Mai enterin, au bout de la grand cordo,
Pereilavau sus la barcado lènto,
De poupo à pro lou vièi patroun que guincho
A di:—Prouvié, regardo un pau dessouto...
Em' aquélis eigas (qu'un tron li cure!)
Sabès jamai li founs...—La soubeirano!
En negant l'escandau cridè Jan Rocho.
—A la bono ouro!—E veici que lou prince
Demando à Mèste Apian:—Ansindo mounto
Forço, lou Rose, quand vèn fièr?—En subre
De tout aquéu planas que s'espalargo
De chasco man dóu flume, tant que terro,
Ai vist, diguè lou vièi, ai vist lou Rose,
Enfle pèr lou glavas dis endoulible,
Bandi sis erso eujusquo à la courouno
Dis amourié! Sus li meissoun perdudo,
Sus la desoulacioun dóu plen terraire,
Ai vist, iéu, li barquet vougant pèr orto
Au secours di masié sus si téulisso!
Aqui, moussu, tenès, à Valabrego,
Tres jour, tres niue, pèr èstre en terro sauvo,
S'èron ramba li gènt au cementèri!
Fasié freni, la niue, d'ausi lou rounfle
D'aquelo mar sóuvajo, souloumbrudo,
Qu'esventrant li levado emai li bàrri,
Empourtavo lis aubre, li recordo,
Li fenassiéu tóutis entié! Me mèmbro,
Pecaire, un chin, pres pèr la negadisso,
Que sus lou camelun d'uno paiero
Lou veguerian flouta que gingoulavo...
Mai se diguè-ti pas que sus lis oundo
Avié passa peréu un brès de vorge
Em' un enfant que ié plouravo dintre?
E li cop de fusiéu qu'à la sournuro
Entendias dins lis isclo e que tiravon
Li pàuris insoula de la ribiero!
Ah! boutas, d'aquéu tèms, quand sus li lono
Avès un trin de barco emé vint coublo
De chivau coume acò, 's pas que que fugue!
—Dia! fa tira lou cau-d'avans!—Vous dise
Que i'a gens d'eigassado tant rabènto
Ni que fague tant pòu emai tant afre
Coume aquéu Rose, quand se desgounfouno.
Se coumpren pas de mounte tron pòu sorge
Tant d'aigo, e fau que vèngue dóu delubre!
Car se vesias quand boundo e que carrejo,
Nous adus de varage e de bestiàri
Que jamai de la vido se veguèron!
—Dia! fa tira lou cau-d'arrié!—La biso
Urousamen baiè soun cop d'escoubo;
Autramen perdian tout, aquel an, fusto
E vin. N'en fuguerian, dins lou tempèri,
Pèr quatre subre-fort chivau de viage
Que valié proun, lou mendre, cènt pistolo!

XCV

—O patroun, hòu! en uchant de la ribo
Cridè lou civadié, que davans tóuti
Es éu que d'à chivau tènto li gafo,
Alestis lis arrèst e la pasturo.
—Que i'a? fai Mèste Apian.—Aquesto jouncho,
Dinan à Malivèn?—Jan de la Muelo,
Perqué noun au Grand-Mas?—Lou vènt s'amodo,
E farian bèn d'esperlounga la tiro...
—A Malivèn!—Darrié, sus la carato
Avien planta l'arpi, mounte se pènjo
Li farlambias de car, prouvèndo cruso
Que fan seca au soulèu. N'en desacrocon,
Ardit, quàuqui bon tros pèr metre à l'oulo;
E lou chat dóu batèu fai la bouiaco.
Entandóumens l'Angloro que l'ajudo
Ansin ié vèn:—Chat! se'n-cop me maride,
Te li farai tasta, que? li dragèio...
—Mai emé quau te marides, Angloro?
—Ve, lou veses, aquéu sus la grand barco
Eila-davans, qu'a la barbeto bloundo?
—O, lou prince Guihèn!—Mignot, tout juste.
—Siés pas de plagne, Angloro!—Es la planeto
Que l'a vougu: quand soun li causo escricho
Dins l'estelan, eh! bèn, fau que se fagon...
—Emé lou prince! e quouro pièi li noço?
—N'avèn panca parla; mai es de crèire
Qu'aura flouri moun sort avans que toumbe
La flour d'esparganèu.—Alor siés richo?
—Perqué?—D'abord qu'un prince te fai nòvio!—
L'arpaiarello d'or riguè:—Paureto,
En gagnant douge sòu pèr jour!—Oh! boustro!
Vai, n'en dèves avé, dempièi que furgues
Li sablas de l'Ardecho emé si baumo
Que se ié vèi, dison, de meraviho!

XCVI

—Lou dison, o; mai pièi quau ié penètro
Alin tant founs! Sabes, faguè la drolo,
Qu'es pas tout plan de ressegui la coumbo?
Li rancaredo afrouso que l'enmuron?
Lou Ranc dóu Courpatas, lou Ranc dóu Nible,
E lou Castèu amount de Dono Vierno?
Pièi li rajòu de l'Ardecho: la Favo,
Lou Sèti, la Cadiero, la Caviho;
Après, lou baus dóu Chin... Quand siés i borno,
Es aqui que fau pas èstre póutrouno!
Rescontres un pertus que souto terro
Pòu te mena, quau saup? belèu au diable!
Aro, de-rebaloun, emé de lume,
Dins aquel aven sourne se t'arrisques,
Ah! dison qu'acò 's bèu! Troves de croto,
D'espeluco, de chambro, de capello
Que fan veni, tóutis endiamantado,
Li parpaiolo is iue. 'Mé si couroundo
I'a, dison, uno glèiso magnifico,
Aguènt si sànti-font, aguènt sis orgue,
Aguènt si benechié 'mé sa tribuno!
As, touto cloto, uno salo de danso
Emé, garni de milo candeleto,
A soun plafoun li lustre que pendoulon;
As, tóuti lèst, plen d'aigo cristalino,
Uno salo de ban; un cementèri
Emé si gràndi toumbo que blanquejon;
De lòngui lèio d'aubre que fan oumbro;
Un tiatre qu'espandis sa coulounado;
Meravihouso enfin, touto uno vilo
Que de sis abitant es véuso e vuejo...
I'an vist pamens uno grosso Tartugo,
I'an vist lou Lert, e d'àutri bèsti orro...
—Mai, ve! diguè lou chat à la subito,
N'as uno à toun anèu, d'aquéli bèsti?
—Acò? 's lou Dra, ma fiero de Bèu-Caire.
—Te l'a dounado quau?—Aqui moun nòvi.
—Mai sabes qu'es poulit!—Destapo l'oulo,
Cridè l'Angloro, que tout-aro verso!—

XCVII

E soun à Malivèn. S'es aplantado
La grand cavalarié; s'es, lou Caburle,
Amourra pèr la pro dins lis aubriho
E li sèt barco em'éu. Se desencolo,
S'arribo li chivau long di broutiero.
En round agrouva au sòu, manjon la soupo
Au meme plat, de tres en tres, li ràfi.
Li marinié, bando à despart, s'assèton
A l'entour dóu patroun sus la sapino
E Mèste Apian, quand a pres sa mourdudo,
Viro la caro, soucitous, vers l'orso
E fai:—Aquéu mistrau, ai pòu que boufe!
La vesès, l'Agrimoueno agroumelido
Qu'eilamoundaut en long ciprès s'apouncho?
E lou timoun, l'ausias coume renavo?
E li man, li sentès coume soun rufo?
Es de vènt, tout acò!—Jóusè Ribòri
Apoundeguè labru:—La luno es pleno,
E tant pourrié s'empegne à la tempèsto...
—Vaqui perqué, diguè lou mèstre, à dicho
Qu'auran fa béure aquélis atalage,
Fau, zóu! bouta coulas e sènso alòngui.—
Ço que fan. Entre avé passa, li fèrri
Di vuetanto chivau, à la remudo
Dóu manescau ferrant que fai sa vòuto,
Bouton coulas e, fa tira la maio!
—Hòu! gafarot, i'a de gourg en Durènço?
—Es à rode. Avanças li coursié... Tiro
Toun cavalin, baile, coublo pèr coublo:
Embarcaren li proumié; dins li croso
Lis àutri seguiran... Tenès la gafo!
Ié sias?—Ié sian.—Dins l'aigo mau-seguro
Li chivalas en s'esbroufant apèson.
Entandóumens qu'eila-darrié la rigo
A longo maio sus lou Rose poujo,
Au repetun di fouit, au bram dis ome,
Tout lou rebaladis intro en ribiero,
Lou gafarot, li carretié, li gnarro,
D'escambarloun o d'assetoun.—Arribo!
Fa tira lou Roubin! Toco lou Mouro!
Mantène lou Baiard, que noun s'ennègue!
Dia! dia! ruou! ruou!—E frenissènto e nisso,
En espóussant pièi si creniero flusso,
La caravano sort vitouriouso
E repren soun trantran long di levado.

XCVIII

Mai lou prince oulandés emé l'Angloro
Se soun rejoun sus barco e la jouvènto
I'a di:—Qu'es aquéu conte, Dra, qu'en ribo
Dóu Rose, l'autre jour, à la sournuro
T'aurien trouva pèr mort?—Bello mignouno,
Guihèn a respoundu, n'es pas un conte,
Que, treitamen, em'un saquet de sablo
M'an saqueta.—Mai quau?—Un mantenèire
D'aquéli tres dounzello venjativo
Qu'aurai, iéu, óublida pèr aventuro
De ié croumpa sa fiero.—Li jalouso!
Mai auriés pas degu, tu, lis enclaure?
S'enaucelant cridè l'Aramounenco.
Sabes dounc pas, moun bèu, que, tau qu'endorson
Em'uno couissinado pèr l'esquino,
Sènso que res ié vegue cop ni gouto,
N'en lèvo pas, mor de la macaduro?—
E risoulet Guihèn faguè:—Meinado!
Alor creses que pòu, lou Dra dóu Rose,
S'escoufi coume acò?—L'escamandreto
Restè lou regachant uno passado:
—Es verai, diguè pièi; que siéu badino!
Lou fadet, lou foulet, qu'es rèi de l'oundo,
Qu'es moun diéu e moun tout, qu'i lono bluio
Eternamen remueio sa jouvènço,
Coume es poussible, anen, que jamai cale
Davans la lèi dóu coumun, la mouruegno!
Noun, iéu te vese, Dra, coume dèu èstre
L'Esperit Fantasti dóu maje flùvi,
Inmourtau! E, quand toun regard me sono,
Me sèmblo que m'envau touto endourmido
Vers un soulas que rèn noun destrassouno.
Sabe pas ounte vau; mai se m'esperde,
De m'esperdre emé tu, que vos? m'agrado!—

XCIX