PRÆSCĬO, is, scīvi, scītum, scire, a. Savoir d’avance, pressentir. Syn. Ante scio. Usus: Nonne hoc præscisse oportuit. Cf. [Præsagio].
PRÆSCĬUS, a, um, * Qui sait d’avance, qui prévoit. Syn. Præsagiente animo. Usus: Vates futuri præscius.
PRÆSCRĪBO, is, scripsi, scriptum, ere, a. Prescrire, ordonner, déterminer, régler, fixer. Syn. Definio, præfinio, præstituo, voce præeo. Adv. Commode, diligenter, ante, nominatim alicui. Phras. Nihil tibi præscribo, je ne vous prescris rien. Leges tibi nullas impono; agendarum rerum modum tibi non præscribo; tuo arbitratu ages, nihil tibi certum præfinio; nihil præstituo, quid te agere velim; non ad meum præscriptum, sed tuum arbitrium vives; nihil imperabo, ages, ut voles. Usus: Natura homini præscripsit. Ita majorum mores legesque, ratio ac doctrina præscribunt. Jura civibus præscribere, donner des lois à ses concitoyens. Cf. [Jubeo].
PRÆSCRIPTĬO, ōnis, f. Prescription, précepte, loi. Syn. Præscriptum. Usus: Hæc norma, hæc regula, hæc præscriptio est naturæ. Præscriptio vitæ moderatioque tenenda. Intemperantia a præscriptione rationis aversa.
PRÆSCRIPTUM, i, n. Prescription, règle, loi, recommandation, ordre. Syn. Præscriptio, formula, norma, regula, certa quædam et definita lex. Epith. Commune, certum. Usus: Ex communi præscripto civitatis rem administrare. Plura homines affectu judicant, quam veritate aut præscripto et Juris norma.
PRÆSENS, entis, omn. gen. Présent; qui est là en personne; qui est devant les yeux. Syn. Testis, arbiter; instans. )( Absens. Adv. In posterum. Phras. 1. Ipse præsens fuit, lui-même fut présent. Adfuit ipse, interfuit, præsto fuit; præsentem habuimus; illic in re præsenti fuit; coram fuit, adfuit. 2. Ea, quæ præsentia sunt, non curamus, nous ne nous inquiétons pas de ce qui est sous nos yeux. Quod ante oculos est; quod ante pedes est; quod in manibus est; quod præ manibus habemus; quod in oculis nostris hæret; quod sub oculis habemus; quod in oculis est omnium; quod in oculis habemus; quæ instant in præsentia; quod præsens tanquam in manus datur; quæ in oculis sita sunt; quæ ad manum sunt, ad ea animum advertit nemo; ea, quæ nostra tot per annos vidit ætas, ne nunc quidem attentos nos habent. 3. Me præsente hæc facta sunt, on fit ces choses en ma présence. Præsente me et inspectante; sub oculis meis; ante oculos, ante pedes meos; me teste ac arbitro; in meo multorumque civium conspectu; cum ab oculis meis abfuisset nunquam; cum in oculis esset omnium nostrum; cum in ore omnium versaretur, hæc ab eo gesta sunt. 4. Præsentem videre cupio, je désire le voir en personne. Præsentem habere, cum præsente agere cupio; mentem ejus, sensus, os intueri libet; in aspectum adducatur, proferatur, velim; in conspectum veniat, os suum ferreum ac importunum ostendat nobis; audaciam suam in oculis nostris mentibusque defigat; in conspectum se nostrum det, committat velim. Cf. [Conspectus]. 5. Præ dolore vix mihi præsens sum, la douleur m’empêche d’être à moi, m’enlève toute possession de moi-même. Dolor me ipsum mihi adimit; vix mentis compos sum; dolor animi sensus prope omnes obstupefacit; vix animus mihi constat; mens pene excidit dolore alienata. 6. Importuni homines ubique nobis præsentes sunt, les gens importuns sont toujours sous nos yeux. Homines sordidi ac levissimi in capite ac cervicibus nostris, in oculis atque, si liceat, in faucibus hærent; consiliis omnibus vel in consilia intersunt; imminent rebus nostris omnibus ac consiliis. Usus: 1. Ipse interfuit et præsens vidit. Si facultas mihi tui præsentis esset. Hæc ad te in præsens, in præsenti scribenda habui. 2. Magnus, alacer, résolu, décidé. Animus alacer et præsens. Præsentes ad nocendum vires habere. Præsente DEO ac propitio. 2. In rem præsentem venire, nempe in locum vel fundum de quo lis est, se transporter sur les lieux, sur le terrain, examiner de ses yeux, se mettre en présence des faits. Placuit de amicorum sententia constituere, quo die in rem præsentem veniretur. Cf. [Coram].
PRÆSENSĬO, ōnis, f. Pressentiment. Syn. Præsagitio. Epith. Artificiosa, divina non fortuita, innumerabilis. Usus: Præsensiones et prædictiones rerum futurarum.
PRÆSENTĬA, æ, f. Présence. Syn. Conspectus, aspectus. Usus: 1. Alicujus præsentiam et aspectum vitare. Præsentiæ tuæ desiderium meo labore minuam. 2. Vis, Virtus, présence d’esprit, courage. Præsentia animi et fortitudo.
PRÆSENTĬO, is, sensi, sensum, ire, a. Pressentir, prévoir, deviner. Syn. Præsagio, prænosco, præcognosco. Phras. Præsentio rei eventum, je devine quelle sera l’issue de l’affaire. Rei eventum cogitatione præcipio; omen aliquod futurorum insidet animo; præcipio animo rei exitum ac provideo; quanquam divinandi disciplinam haud teneam, exploratum mihi tamen est, pro explorato habeo, quid futurum sit. Cf. [Præsagio]. Usus: Furore divino incitatus animus futura præsentit. Cf. [Prævideo].