FINE DEL TOMO SECONDO

[ INDICE]

Capitolo pag.
XIX. Gli schiavi. Guerre civili [1]
XX. Guerra Giugurtina. Mario e i Cimri. Guerra Sociale [19]
XXI. Silla. — Mitradate. — Prima guerra civile. — Restaurazione aristocratica [52]
XXII. Sertorio. — I gladiatori. — I pirati. — Pompeo [78]
XXIII. La costituzione sillana abolita. L'eloquenza. Cicerone. Verre [105]
XXIV. Scompiglio della proprietà. Consolato di Cicerone. Catilina [128]
XXV. Gli storici. — Cesare. — Primo triumvirato. — Spedizioni contro le Gallie e i Parti [154]
XXVI. Seconda guerra civile [201]
XXVII. Dittatura di Cesare [221]
XXVIII. Italia alla morte di Cesare [242]
XXIX. Guerre civili fino all'Impero [306]
LIBRO QUARTO
XXX. Augusto. Sistema imperiale [349]

NOTE:

[1]. Κατὰ τοὺς δικαιοτάτους τρόπους.

[2]. Ulpiano li conta fra le res mancipi; e quod attinet ad jus civile, servi pro nullis habentur. Servitutem mortalitati fere comparamus (Dig. l. t. 17. l. 32, e 209 fragm. Ulpiani). In potestate dominorum sunt servi: quæ potestas juris gentium est; nam apud omnes per æque gentes animadvertere possumus, dominis in servos vitæ necisque potestatem fuisse: et quodcumque per servum acquiritur, id domino acquiri (Inst. i, t. 8). Floro li chiama secundum genus hominum (Hist., III. 20). Ilpo presso Seneca (Controv. X. 4), dice in servum nihil non domino licere. Giovenale nella Sat. v. 210 scrive quest'infamia:

Pone crucem servo. Meruit quo crimine servus

Supplicium? qui testis adest? quis detulit? audi:

Nulla satis de vita hominis cunctatio longa est.