[190]. Adottò questa tradizione Dante, Inf., XX:
Carlo venne in Italia, e per ammenda
Vittima fe di Corradino, e poi
Ripinse al ciel Tommaso per ammenda.
Avrebbe forse san Tommaso alluso alla tirannia di Carlo nel libro De regimine principum?
[191]. Negli atti di quella pace, riferiti dal Ghirardacci, lib. VIII, si trovano distinte le famiglie delle due fazioni.
[192]. Tractabat... ut totum imperium in quatuor divideretur partes; in regnum Alemaniæ, quod dabatur posteris Rodulphi in perpetuum; in regnum viennense, quod dabatur in dotem uxori Caroli Martelli, filiæ dicti Rodulphi: de Italia vero, præter regnum Siciliæ, duo regna fiebant, unum in Lombardia, aliud in Tuscia. Ptolomei Lucensis, Hist. eccl. — Adnisus est ut cognatos suos eveheret, et alterum in Etruria, alterum in Longobardia reges faceret, quoniam Rodulphus imperator, rebus germanis impeditus, in Italiam non veniebat. Verum civitates Italiæ imperatori adhærentes contrastabant, et misso locumtenente per Rodulphum in Italiam, consilia pontificis frustrata sunt. Abbas Uspergensis, Chron.
[193]. «Passò in Sicilia con circa ducento tra galee e vascelli armati, tra’ quali furon molti Veneziani, e tra quelli diversi suoi regj e vassalli, messer Marco Badoer e messer Jacomo Tiepolo Scopolo, il qual condusse seco gran compagnia, nella qual si fu anco messer Lorenzo Tiepolo suo parente e mio cugino». Marin Sanuto il vecchio.
[194]. Allora vi si cantava questa canzone:
Deh! com’egli è gran pietate