FORTUĬTU, * Par hasard, fortuitement. Syn. Fortuito. Usus: Id tibi non excidit fortuitu, sed scriptum, meditatum, cogitatum attulisti. Temere, ac fortuitu, inconsiderate, negligenter aliquid facere. Casu et fortuitu navis in portum delata est.
FORTŬĬTUS, a, um, Accidentel, fortuit. Syn. In fortuna positus, non provisus. Usus: Fortuita bona. Fortuita atomorum concursio; fortuita et subita oratio, discours improvisé.
FORTŪNA, æ, f. Fortune, sort, destin. Syn. Sors, fors, casus, temeritas, eventus, mora, conditio. )( Consilium, ratio. Epith. Adversa, aversa, afflicta, perdita, aliena, amplissima, anceps, cæca, communis, dispar, dissimilis, diuturna, domina rerum humanarum, dubia, dura, crudelis, egregia, excellens, exigua, eximia, externa, extrema, falsa et volucris, fatalis, florentissima, fluxa, fortunatior, fragilis, gravis acerbaque, inclinata et prope jacens, incolumis, incredibilis, inferior, infesta, infima, insana, integra, levis, magna, mala, mortalis, multa, optabilis, optima, particeps, perdita, popularis, præcipua, præstans florensque, pristina, propitia, prospera, æquabilis perpetuaque, singularis, spoliata, stabilis, summa, tanta, tuta tranquillaque, turpis, vaga volubilisque, vetus, volucris. Phras. 1. Fortunam suam sibi quisque ipse parat, chaque homme est l’artisan de sa propre fortune. Fortunæ quisque suæ faber est; mores cuique sui fortunam fingunt, conciliant; fortunam sibi quisque facit; sibi quisque, non fortunæ, incrementa sua debet. 2. Quæcumque fortuna fuerit, tentabo rem, quoi qu’il arrive, j’essaierai. Fortunæ periculum faciam; fortunam tentabo; fortunæ me committam; forti rem committam; in aleam quamvis dubiam ibo; rem in casum eventus, quamvis ancipitis, committam; fortunam, quæcumque oblata mihi fuerit, complectar; quemcumque cursum fortuna dederit; utcumque res cadet; quodcumque fors obtulerit; quemcumque fors casum tulerit; quocumque fortuna rem dederit; quicumque casus negotium gubernarit. 3. In hoc bello partes sequar, quibus fortuna faverit, dans cette guerre, je suivrai le parti que favorisera la fortune. Ad fortunam inclinabo; fortunæ mea consilia applicabo. Quo fortuna rem dederit, inclinarit; quibus partibus se fors dederit, quibus affulserit fortuna; quibus aspirarit; cum quibus ratio ac fortuna steterit, ad eas me aggregabo. 4. Fortuna in bello multum potest, le hasard est puissant à la guerre. Fortuna rerum quidem humanarum, sed maxime campi domina. Magna est vis fortunæ in utramque partem, seu ad res secundas, seu adversas. Bellicis in rebus sæpe fortuna plus, quam ratio potest. 5. Fortuna modo prospera, modo adversa utimur, nous sommes tantôt heureux, tantôt malheureux. Fere conjunctio est secundæ, dubiæque fortunæ. Ab excitata fortuna ad inclinatam fere desciscimus; jam florentissima utimur, jam duriore conflictamur. Varietate fortunæ jactamur, prosperis nunc rebus, nunc ambiguis. 6. Fortuna prospera moderate utitur, il est modeste dans la prospérité. In rebus secundis, et ad voluntatem fluentibus minime elatus est; in secundissimis rebus, etiam res maximas fortuna suffragante consecutus, minime insolescit; modum etiam secundis rebus novit imponere, nec nimis credere serenitati præsentis fortunæ. Prudens homo, et merito felix, qui cum præsto habeat ubique fortunam, eamdem tamen veretur, qua aspirante res maximas gessit. Quamquam omnia illi a fortuna data, tributa sint, nunquam tamen superbum se præbet in tanta fortuna; fortunam etiam secundam pulcherrime ferre novit; ejus animum non magis prospera effert fortuna, quam adversa dejicit. Virtute fortunam adæquat, nec secunda insolens, nec adversa dejectus. 7. Fortuna utor adversa, je suis malheureux, la chance m’est contraire. Fortuna mihi undique adversatur; nihil usquam secundi est; tempestates procellæque aliæ ex aliis mihi subeundæ sunt. Fortunæ fulminibus unus petor; undique me infestat, oppugnat, exagitat, vexat, premit; consilia mea evertit, discutit, profligat adversa fortuna. Pertinax me fortuna urgere, se mihi objicere non desinit. Inimicam ubique experior fortunam, male mihi cum fortuna convenit, percussus fortunæ vi jaceo; jacent res meæ ac fortunæ; alius ex alio casus rerum mearum tranquillitatem perturbat; fortuna utor infesta, infensa, iniqua, dura, acerba, aspera, difficili; novis semper fortunæ telis ac ictibus expositus, subjectus sum; alius ex alio casus me affligit, pessumdat; novum identidem vulnus a fortuna accipio; fortuna afflicta opprimor; in novas semper difficultates, calamitates incurro; novis calamitatibus involvor, implicor; in maximas me difficultates fortuna conjicit; sempiterna nox fortunis meis offunditur; omnium, qui vivunt usquam, gentium sum miserrimus. Quis me homo est miserior? Omnes felicitates mihi adversantur; ærumnas omnes omnium supero ærumnis meis. Cf. [Miser]. 8. Vita humana multis est exposita fortunæ injuriis, la vie de l’homme est exposée à tous les coups du sort. Innumeris fortunæ telis patet hominum vita; innumera fortunæ tela impendent, imminent vitæ nostræ; casus plurimi, eventus rerum varii singulis prope horis extimescendi. Quisquis vitam ingreditur, quisquis in hanc lucem prodit, quisquis spiritum e cœlo ducit, quisquis hujus lucis usura fruitur, eum casus innumerabiles manent; ei, et quæ velit, et quæ nolit, exspectanda multa sunt; ejus animus ex vario rerum eventu perpetuo fluctuet, necesse est. Omnium rerum humanarum vicissitudo est, nulla nobis non timenda, non excitanda. Dum in terris sumus, degimus, ætatem exigimus; dum inter vivos agimus, est vicissitudo, est fortunæ inclementia, est fortunæ vis in utramque partem. Quam vaga volubilisque fortuna, tam varia commutabilisque vitæ nostræ ratio est; in casu atque fortuna bona corporis, et quæ extra corpus sita sunt et collocata. 9. Fortuna est inconstans, la fortune est inconstante. Varietas est propria fortunæ; volubilis ejus rota versatur semper; varii sunt incertique casus; usque variat fortuna; momento temporis vertitur, lubrica est et versatilis, nec invita teneri potest. Crebra fortunæ est varietas; jactamur invicem per ludibria fortunæ; nihil tam contrarium constantiæ, quam fortuna, fortuna amica varietati constantiam respuit; fortuna ab inconstantia sejungi non potest; vaga est volubilisque fortuna; nunquam eodem diu vestigio stat fortuna. 10. Fortuna se vertit, la chance tourne. Fortuna retro volvitur; hic casus vertenti nos præbet fortunæ, fortuna se inclinat, consiliis obstat et adversatur; a fortuna derelicti sumus; fortuna vertitur, variat nunc, dilabitur fortuna, fortuna nos destituit. Usus: 1. Fortuna prospera, æquabilis perpetuaque, prospérité, bonne fortune. Fortuna inclinata, et prope jacens, malheur, fortune qui penche, qui déchoit. Fortuna adversa, aversa, afflicta, perdita, acerba, adversité, mauvaise fortune. Fortuna varia, commutabilis, vaga, volubilis, fluxa, anceps, dubia, fortune capricieuse, aveugle, hasard. Fortuna utraque, la bonne et la mauvaise fortune. Fortunam belli tentare, periclitari, tenter les hasards de la guerre. Ferre, subire pulcherrime secundam et adversam fortunam, supporter parfaitement la bonne et la mauvaise fortune. Fortunæ obsequi, cedere, céder à la fortune. Omnis spes, ratio et cogitatio illi ex fortuna pendet, il abandonne tout au hasard. Fortunæ consilia sua applicare, rechercher la fortune, régler ses desseins d’après la fortune. Cum virtute fortunam adæquare, être aussi vertueux que fortuné. 2. Conditio, état, condition. Homines infima fortuna, hommes de la dernière classe. Num versor tecum in eadem fortuna? Cf. [Felix], [Felicitas], [Calamitas], [Miser], [Miseria].
FORTŪNÆ, ārum, f. pl. Biens, richesses, revenus, fortune. Syn. Bona, copiæ, opes, divitiæ, dona fortunæ, res, quas fortuna tribuit, bona, quæ alicui a fortuna data sunt, res familiaris. Phras. Fortunis aliquem privare, priver qqn de ses biens. Fortunas alicujus prodere; in fortunas invadere, fortunis aliquem exuere, orbare, spoliare, evertere; deturbare aliquem de fortunis. Usus: Aliquem fortunis augere, cumulare, combler de biens. Alicujus fortunis imminere, menacer la fortune de qqn. Fortunas dissipare, dissiper ses biens. Fortunas amittere, perdre sa fortune. Fortunas cum morte dimittere, abandonner. Fortunas suas ac dignitatem obtinere. Fortunis frui. Per fortunas! (formula obtestantis). Cf. [Divitiæ], [Opes], [Bona].
FORTŪNĀTĒ, D’une manière heureuse. Syn. Feliciter. Usus: Fortunate beateque vivere. Cf. [Feliciter].
FORTŪNĀTUS, a, um, Fortuné, riche, opulent; heureux. Syn. Felix, cui venti valde secundi, cui fortuna ubique præsto est; incredibili fortuna cumulatus, cui ad felicitatem nihil deest; cui recte res omnes sub manus succedunt. )( Infelix, miser. Adv. Usus: Nobilis, fortunatus homo. Cf. [Felix].
FORTŪNO, as, avi, atum, are, a. Rendre heureux. Syn. Servo, augeo. Phras. DEUS te fortunet, que DIEU vous fasse réussir. Tu quod agis, id velim DEUS approbet; DEUS inceptis tuis successus det prosperos; DEUS tibi optata ferat omnia; DEUS faxit, ut felicia faustaque sint, quæ suscipis; faveat aspiretque consilio tuo; felix adsit inceptis tuis; bene vertat DEUS, quod agis; DEUS votis tuis optatisque cumulate respondeat; faveant Superi tuis conatibus; fortunet DEUS, quod tibi in manibus est; divi te omnes adjuvent, ut bonis avibus cœpta res melioribus exeat; ut, quod Superis fortunantibus instituisti, id propitio Numine absolvas; ut, quod aggressus, quod auspicatus es, id succedat optime, id fauste ac feliciter eveniat, cadat; prosperum eventum sortiatur; ad felicem exitum perducatur; DEUM tibi hæc consilia fortunare cupio. Cf. [Precandi formulæ]. Usus: Tibi patrimonium dii fortunent! Honorem tibi deos fortunare volo.
FŎRUM, i, n. Forum, place publique. Epith. Celeberrimum, commune, iniquum, maximum, medium, molestum, mutum, plenum, refertum militibus, totum, transversum, non modo vacuum a bonis, sed etiam a liberis inane. Usus: 1. Forum boarium, olitorium, piscarium. 2. Judicia publica, tribunal, barreau. Forum egit in provincia. Postquam forum attigisti, nihil fecisti, nisi plenum dignitatis. Forum colere. Forum refrixit.
FOSSA, æ, f. Fosse, fossé. Epith. Abundans gurgitibus, lata. Phras. 1. Fossam facere, faire une fosse. Fossam deprimere; fossam obducere, ducere. 2. Fossa munire oppidum, entourer la ville d’un fossé, d’un retranchement. Oppidum fossa ac vallo circumdare, munire, circummunire, sepire. Usus: Fossæ pluribus locis objectæ iter abruperant. Rheni fossa gurgitibus abundans.