JŪRISPĔRĪTUS, i, m. Jurisconsulte. Syn. Jurisconsultus, causidicus. Usus: Jurisperitorum eloquentissimus, eloquentium jurisperitissimus.
JŪRO, as, avi, atum, are, n. et a. Jurer, affirmer avec serment. Syn. Jurejurando me devincio, juratus testor, adjuro, jusjurandum do. Phras. 1. Juravi rem esse meam, j’ai juré que cela m’appartenait. Sacramento contendi, rem esse meam; juratus testabor; jusjurandum interposui; DEUM testem feci; DEUM obtestatus sum, i. e. testatus sum; conceptis verbis juravi; DEUM testem laudavi, rem, uti dixeram, esse meam. 2. Juravit se in fide mansurum, il a juré qu’il garderait sa promesse. Jurejurando se suamque fidem obstrinxit; jurejurando fidem firmavit; sacramentum dixit de perpetua sua in rempublicam fide. Per genium, per nomen Cæsaris dejeravit, perstiturum se in fide. DEUM testem esse voluit perpetuæ suæ in rempublicam voluntatis. Testem DEUM advocavit, appellavit integerrimæ suæ in rempublicam fidei; exsecratione se, caput suum devinxit, si datam unquam violaret fidem. De constanti in rempublicam fide jusjurandum dedit; fidem in rempublicam sacramento sanxit; sacramenti religione se adstrinxit ad præstandam reipublicæ fidem; jurejurando se alligavit, ad servandam reipublicæ fidem. Cf. [Jusjurandum]. Usus: In certa verba, ex animi sententia, non lingua tantum jurare. Jurare conceptis verbis majorum more. Jurare Jovem lapidem. Magna voce pulcherrimum jusjurandum juravi.
Jurandi Formulæ, formules de serment: Ita me DEUS amet! ita mihi propitius sit DEUS! ita mihi benefaciat, faveat, adsit DEUS! ita me DEUS adjuvet! ita propitium mihi DEUM velim! ita me DEUS respiciat, juvet, tueatur! ita mihi a DEO prospera contingant omnia! ita mihi optata contingant omnia! ita, quæ opto, feliciter eveniant! ita mihi bene sit! ita rebus meis feliciter eveniat! ita vivam! ita diu feliciterque vivam! ita ad voluntatem cuncta fluant! ita diuturna lucis usura fruar! ita mihi cum diuturnus vitæ cursus, tum facilis contingat; ita meis optatis fortuna respondeat! ita sim incolumis, felix, beatus, malorum expers, ignarus adversæ fortunæ! ita nihil adversi videam in vita! ita nunquam adversam fortunam experiar! ita fortuna utar perpetuo prospera! Contra: Ita male mihi faciat DEUS! ita perdat me DEUS! moriar, si; peream, si; ne vivam! ne sim salvus! dispeream! sentiam iratum DEUM! male mihi sit! nihil mihi ex animi sententia succedat! adversa mihi sint omnia! cadat infeliciter, quidquid ago! infensa, iniqua, adversa omnia experiar, si sciens fallo!
JUS, jūris, n. Droit, justice. Syn. Æquum, æquitas, justitia. )( Injuria. Epith. Accusatorium, æquum, bellicum, callidum, civile, consulare, equestre, feciale, firmum, hereditarium, imperatorium, iniquum, patrium, pontificale, prætorium, regium, tribunitium. Usus: Jus postulare, demander justice. Jus dare, tribuere, rendre justice. Jus dicere, juger, rendre la justice. In jus vocare, adducere, appeler en justice. In jus adire, aller en justice. Jus suum persequi, exsequi, réclamer ses droits. Jus suum obtinere, adipisci, tenere, retinere, obtenir gain de cause. Jure agere, decertare cum aliquo, jure experiri, avoir recours aux lois. De suo jure aliquid concedere, detrahi sinere, decedere, concéder qqche de son droit. A jure abire, s’éloigner de la justice. Id jus ratumque est. Meo jure hoc dico facioque. Jus et æquitas vincula sunt civitatis. Cf. [Æquum], [Jure].
JUSJŪRANDUM, jūrisjūrandi, n. Serment. Syn. Sacramenti fides, sacramenti religio, jurisjurandi religio, fides. Phras. Jusjurandum a militibus exegit, il exigea le serment des soldats. Milites ad jusjurandum adegit; milites sacramento rogavit; in sua verba adegit; jurejurando adstrinxit; sacramentum sibi dici a militibus jussit; sacramento teneri, religione constringi, adstringi milites voluit. Cf. [Juro]. Usus: Ad jusjurandum adigere, obliger au serment. Jusjurandum dare, prêter serment. Jusjurandum negligere, violare, se parjurer. Religio jurisjurandi est metus Deorum immortalium in testimonio dicendo. Jurejurando devincta auctoritas. Aliquid jurejurando firmare, affirmare diis interpositis. Jurejurando nullum vinculum ad stringendam fidem arctius esse voluerunt majores.
JUSSUM, i, n. Ordre. )( Vetitum. Epith. Ratum atque firmum. Usus: Injusta jussa populis describere. Jussa nostra comprobat populus.
JUSSŬS, ūs, m. (solo abl. sing.) Ordre, commandement. Syn. Imperium. Usus: Meo jussu. Cf. [Imperium].
JUSTA, ōrum, n. pl. Derniers devoirs, honneurs funèbres. Syn. Inferiæ, exsequiæ. Usus: Paterno funeri justa solvere, peragere, facere.
JUSTĒ, Justement; d’une manière convenable. Syn. Jure, recte, legitime. Usus: Juste et legitime imperare.