Mortĭfĭcātĭo, ōnis, f. Mortification. Corporis afflictatio, asperitas vitæ voluntaria.
Mortĭfĭco, as, are, Mortifier. Corpori ægre facio, acriter mihi impero; arcte et contente me habeo; noxias frango cupiditates; duriter ac inclementer me tracto; genium defraudo. Cf. [Domo], [Edomo], [Disciplina].
MORTŬUS, a, um, Mort, décédé, défunt. Syn. Morte deletus, consumptus; fato perfunctus; sensu ac vita carens. Adv. Brevi, intestato, omnino, proxime, repentino, acerbe. Usus: A mortuis excitare. Infra mortuos amandare.
MŌRES, rum, m. pl. Mœurs, caractère. Phras. 1. Est optimis moribus adolescens, ce jeune homme a un caractère excellent, des mœurs irréprochables. Moribus est gratissimis et humanissimis; natura sanctis et religiosis; modestis, et ad capienda præcepta mollioribus; summa facilitate et comitate; mira facilitate et jucunditate naturæ. Mitis ingenii juvenis est, moribus placidis, liberalibus, summa suavitate temperatis vel conditis; ingenui, placidi et comiter facilis multa documenta sunt; singulari est morum elegantia; cultissimis est moribus et omni humanitate perpolitis. 2. Moribus est malis, il a des mœurs dépravées. Pravis est moribus et protervis; barbaris et immanibus; corruptis et perditis; violento est ingenio, et indomito; summa est ingenii asperitate; homo est effuse petulans, nequam et improbus; protervus, petulans, ignavus; homo semissis, homme sans valeur, qui ne vaut pas deux sous. 3. Ad mores suos cito rediit, il est vite revenu à ses mauvaises habitudes. Cito rediit ad ingenium; recepit se ad ingenium suum; in eamdem vitam revolutus est; ad pristinam vitæ consuetudinem revertit, se retulit, revocavit. 4. Mores deficiunt, les bonnes mœurs s’en vont, la corruption s’accroît. Desident mores, labuntur; ire cœperunt præcipites; disciplina morum paulatim fluere ac inclinari cœpit. Cf. [Disciplina]. Usus: Aliquem in suos mores formare, former quelqu’un à son image.
MOS, mōris, m. Conduite, usage, coutume. Syn. Consuetudo, institutum, ritus, disciplina, usus, modus. Epith. Accusatorius, antiquus, austerus, civilis, communis, conscius, perversus, usitatus, verus, novus, patrius, domesticus, regius, rhetoricus. Amabiles, boni, modesti, commodi, corrupti, dispares, extremi, faciles, feri, grati, immanes, improbi, imperiti, barbari, justi, integri, religiosi, timidi, mali, molesti, perditi, rustici, suaves, severi, temperati, feri. Phras. 1. Moris est, il est d’usage, c’est l’usage. In more est; in more positum est; more comparatum, confirmatum est; consuetudo fert; consuetudinis hoc est; consuetudo est, mos est; mos obtinuit; mos fert; more receptum est; jam inde a majoribus consuetudo tenet, obtinet, ita fert; vetus hoc est, ut, etc. 2. Morem suum servat, il garde ses habitudes. Instituto suo utitur; institutum suum tenet, servat; solemne suum servat; morem suum obtinet, tenet, retinet; propositum suum tenet; institutum suum sequitur; antiquum obtinet. Usus: Hoc factum est more et modo. In more majorum id non fuit. Meo more agam. More barbarorum fungi, agir en barbare. Abhorret id a more nostro, cela est contraire à nos usages. Decedere de more et instituto, abandonner les anciennes coutumes. Revocare veterem morem, ramener une vieille coutume. Morem inducere, in morem aliquid inducere, transferre, perducere, faire passer qqchose en coutume. Morem eum posteri acceperunt, leurs descendants ont adopté ces usages. Tenues reliquiæ pristini moris hærent, il ne reste plus que des vestiges des anciennes coutumes. Mos ille ac consuetudo inveteravit, cette habitude s’est enracinée. Non recedam a more et consuetudine, je n’abandonnerai pas mes coutumes et mes habitudes. Morem alicui gerere, faire les volontés de qqn. Cf. [Consuetudo].
MŌTĬO, ōnis, f. Mouvement, impulsion. Syn. Motus, commotio. Epith. Continuata, perennis, transversa, dispar, suavis. Usus: 1. Orbium cœlestium motio. 2. Affectus, motiones animi, les mouvements, les passions de l’âme.
MŌTŬS, ūs, m. Mouvement, agitation. Syn. Motio, agitatio, impulsus. )( Status. Epith. Acerrimus, alienus, asper, celer, certus, necessarius, constans, deformis, divinus, dulcis, externus, igneus, inanis, incertus, incredibilis, interior, jucundus, magnificus, minimus, naturalis, novus, opinabilis, oratorius, pronus, obliquus, supinus, repentinus, sempiternus, solutus, temerarius, turbidus, venustus, voluntarius. Accommodati, admirabiles, aversi, uberes, acuti, constantes et rati, dispares, dissimiles, finiti, æquabiles, inimici, non temperantes, liberi, magni, odiosi, palæstrici, mediocres, soluti, vagi, turbulenti, volucres. Usus: 1. DEUS motum dedit cœlo. Animalia motu cientur interiori. In maximis motibus et mutationibus cœli. 2. Affectus, perturbatio, commotio, mouvements de l’âme, pensée, idée, passion. Magnos animorum motus efficere. Motus animi rationi obtemperantes. Motus cogitationis celeriter agitatus. Nunquam animus agitatione motuque vacuus est. 3. Concursus, turba, tumultus, mouvement politique, émeute, révolution. In quo motu temporum, quanta conversione rerum versamur! Catilinæ insanos motus cohibuit, compressit. Motum concitare, moliri. Motus Reipublicæ afferre. Magno res in motu est. (Motu proprio, Vulg.), de son propre mouvement. Latine: sua sponte.
MŎVĔO, es, mōvi, mōtum, ere, a. et n. Mouvoir, mettre en mouvement; exciter, causer, produire; n. Se mouvoir. Syn. Cieo, agito, impello, pello, verso, ago; efficio, excito; allicio, pellicio, induco. Adv. Conjuncte, leviter, longius, magnopere, mirabiliter, necessario, permultum, valde, vehementius, acute, constanter, dulciter, facile, fortuito, immoderate, inaniter, jucunde, libere, mediocriter, non ita placide, solute, peracute, tardius, vehementer, velociter, vere. Phras. 1. Movit oratione sua hominum animos, son discours a remué les auditeurs. Animos flexit; animos incendit, accendit; motum animis attulit; mentes hominum allexit, voluntates impulit, quo volebat. Valebat ejus oratio ad fingendas hominum voluntates, et quo vellet, ducendas; valebat ad motus inflammandos. Motus animorum ita miscuit, sensus mentesque hominum ita pertractavit, nemo ut resisteret; flexit mentes hominum fregitque ejus oratio; uno sermone animos omnium, quo vellet, perduxit. Perculit animos ejus oratio, et in audientium animis aculeum defixit, reliquit. Ad stimulandos hominum animos aculeum habuit ejus oratio; ita percussit ac quatefecit hominum animos, tanquam in ejus manu omnium voluntates essent; ad sententiam suam populi animos deduxit; in suam sententiam omnium mentes oratione convertit. 2. Motus sum ejus precibus, ses prières m’ont touché. Adductus precibus, impulsus lacrimis, invitatus, inductus precibus cessi. Usus: 1. Ursere illi, ut nos loco moverent. 2. Abduco, ébranler. Movere aliquem de sententia. Senatu movere. 3. Muto, changer qqche. Tot annorum possessiones movere intutum. 4. Discedo, s’éloigner, quitter. Ne te Roma moveris. 5. Sollicito, exciter. Multa me movent in discessu. 6. Allicio, invito, hortor, inviter. Illa me causa movet. 7. Efficio, excito, produire, causer. Clamores, risus, lacrimas, hominum studia, suspicionem movere. Cf. [Persuadeo].
MOX, Bientôt. Syn. Quam mox, ocius, statim. Usus: Mox revertor. Cf. [Statim].
MŪCRO, ōnis, m. Pointe aiguë; pointe de l’épée. Epith. Cruentus, tribunitius. Usus: Hic est mucro defensionis meæ. Censorii stili mucro. Mucrones jam in civium jugulis fixos rejecimus.