PRŌPŌNO, is, pŏsŭi, pŏsĭtum, ere, a. Placer, mettre, poser devant; représenter, proposer, présenter. Syn. Pono, ante oculos mihi constituo. Adv. Breviter, paulo post, vehementer, aliquando tandem, amantissime quid, fidissime quid. Phras. 1. Nihil mihi præter salutem et libertatem reipublicæ proposui, je ne me suis proposé que le salut et la liberté de la république. Nihil mihi deliberatius est quam salutem reipublicæ tueri; hoc unice intendo, hoc unum institui; me in hoc studium præclare confirmavi; hoc unum destinatum habeo; hoc unum prosequi in animo est; certum mihi est et deliberatum; hoc totis animis imbibi; fixum hoc est in animo et destinatum, quem ad defendendam reipublicæ libertatem impetum cepi, prosequar. Curas meas omnes ad communem omnium libertatem intendi; ad libertatem reipublicæ meas cogitationes omnes contuli. Nihil aliud a communi libertate quæsivi; nihil præter communem libertatem curavi, spectavi, secutus sum; præter libertatem reipublicæ proposita mihi res nulla fuit; ad hoc animum retuli meum; hoc spectabat animus; ad hoc consilia, cogitationes totamque mentis aciem direxi. 2. Propone tibi sæpius imaginem patris tui, mettez-vous souvent devant les yeux l’image de votre père. Pone tibi ob oculos; statue, constitue tibi ob oculos, ante oculos, imaginem patris tui; illam tibi in mente atque oculis defige; subjice sub oculos, sub aspectum, imaginem patris tui; versetur sæpe ob oculos imago clarissimi patris tui; obversetur oculis; ante oculos versetur. 3. Proposui mihi firmiter, je suis fermement résolu. Constitui mecum; in animum induxi; apud animum statui; animum induxi; in animo est; deliberatum habeo; id certum mihi obstinatumque est; fixum mihi destinatumque in animo est; obstinavi animo; ratum fixumque est, certum mihi est; sententia stat. Cf. [Statuo], [Constituo]. 4. Proponam rem omnem populo, je proposerai le tout au peuple. Ad populum feram; cum populo communicabo; populum de re tota certiorem faciam; populum de re tota edocebo. Usus: Ediscendum aliquid publice proponere. Ab eo quod tibi proposueris, minus aberrabis. Propone tibi duas leges, idque contemplare animo, quod oculis non potes. Qui leges scribunt, utilitatem sibi reipublicæ proponere debent. Rei alicujus imaginem et memoriam sibi proponere.
PRŌPORTĬO, ōnis, f. Proportion, rapport, similitude. Syn. Comparatio. Usus: Quod aer aquæ, hoc aqua terræ proportione reddit. Habent hæ lineæ proportionem et comparationem, quam habent centum ad sexaginta. Peræqua proportio, quod omnes partes inter se cum quodam lepore consentiant. (Proportionaliter, Vulg.), proportionnellement. Latine: pro rata parte.
PRŌPŎSĬTĬO, ōnis, f. Action de se mettre devant les yeux, de se figurer, de se représenter. Epith. Ampla et splendida, infirma, perspicua. Usus: Hujus vitæ propositio cogitatioque, l’idée, la perspective d’une telle vie.
PRŌPŎSĬTUM, i, n. Projet, plan, dessein, vue, intention. Syn. Mens, consilium, scopus, proposita ratio; susceptum consilium, institutum. Phras. Propositum meum non mutabo, je ne changerai pas mon projet. Non mutabo institutum meum; perstabo in proposito; manebo, permanebo in suscepto consilio; tenebo, servabo institutum meum; a proposito nec latum unguem discedam; perficiam, quod animo intendi; destinata exsequar; nunquam ego me a suscepto consilio, a sententia depelli, dimoveri patiar; retinebo, quam proposui, firmitatem animi, nec latum unguem a proposito deflectam. Cf. [Cogitationum scopus], [Opinio], [Sententia]. Usus: A proposito declinare et deflectere sententiam; egredi, aberrare a proposito, dévier de la ligne, s’éloigner de son sujet. Permanere in proposito susceptoque consilio, persister dans sa résolution. Nulla re a proposito deterreor, rien ne me fera changer d’idée. Ad propositum redire, reverti, revenir à son sujet. Cf. [Propono], [Consilium].
PRŌPŎSĬTUS, a, um, Proposé, projeté, posé comme but. Syn. Destinatus; expositus, objectus. Usus: Hoc mihi in omni vita propositum est. Omnibus fortunæ telis proposita est vita nostra, notre vie est exposée à tous les traits de la fortune.
PROPRÆTOR, ōris, m. Propréteur, ancien préteur, envoyé comme gouverneur dans les provinces où il n’y avait pas d’armée. Syn. Cum Prætoris potestate missus. Quæstor pro prætore, questeur qui remplissait dans une province les fonctions du préteur absent.
PRŎPRĬĒ, En propre, à titre particulier. Syn. Privatim. )( Communiter, publice, promiscue. Usus: 1. Quod me amas, tibi commune est cum multis; quod ipse amandus es, proprie tuum est, que tu m’aimes, cela t’est commun avec beaucoup d’autres; que tu sois aimable toi-même, c’est là ce qui n’appartient qu’à toi. 2. Ad rem, legitime, vere, proprement, à proprement parler. O hominem nequam! nihil enim magis proprie dicere possum, je ne puis trouver de terme mieux approprié.
PRŎPRĬĔTAS, ātis, f. Propriété, qualité, force. Syn. Naturæ vis, natura propria. Usus: Singularum rerum proprietates et naturæ.
PRŎPRĬUS, a, um, Qui appartient en propre à, propre, particulier. Syn. Singularis, peculiaris; germanus, legitimus. Adv. Maxime. Phras. 1. Laus ea tibi propria est, cette gloire ne convient qu’à vous. Hujus gloriæ socium habes neminem; id quantum est, totum tuum est; nihil sibi ex ea laude decerpere quisquam potest; nemo se in societatem ejus laudis, in communionem ejus gloriæ offerre potest; hoc tibi præcipue a natura datum est; est ea laus singularis plane et domestica, quæ a te orta, te uno nititur. 2. Consulatus non tuum, sed familiæ proprium decus est, le consulat est la gloire propre non de vous, mais de votre famille. Consulatus honorem non tibi, sed familiæ debes. Ad familiam tuam, non ad te pertinet, quidquid id splendoris est ex consulatu; non hoc tu tibi, sed familia tibi tua præstitit. Usus: 1. Artis maxime proprium est, creare et gignere. 2. Legitimus, germanus, certus, particulier, propre. Certa et propria rei nota. Nomen, vocabulum rei proprium. 3. Constans, permanent, durable. Illud perpetuum ac proprium manebit. 4. Mancipatus, en propre. Domini proprius, non usu tantum et fructu, sed mancipio et nexu, appartenant en propre à son maître, non seulement pour la jouissance et les fruits, mais encore pour le fonds et la nue propriété.
PROPTER, Pour. Syn. Ob, pro. Phras. 1. Non propter quæstum id egi, je n’ai pas agi en vue du gain. Non quæstus causa, non lucri nomine ea feci. Ea in re non cupiditati serviebam; non aucupabar utilitatem; non tam de mea re sollicitus, nec tam ad spem mercedis, quam ad fidem et officium attendebam. Non avaritia, nec studio alio id officium tibi præstiti; lucri ergo nunquam me huc demissurus eram; amicitiæ id dederam, quidquid a me præstitum est. Ut ea præstarem, non quæstu ducebar, movebar. 2. Unus propter alterum flebat, ils pleuraient l’un pour l’autre. Alter de altero flebat; alter alterius vicem mœstus ac sollicitus in lacrimis jacebat; materia luctus alter alteri exstitit; lacrimas alter alteri impendit. 3. Propter acceptam injuriam alteri semper erat infensior, il était toujours son ennemi à cause de l’injure qu’il en avait reçue. Per causam acceptæ injuriæ, ab accepta injuria; ex injuriæ recentis sensu, per memoriam acceptæ injuriæ semper infensiorem gerebat animum. Usus: 1. Propter reliquæ ætatis peccata pœnas persolvo. Legibus propter metum parere. Tironem propter humanitatem ejus amo. 2. Prope, juxta, près, auprès de, à côté de. Prope flumen ambulare.