Questa serie è data già dal Concilio III Cartaginese del 397, e riprodotta dal tridentino, che non pose divario pe' libri deuterocanonici.
[219.] Ad Ephes. v, 27; Apoc. XXI, 27.
[220.] Nel vangelo di san Matteo XII, 32 si dice che «a quello che avrà parlato contro lo Spirito Santo non fia rimesso nè in questo secolo nè nel futuro». Dunque ci ha peccati che saranno rimessi nell'altra vita.
Sant'Agostino, oltre quel che ne riferiamo alla nota 7 del discorso XV, ha un trattato de cura pro mortuis gerenda: nella Città di Dio S. XXI, c. 24 scrive: Pro defunctis quibusdam vel ipsius ecclesiæ vel quorundam piorum exauditur oratio: nell'Enchiridion § 29, c. 110: Cum sagrificia sive altaris, sive quarumcumque eleemosynarum pro baptizatis defunctis omnibus offeruntur, pro valde bonis gratiarum actiones sunt: pro non valde malis, propitiationes sunt; pro valde malis, etiamsi nulla sunt adjumenta mortuorum, qualescumque vivorum consolationes sunt.
Vedi Vincenzo De Vit, Come si possa difendere la Chiesa cattolica nelle sue preghiere pei defunti, incriminate dagli eterodossi. Prato 1863.
[221.] Sess. XXV, cap. 3. Et quamvis in honorem et memoriam sanctorum nonnullas interdum Missas Ecclesia celebrare consueverit, non tamen illis sacrificium offerri decet, sed Deo soli qui illos coronavit; unde nec sacerdos dicere solet o offero tibi sacrificium, Petre vel Paule, sed Deo de illarum victoriis gratias agens, eorum patrocinia implorat: ut ipsi pro nobis intercedere dignentur in cœlis, quorum memoriam facimus in terris.
[222.] Eppure uno dei campioni d'allora, il Gerson, così poco favorevole al primato romano, dichiara eretico eum qui negaret statum papalem institutum esse a Deo supernaturaliter et immediate, tamquam habentem primatum monarchicum et regalem in ecclesiastica hierarchia. (De statu ecclesiæ cons. 1). È forse la formola più comprensiva, e da preferirsi anche a quella del Bellarmino.
[223.] Bossuet, Hist. des variations, lib. XV.
[224.] Dianzi a Trento celebrò il terzo centenario di quel sinodo, e a Roma fu coniata una medaglia coll'iscrizione Concilivm magnvm tridenti incoatvm an. mdxlv absolvtvm anno mdxliii ecclesiæ salvs.