PRŌDĔO, is, ĭi, ĭtum, ire, n. Aller en avant, s’avancer. Syn. Exeo, in medium procedo. Adv. Obviam, necessario. Phras. 1. Hostes e latebris prodivere, les ennemis s’élancèrent de l’embuscade. E latebris erupere, prosiluere; e latebris in apertum campum prævolarunt; consurrectum est repente e latebris et in patentem ad conspectum undique campum prolata signa; hostes ab suis quisque latebris pariter exorti, repente exsistebant; cuniculus delectis militibus plenus armatos repente edidit; militum ingens manus repente ex dumosis tumulis exsistebat palamque armata volitabat. 1. (Res tota prodiit, Vulg.), tout est connu. Patefacta omnia et in medium prolata; ut mora temporis interposita illustrantur omnia et erumpunt, ita detecta quoque fraus est. Res tota in lucem extracta, in lucem prolata est. Haud ita res latuit, quin in conscientiam multorum brevi tempore efferretur; quin secretum omne brevi tempore effunderetur. Cf. [Exeo], [Vulgo], [Manifesto]. Usus: In publicum prodire; in concionem, in lucem, in aciem prodire. Prodire obviam alicui.
PRŌDĬGĒ, Avec prodigalité, profusion. Syn. Effuse.
PRŌDĬGĬUM, ĭi, n. Prodige, phénomène, merveille. Syn. Monstrum, portentum, ostentum. Epith. Fatale, exitiosum, importunum, recens, religiosum. Usus: Clodius fatale portentum prodigiumque reipublicæ, Clodius, ce monstre et ce fléau de la république. Hæc sunt prodigiis similia. Cf. [Miraculum].
PRŌDĬGO, is, ēgi, actum, ere, a. Dissiper, prodiguer, dépenser. Syn. Consumo, effundo, ultra modum erogo. Cf. [Prodigus].
PRŌDĬGUS, a, um, Qui prodigue, qui gaspille follement, prodigue; dépensier. Syn. Profusus, effusus, nimius; nepos luxuriosus, dissolutus, perditus, luxu profligatus. Phras. 1. Prodigus rerum suarum, si quisquam alius, prodigue de ses biens, comme pas un, plus que personne au monde. Homo largitor et prodigus; alieni appetens, sui profusus; homo perdita nequitia et insolens in aliena re, in quo tamen, pecuniæ an famæ minus parceret, non facile discernas. Quis in largitione effusior, qui post effusos cum probro ac dedecore immensos sumptus, pecuniæ sic illudat, tanquam in summa abundantia omnibus copiis fortunisque afflueret? Quæ ista tam profusa luxuries, post fractas eversasque opes, post patriam rem comestam ac perditam? Vides hunc hominem? decoxit et patrimonium omne profundo ventre circumfert. 2. Patrimonium suum omne prodigus absumpsit, il a dévoré en prodigue tout son patrimoine. Patrimonium omne per luxum effudit, comedit, devoravit; patriam rem perdidit, confecit, dissipavit; relictas a patre fortunas per luxum consumpsit, dilapidavit; rem familiarem pecuniamque omnem per luxuriam profudit, effudit, adedit, exhausit; rem omnem paternam confregit; per luxum ac nequitiam laceravit. Cf. [Nepos]. Usus: In honoribus decernendis prodigus ac fere nimius.
PRŌDĬTĬO, ōnis, f. Dénonciation, trahison. Epith. Grata, scelerata. Usus: In proditionis crimen vocari. Proditionis consilia agitare. Cf. [Prodo].
PRŌDĬTOR, ōris, m. Traître. Syn. Desertor, oppugnator patriæ, qui proditionis consilia agitat. Epith. Vetus, nefarius. Usus: Patriæ exstinctor, imperii proditor.
PRŌDO, is, dĭdi, dĭtum, ere, a. Faire sortir, produire, émettre; trahir, livrer. Syn. Trado, mando, commendo, edo, scribo, aperio, manifesto, manifestum facio, indictum facio; patriæ exitium molior. Adv. Inposterum, nefarie, false, temere. Phras. 1. Hostibus omnia prodidit, il découvrit tout à l’ennemi. Rem omnem ad hostes protulit, pertulit; rem omnem hostibus enuntiavit; arcana consilia ducum cum hostibus communicavit; earum rerum indicium illo auctore ad hostes permanavit. Nihil eorum omnium clam hostibus fuit, indice servo et civium dissensiones foras efferente. 2. Diu se prodere noluerunt, ils refusèrent longtemps de se faire connaître. Diu cunctati animos nudari; diu tergiversati promere, quæ in animo laterent; multis agendum erat, palam ut facerent tandem, quæ sentirent; haud levis erat operæ, ut quæ staret ipsis sententia, aperirent, in aperto esset. Usus: 1. Prodere posteris memoriam alicujus facti. Quod est memoriæ litteris, litterarum monumentis proditum. Liberis perniciosum exemplum ad imitationem prodere. 2. Pronuntio, dico, creo, nommer à un emploi, créer. Consulem prodere. 3. Oppugno, vexo perfide, desero, fidem violo, ad adversarios transeo, trahir perfidement, faillir à; laisser sans défense, priver de tout secours. Fidem suam, salutem alicujus, conscios, patriam prodere. Tu nos repente relinquas? deseras? ad adversarios transeas? prodas? oppugnes?
PRODRŎMUS, i, m. Sorte de vent de nord-nord-est, qui souffle huit jours avant le lever de la canicule. Syn. Præcursor.
PRŌDŪCO, is, xi, ctum, ere, a. Faire avancer, pousser; produire au dehors. Syn. Duco, in longius duco, profero; educo, extraho, in publicum, in conspectum do. Adv. Longius ab homine, vitam mirabiliter, doctrinam, ultra quam satis est, coram, valde. Usus: 1. Convivium, sermonem longius, in multam noctem producere. Vitam, bellum producere, traîner en longueur. Conditionibus aliquem, verbis, falsa spe producere, amorcer, leurrer qqn et le bercer d’un faux espoir. 2. Educo, adduco, in conspectum do, in conspectu constituo, conduire en avant, faire avancer. Copias in aciem, testes ad judices, aliquem in conspectum et concionem populi producere. 3. Gigno, creo, suscipio, procreo, progenero, prosemino, produire, mettre au jour, engendrer. Pater simillimum sibi filium produxit. Cf. [Profero].