[96]. «Hic enim quemadmodum ex Oceano dicit ipse amnium fontiumque cursus initium capere, omnibus eloquentiae partibus exemplum et ortum dedit.... Nam, ut de laudibus, exhortationibus, consolationibus taceam, nonne vel nonus liber quo missa ad Achillem legatio continetur, vel in primo inter duces illa contentio, vel dictae in secundo sententiae omnes litium ac consiliorum explicant artes?... Iam similitudines, amplificationes, exempla, digressus, signa rerum et argumenta ceteraque probandi ac refutandi sunt ita multa ut etiam qui de artibus scripserunt plurimi harum rerum testimonium ab hoc poeta petant.» Quintil. X, 1, 16 sgg.
[97]. Veggansi i luoghi di Seneca il vecchio che abbiamo già riferiti a p. 18.
[98]. Un saggio dei prodotti poetici che ottenevano onori nell'agone capitolino istituito da Domiziano lo abbiamo oggi nella iscrizione che accompagna il monumento di Q. Sulpicio Massimo fanciullo dodicenne che si distinse improvvisando i versi greci riferiti in quella iscrizione. Sono cosa intieramente retorica per tema e per tono; di poetico non c'è che il verso. Veggasi la bella ediz. di C. L. Visconti, Il Sepolcro di Q. Sulpicio Massimo, Roma 1871.
[99]. «ut dicam quod sentio, magis oratoribus quam poetis imitandus» X, 1, 90. Da studiare agli oratori in compagnia di Virgilio e di Orazio è proposto anche nel dialogo De Oratoribus, 20: «exigitur enim iam ab oratore etiam poeticus decor, non Acci aut Pacuvi veterno inquinatus, sed ex Horati et Vergili et Lucani sacrario prolatus.»
[100]. Vergilius orator an poeta; di questo scritto non si conserva che un frammento del principio, pubblicato da Ritschl dapprima e poi riprodotto da Jahn nel suo Floro (Leipz. 1852).
[101]. «Plures hodie reperies qui Ciceronis gloriam quam qui Vergili dectractent.» De Oratorr. 12.
[102]. Esprime questa venerazione anche in modo entusiastico: «Clamat ecce maximus vates et velut divino ore instinctus salutare carmen canit: optima quaeque dies etc.» Dial. X, (de brev. vit.) 9, 2. Altrove dice: «Homerus et Virgilius tam bene de humano genere meriti.» Dial. XI (ad Polyb. de Consolat.) 8, 2 «vir disertissimus.» Dial. VIII 1.
[103]. «auctor eminentissimus» I, 10, 10; «acerrimi iudicii» VIII, 3, 24; «poesis ab Homero et Vergilio tantum fastigium accepit» XII, 11, 26.
[104]. Cfr., oltre a quanto nota Ernesti intorno a ciò, i raffronti di Dräger, Syntax und Styl des Tacitus. Leipz. 1868.
[105]. Quintil. VIII, 2, 12 sgg.