an deceat pulmonem rumpere ventis
Stemmate quod tusco ramum millesime ducis.
[48] Plinio, Nat. hist., iii, 14.
[49] Tavole Eugubine. Tito Livio, ix. 30, dice che Umbri e Tusci parlavano la stessa lingua.
[50] Le altre potrebbero essere Rusella, Capena o Cosa: Müller aggiunge Pisa, Fesule, Falerj, Aurinia e Caletra, Salpino, Saturnia. Forse alcune dipendevano da altre, restando dodici le rappresentate. Pare in fatto che sotto a Vejo stesse Sabate, del cui territorio i Romani formarono poi la tribù Sabatina; Gravisca dipendeva da Tarquinj, Aurinia da Caletra; Populonia era colonia di Volterra. Ma le relazioni fra le principali e le dipendenti ci sono ignote, come quelle fra le tre Etrurie.
[51] Sed Roma tam rudis erat, cum, relictis libris et disciplinis etruscis, græcas fabulas rerum et disciplinarum erroribus ligaret, quas ipsi Hetrusci semper horruerunt. Catone, Origines.—Deum demagorgona, cujus nomen scire non licet... principem et maximum deum: ceterorum numinum ordinatorem. Piac. Lutatio, ex Tages, Schol. ad Thebaidem Statii. iv. 516.
[52] Rituales nominantur Etruscorum libri, in quibus præscriptum est quo ritu condantur urbes, aræ, ædes sacrentur, qua sanctitate muri, quo jure portæ, quo modo tribus, curiæ, centuriæ distribuantur, exercitus constituantur, ordinentur, cæteraque ejusmodi ad bellum, ad pacem pertinentia. Festo.—In agro Tarquinensi puer dicitur divinitus exaratus, nomine Tages, qui disciplinam cecinerit extispicii, quam lucumones, tum Etruriæ potentes, exscripserunt. Censorino, De die natali, iv.
[53] Vedi Creuzer, Simbolica.
[54] Etruria erumpere quoque terra fulmina arbitratur. Plinio, Nat. hist., ii, 55.
[55] Pict. Etr. in vasis, vol. ii, p. 11.