre exsolvam, exonerabo; promissis stabo. 3. Qui fidem publicam violat, humanam societatem convellit, celui qui viole la foi publique ruine les fondements de la société. Qui fidem publicam frangit, prodit, violat, mutat, per scelus abrumpit; is, per quem stat, ut fides civitatis concidat, labefactetur; fluxa ac vana sit, ut fides publica labet, fluctuet, fluitet, infirmetur, concutiatur, angustior sit; commercium generis humani tollit, omnium commune præsidium oppugnat. 4. Fidem alicujus minuere, diminuer le crédit de qqn. Fidem infirmare, elevare; vanam facere alicujus fidem; alicui abrogare, imminuere, labefactare, derogare, concutere. 5. Fidem non habet, on ne le croit pas. Fundata leviter ejus fides est; fidem non facit; fides illi non habetur; fluxa fide est; testis est haud sane locuples, haud fide dignus; non is est, quo satis certo auctore stetur; fluxa et vana hominis fides est; angustior illi fides est, sublesta fide est. 6. In fidem alicujus se dare, se mettre sous le patronage de qqn. In alicujus se fidem conferre, tradere, permittere; alicujus se fidei mandare; in tutelam se tradere; tutelæ se commendare, se subjicere. Cf. [Commendo], [Cliens]. 7. Fidem Christianam negare, renier sa foi, apostasier. A Christo desciscere; religionem omnem ejurare; Christo fidem cultumque renuntiare. Cf. [Apostata]. Usus: 1. Fides, dictorum conventorumque constantia et veritas. Fidem dare, donner sa parole. Fidem servare, præstare, garder sa parole, ses engagements. Fidem violare, frangere, manquer à la foi jurée, violer son serment. 2. Auctoritas, firma opinio, persuasio, confirmatio, garantie, authenticité, témoignage. Fidem facere, affirmer. Fidem alicui habere, croire qqn. Fidem et auctoritatem afferre; fidem affirmare, affirmer positivement. Fidem infirmare, abrogare, ne pas garantir, rétracter. 3. Tutela, patrocinium, clientela, defensio, protection, appui, assistance. In alicujus fidem se tradere, se mettre sous le patronage de qqn. In fidem accipere, recipere, prendre sous sa protection. In fide et clientela alicujus esse, être le client de qqn. Cf. [Fido], [Fidelis].
2. FĬDES, ĭum, f. pl. Instrument à cordes, lyre. Syn. Lyra. Epith. Contentæ, plurimæ. Usus: Dicere, canere fidibus, fidibus scire; fides pulsare.
FĬDĬCEN, ĭnis, m. Joueur de lyre. Syn. Qui fidibus, lyra canit, lyricus. Epith. Nobilissimus. Usus: Nobilissimus fidicen.