PAX, pācis, f. Paix, traité, concorde. Syn. Concordia, otium, tranquillitas, compositio. )( Bellum. Epith. Certa, civilis, communis, diuturna, explorata, externa, fraterna, nondum satis firma, honesta, iniqua, injusta, magna, maritima, opinabilis, optatissima, periculosa, perpetua, pestifera, pia et æterna, placidissima, præsens, sempiterna, stabilis, summa, turpis, tuta tranquillaque, vera, utilis. Phras. 1. Pacem petere, demander la paix. Pacem orare, exposcere, tentare; de pace agere; legatos de pace mittere; deprecatores, disceptatores de pace mittere. 2. Pacem facere, faire la paix. Conciliare, reconciliare pacem; pacem conficere; constituere; pacem jungere cum alio; fœdus icere; data dextera fidem amicitiæ sancire; fœdus facere; ab armis discedere; bellum pace componere. 3. Pacis conditiones non sunt acceptæ, les conditions de paix n’ont pas été acceptées. Pacis conditionem nullam accepere; ad pacis conditiones adduci non potuere; ad has conditiones ut descenderent, perpelli non potuere; pacis conditiones, quascumque hostis tulerat, dimisere, respuere; in has leges pax coalescere non poterat; in has conditiones pax non convenerat; non convenere pacis conditiones; pax in has leges coagmentari non potuit. 4. Pacem conciliare inter dissidentes fratres, réconcilier deux frères ennemis. In gratiam reducere, ad pacem concordiamque revocare; pacem et concordiam inter dissidentes constituere; discordiam dirimere, sedare. Cf. [Concordia]. 5. In pacem et concordiam cum altero venire, faire sa paix avec quelqu’un. Redire cum aliquo in gratiam; simultates, inimicitias, odia deponere, abjicere, dimittere; voluntaria oblivione conterere; omnem injuriarum memoriam ex animo delere; depositis odiis in pristinam concordiam et gratiam redire. 6. Id pace mea facere potes, vous pouvez faire cela avec ma permission. Id quidem facere integra gratia mea potes; id tu si feceris, in bonam partem acceptum iri existima; non ingratiis meis feceris; me non invito id egeris. 7. Cum externis nobis pax fuit, nous eûmes la paix avec les nations étrangères. Ab externis armis otium fuit, foris nihil turbatum est; diuturna ab armis quies fuit; firma satis pace adhuc usi sumus; ab externis bellis silentium erat. Usus: Pacem dare; pacem jactura aliqua redimere. Pacem impetrare, pace terra marique parta. Ad conditiones pacis adducere. Pacem accipere, servare, firmare, confirmare, habere. Pacem turbare, eripere, excludere; pacem irritam, infectam facere, rompre la paix. Pace Magistri dictum sit, soit dit sans blesser le maître.
PAXILLUS, i, m. Petit pieu, piquet.
PECCĀTUM, i, n. Faute, action coupable, mauvaise action, péché, crime. Syn. Delictum, crimen, culpa, noxa, noxia, maleficium, animi labes; erratum, error. )( Recte factum. Epith. Commune, levius, majus, manifestum, non mediocre, par. Phras. 1. (Peccatum mortale committis, Vulg.), vous commettez un péché mortel. Letali noxa te obstringis; maximo te scelere adstringis; nefarium scelus suscipis; mortiferum facinus in te admittis; grave piaculum contrahis, committis; nefas contrahis; scelerate agis; immane scelus perpetras; capitali te crimine obstringis; grave delictum in te admittis; noxam letiferam incurris. 2. (Venialia peccata justi etiam persæpe committunt, Vulg.), les justes se rendent souvent coupables de péchés véniels. Minora piacula, leviores noxas ne justi quidem penitus effugiunt; errata leviora, quæ pauciores quasi numeros officii prætereunt, crebra magis sunt, nec justis infrequentia; noxarum minimarum sordes aliquas vel justi etiam contrahunt; justorum pauci atque admodum pauci sunt, qui in vita nihil offendant, incurrant nusquam; qui se quotidianæ vitæ maculis non interdum coinquinent, contaminent, levioris culpæ labe polluant; qui piæ etiam vitæ labem nullam aspergant; nævos nullos contrahant; levi offensione non semel ac iterum ab officio discedant. 3. (Peccatum Originale, Vulg.), le péché originel. Nativa animorum labes; insitum naturæ crimen; peccati inhærentis contagio; hereditarium hominis malum; primi hominis crimen in posteros omnes letali contagione transfusum. 4. Nullum peccatum est, quod non commiserit, il n’y a pas de crime qu’il n’ait commis. In omni scelerum flagitiorumque genere volutatus est; in omnem improbitatem incurrit; nullum culpæ genus est, quo non prolapsus est; omnia ille flagitia, omnes impuritates suscepit; in omnia se flagitia ingurgitavit; nullum facinus tam scelestum est, tam cum dedecore ac turpitudine conjunctum, quo se ille non contaminaverit. Cf. [Improbus], [Flagitiosus], [Sceleratus]. 5. Hoc peccatum non admisi, je n’ai pas commis cette faute. Integrum me ab hac culpa præstiti, abest a me hoc maleficium longissime; ab hujus criminis labe intactus perstiti; hac sceleris labe nunquam infectus fui; hac culpa vaco. Cf. [Innocens], [Integer]. 6. (Hoc peccatum in me sumo, Vulg.), je prends sur moi cette faute. Hanc culpam ego præstabo; hanc ego labem in me recipio; hanc ego noxam in me transmoveo. Meum id esse volo, quodcumque id crimen est. Usus: Præter culpam et peccatum, nihil homini accidere potest pertimescendum. Multis nostris peccatis in has ærumnas incidimus. Peccato carere. Peccatum corrigere. Cf. [Error], [Crimen], [Scelus], [Vitium], [Noxa].
PECCO, as, avi, atum, are, n. et a. Commettre une faute, se rendre coupable, pécher. Syn. Delinquo, aliquid admitto, committo, scelus admitto; scelere me adstringo, obstringo, devincio; rem nefariam committo; scelestum facinus edo; flagitium committo; scelera facio; culpam suscipio, contraho, committo; vitium, scelus concipio. )( Recte facio. Adv. Consulto, impune, vehementius. Phras. 1. Quid peccavi? Quelle faute ai-je commise? Quod ego concepi scelus? quod nefas contraxi? quod in me admisi scelus? quod in me crimen hæret? quam ego suscepi culpam? quam concepi maculam, quam noxam, quod maleficium admisi? quod in me delictum admisi? quod ego facinus inexpiabile admisi? quid adversus leges, rempublicam, magistratus factum? qua ego parte ab officio discessii quid factum impie aut scelerate? 2. Si quid peccabis, perpetuum dedecus consequetur, si vous commettez une faute, vous serez déshonoré pour toujours. Si quid offendes, errabis; si quam in culpam incideris; si lapsus fueris; si qua prolapsione offenderis; si quid culpæ susceperis; si quod nefas contraxeris, infectum id fieri nunquam poterit; animi illa labes nec diuturnitate vanescere, nec ullis omnibus ablui poterit; luendam tibi sempiterna infamia scias offensionem quamlibet. Cf. [Committo], [Peccatum], [Erro]. Usus: Semper est turpe peccare. Si quid in te peccavi, ignosce. In hoc eodem, in eamdem partem tu quoque peccasti. Multa peccare solemus in dies. Peccare est tanquam transilire lineas, pécher, c’est sortir des bornes.
PECTEN, ĭnis, m. Peigne pour les cheveux.
PECTO, is, xi, xum, ere, a. Peigner. Usus: Pexo capillo nitidus.
PECTUS, ŏris, n. Poitrine de l’homme et des animaux; âme, cœur, esprit. Syn. Anterior pars corporis a gula usque ad ventrem; item: Animus, nervi, vires. Epith. Apertum, avidum, clarum, jucundum, latum, scabrum, sordidum, validum. Usus: Toto aliquem pectore amare; toto pectore in laudem incumbere; toto pectore de re aliqua cogitare. Onerare, complere pectus rerum plurimarum copia.
PĔCŬĀRĬA, ōrum, n. pl. Troupeaux, bestiaux. Syn. Pecorum greges et armenta. Usus: Cui præsidio pecuaria nostra credemus.
1. PĔCŬĀRĬUS, a, um, De bétail. Syn. Quod ad pecora pertinet. Usus: Pecuaria res ampla, res rustica satis culta, nombreux bétail, terre en bonne culture.
2. PĔCŬĀRĬUS, ĭi, m. Éleveur de bétail. Syn. Magister pecoris. Usus: Aratores, pecuarii, coloni.