NŎTO, as, avi, atum, are, a. Marquer, faire une marque; noter, observer, signaler. Syn. Observo, animadverto, signo. Adv. Aspere, insigniter, maxime, scienter, turpiter, sero, separatim. Phras. Notanda sunt quæ in auctoribus leguntur, il faut noter ce qu’on lit dans les auteurs. In adversaria referenda sunt; notatis auctorum locis memoriæ consulendum est; exscribenda quædam ex auctoribus sunt, et in adversaria transferenda; excerpenda quædam et in chartis consignanda. Usus: 1. Hæc vulgus ipse notat, le vulgaire même remarque cela. Notare locum, tempus. Multa diutius usus notavit. 2. Signo, indico, désigner, signaler. Notare res novis nominibus, désigner les choses par des noms nouveaux. Id præcipue notavi et descriptum tibi misi, j’ai noté surtout cela, je l’ai transcrit et je te l’ai envoyé. 3. Ignominia afficere, reprehendere, marquer d’une mauvaise, note, blâmer, censurer. Aliquem dedecore, macula, ignominia notare. Eum censores furti nomine notarunt, les censeurs le flétrirent pour vol.
NŌTUS, a, um, Connu. Syn. Cognitus, pervulgatus, exploratus, manifestus, testatus, quod omnibus patet, quod tenetur, omnium sermone celebratur. )( Ignotus. Adv. Maturius, penitus, sane. Phras. 1. Nihil nisi notum afferam, je n’avancerai rien que de bien connu. Quæ minime sunt obscura, quæ pervulgata ac toti populo testata, quæ planæ perspecta, cognita, explorata habemus, afferam. Ea, quæ jam decantata, quæ in medio posita, de quibus inter omnes constat, commemorabo. Res, quæ in omnium sermone versantur, hoc loco afferam. 2. Res est nota, la chose est connue. Res est tam illustris et ante oculos posita, ut ne recensenda quidem videatur. Res in confesso est; pro explorato habetur; res est omnium sermone celebrata, et quasi majoribus theatris proposita; res est constante fama notissima; res est confessa et manifesta; decantata fabula est, et tota urbe celeberrima. In re versamur celebratissima sermone omnium. Usus: Clara res est et tota Sicilia notissima. Notus est tractatusque locus. Res nota est et apud omnes pervulgata. Cf. [Nosco].
NŎVĀCŬLA, æ, f. Rasoir. Syn. Culter tonsorius. Usus: Versari in acie novaculæ, in præsentissimo discrimine, être sous le tranchant du rasoir, c. à d., dans un péril imminent.
NŎVĒ, D’une manière nouvelle, inusitée. Usus: Ne quid ambigue, ne quid nove dicamus, pour éviter toute équivoque, tout néologisme.
NŎVELLUS, a, um, Nouveau, jeune. )( Vetulus. Usus: Arbores novellæ.
NŎVEM, Neuf.
NŎVENDĬĀLIS, e, gen. com. De neuf jours, qui dure neuf jours. Usus: Sacrum novendiale. Feriæ novendiales.
NŎVERCA, æ, f. Belle-mère, marâtre. Usus: Noverca filii.
NŎVISSĬMĒ, Récemment, naguère. Syn. Nuperrime, postremo. Usus: Primum, deinde, novissime. Cf. [Nuper].
NŎVISSĬMUS, a, um, Le dernier. Syn. Postremus. )( Primus. Usus: Novissimus ego in castra veni.