JŪCUNDĬTAS, ātis, f. Charme, agrément, plaisir, gaieté. Syn. Festivitas, lepor, hilaritas, fructus suavissimæ jucunditatis. )( Molestia. Epith. Prima, major, multa, summa, tanta. Usus: Relaxare animum, et dare se jucunditati. Ex re aliqua jucunditatem fructumque percipere. Delectatio, tranquillitas jucunditasque animi. Hoc conducit ad vitæ commoditatem jucunditatemque. Urbani agri jucunditas. Cf. [Jocus].
JŪCUNDUS, a, um, Agréable, gai. Syn. Amœnus, dulcis, suavis, gratus. Adv. Magnopere, maxime, summe, vehementer. Phras. Jucundus erit mihi reditus tuus, votre retour me sera agréable. Dulcissimus erit mihi reditus tuus; omnes amœnitates in te uno habeo; gratiæ omnes tecum remigrabunt; plurimum suavitatis habebit reditus tuus; optatissimus erit reditus tuus, hilariora mihi tecum erunt omnia; adventu tuo læta mihi erunt omnia et candida. 2. Te præsente convivium jucundius erit, si vous êtes présent le repas sera plus gai. Te præsente non magis epulis corpus, quam animus jucundissimæ consuetudinis tuæ voluptate explebitur; tu si conviva accesseris, epulæ ipsæ plus suavitatis accipient, habebunt; quadam hilaritate conspersa erunt omnia. Tali conviva, in quo tantum leporis est, luculente hunc habebimus diem. Usus: Est mihi jucunda et grata in malis meis voluntas tua. Comes alicui carus et jucundus. Ager, conspectus, odor jucundus. Cf. [Hilaris].
JŪDEX, ĭcis, m. Juge, arbitre. Rad. a Jus dico. Syn. Arbiter, disceptator, animadversor, recuperator, cognitor, existimator, æstimator, censor, quæsitor. Epith. Acer, æquus, attentus, benevolus, bonus, cupidus, durus, erectus, fortis, gratissimus, satis idoneus, immanis, iniquus, integer, iratus, juratus, misericors, nequam, obscurus, sapiens, severus, tristis, verissimus. Usus: Judicem sortiri, legere, accipere, sibi sumere, choisir qqn pour arbitre. Judicem alicui decernere, dare, constituere, ponere, donner un juge à qqn. Is mihi obvenit judex. Cf. [Judico], [Judicium].
JŪDĬCATĬO, ōnis, f. Action de juger, jugement. Syn. Disceptatio, quæstio. Epith. Comparativa, dubia, simplex. Usus: Quæstio in conjecturali eadem, quæ judicatio.
JŪDĬCĀTUM, i, n. Action de juger. Syn. Res judicata. Epith. Difficilius, majus, solitarium, rarius. Usus: Judicatum est, de quo jam ante sententia constituta est. Judicatum facere, rendre un arrêt. Judicato stare, s’en tenir au jugement. Judicatum solvere, rescindere, infirmare, irritum facere, negare, casser un jugement.
JŪDĬCĬĀLIS, e, gen. com. Judiciaire. Syn. Forensis, pertinens ad judicium. Usus: Judiciali jure, et consuetudine. Judiciale dicendi genus.
JŪDĬCĬĀRĬUS, a, um, Judiciaire. Syn. Judicialis. Usus: Lex, quæstio, controversia judiciaria.
JUDĬCĬUM, ĭi, n. Jugement; discernement, goût. Syn. Judicum deliberatio legitima, cognitio, controversia causarum; item: Sententia, opinio, existimatio. Epith. Acerbum, acre, admirabile, æquum, alienum, amplum, certum, civile, commune, corruptum, damnatorium, divinum, domesticum, exquisitum, gratum, grave, honestum, incertum, inclitum, infinitum, iniquum, insolitum, integrum, invidiosum, leve, liberum, singulare, sociale, stabile, usitatum. Phras. 1. In judicium vocare, citer en justice. In judicium arcessere, adducere, deducere; periculum judicii alicui intendere; in jus adducere; diem alicui dicere; in jus rapere; obtorto collo ad prætorem rapere; in jus adducere; legibus experiri; lege cum aliquo agere; jure experiri, ex jure agere cum aliquo. 2. In judicium venire, se présenter devant les juges. Judicio conflictari; judicio certare; jure, legibus experiri; in jus adire; vadimonium obire; descendere in ambiguam litem. 3. Judiciis iniquis vexari, être persécuté d’arrêts iniques. Judiciis conflictari, judicii laqueis stringi, irretiri; in majores identidem plagas incidere. 4. Judicio iniquo opprimi, être condamné injustement. Judicio iniquo jugulari, circumveniri; iniqui judicii procella everti; judiciis iniquissimis exsorberi sanguinem; turpi judicio vinci, condemnari; litem amittere; causam perdere, causa cadere; iniquis judiciis interire. 5. Judicium corrumpere, corrompre ses juges. Judicium contaminare, constuprare. 6. In judicio absolvi, être absous en justice. Judicio liberari, evadere, elabi. 7. Judicia non exercentur, on ne rend plus la justice. Judicia frigent, silent, conglaciant, conticescunt. 8. Judicia excercebat, il remplissait les fonctions de juge. In ea causa judex sedebat; judicium exercebat; sella posita jus dicebat; cognitionem causæ per se solus exercebat, summa æquitate res constituebat; jus petenti reddebat; arbitria de summa ei agebat, de ea controversia constituebat; judicia reddebat; jura in quoslibet distribuebat; judicium de reo legibus faciebat; sententiam ferebat. Cf. [Judico]. 9. Judicio vir acerrimo, homme d’un sens, d’un discernement éprouvé. Judicio valet, utitur optimo; judicio præstat, excellit, abundat inter omnes unus maxime. Est in eo viro mira quædam judicii præstantia, excellentia, vis, subtilitas. Multum videt vir ille judicio, si quisquam alius, gravissimo; inest in eo homine mira ingenii perspicacia. Cf. [Ingenium]. Usus: 1. Judicia domi conflare. Judicia calent. Judicia tollere, dissolvere, disturbare, dissoudre le tribunal. Judicia extrahere, comperendinare, renvoyer un jugement à trois jours. Judicia sistere. Judicia rescindere. 2. Opinio, sententia, opinion, avis. Tui judicii est, quid faciendum censeas. Alterius judicium exquirere. Suum judicium interponere, dicere, edere. Ferre judicium. Mutare, flectere judicium suum; alieno judicio, quam suo stare præstat. Judicio meo, à mon avis, à mon sens. Quantum quidem judicio assequi meo possum. Cf. [Opinio], [Sententia], [Judico].
Judicii extremi dies, le jour du jugement dernier. Phras. Extremus seculorum dies; dies ille formidolosus, quo universi mortales in judicium vocabuntur, totius vitæ rationem reddituri; dies ille, quo hominum corpora e somno mortis ad lucem alterius vitæ excitabuntur; dies quo ad Christi severum judicium omnes sistemur; quando ad vitam revocatis, quotquot unquam nati sunt, DEI Filius e cœlo ad judicium exercendum, sententiamque pronuntiandam descendet. Dies ab omni æternitate præstitutus quo in vitam genus humanum revocabitur, et pro se quisque apud divinum tribunal causam dicet. Dies ille novissimus, quo omnium seculorum mortui reviviscent; dies ille de omnibus annis nostris, et transacta vita sententiam laturus. Extremus volventium seculorum dies, cum animæ vita functæ rursum corpora induerint; cum DEUS ipse judex in celeberrimo superum inferumque conventu sententiam feret; cum supremus dies volventibus annis advenerit.
JUDĬCO, as, avi, atum, are, a. Juger, rendre la justice. Syn. Judicium facio, cognosco, discepto; litem decerno, statuo, constituo; sententiam dico, fero; jus dico, dijudico. Adv. Aperte, acrius, acutius, bene, corrupte, diligenter, dissolute, explorate, fortiter, gratis, honeste, incorrupte, libere, longe, male, optime, perperam, publice, recte, religiose, ridicule, severe, temere, vere. Phras. 1. Vestrum est de hac controversia judicare, c’est à vous de juger dans cette dispute. Vestrum est, qui in hac controversia judices considetis, de hac causa judicium pronuntiare, jus dicere, causam cognoscere, controversiam disceptare, de controversia constituere, judicio decernere, jus administrare, forum agere, judicium exercere. Cf. [Judicium]. 2. Ex æquitate causæ judicandum est, il faut rendre un jugement d’après l’équité de la cause. Rectum animi sensum in judicio sequi nos oportet; illud demum rectum judicium est, quod ratio dirigit ac moderatur; quod ratio præscribit ac probat. Judicium cum ratione et æquitate congruat, necesse est; qui sententiam fert de causa, in consilio habeat necesse est, legem, æquitatem, fidem; qui judicia exercet, libidinem, odium, invidiam, metum, et quidquid eripere recte judicandi facultatem potest, procul habeat. In sententia dicenda summa habenda est æquitatis ratio; una spectanda est causæ æquitas; de una justitia laborandum est. In causis forensibus dijudicandis consilia omnia, actionesque ad justitiam referenda sunt. Justitiæ serviendum ne tantillum, ne latum quidem unguem ab æquitate deflectendum est. 3. Rem totam tibi judicandam relinquo, je vous laisse à juger le tout. Id omne arbitrium ad te justum æstimatorem defero; rem omnem ad arbitrium tuum confero; rem tuo ingenio, et conjecturæ committo; tu velim, de re tota existimes; tua erit de re tota æstimatio; ejus rei arbitrium ad te rejicio; ejus causæ cognitio penes te erit; tua æstimatione res metienda est; tu velim, causam hanc omnem arbitrere; propter infirmitatem mei consilii tuo judicio stabo; malo tuæ prudentiæ confidere, quam meæ; e judicio tuo judicium pendebit meum; ad judicium tuum sententiam aggregabo meam. Usus: Judicare de re inter aliquos ex vero et bono. Serviendum est iis judicibus, qui multis post seculis de nobis judicabunt. Judica et perpende. Tu de re a certo sensu judicas. Cf. [Judicium].