[338]. Loc. cit. Si Deus oracionem exaudierit, credimus panis et vini substanciam post benedictionem esse Christi corpus et sanguinem, alioquin minime quod ad se et per se .... ad se i. e. quantum ad ministrantem reprobum etiam si ipse ratione presumpserit, per se i. e. per ejus orationem si alicui alio tradere voluerit.

[339]. § 25: Cum essem parvulus loquebar ut parvulus. Quando autem factus sum vir, evacuavi quae erunt parvuli .... Nec etiam licet Valdesiani in hoc nos vellent cogere, volumus confiteri. Oportet enim obedire Deo magis quam hominibus. Nec enim Paulus volentibus eum in legis servitutem redigere, ut ipse testatur, ad horum subjectione cessit. Questo luogo mi pare una chiara prova che gli ultramontani ai quali s'indirizza la lettera dei Lombardi erano forse una frazione dei Valdesi, rimasta ancora in moltissimi punti ligia alla Curia Romana. Con nessun'altra ipotesi si potrebbe spiegare questa sollecitudine per la confessione auricolare, che tra i sacramenti fu il primo ad essere abbandonato, come ne fan fede le fonti più antiche, Alano e l'Abate di Foncaldo.

[340]. Di queste due sentenze, la prima ci viene conservata da Alano, la seconda da Stefano di Borbone.

[341]. Beiträge zur Geschichte der Waldesier, p. 22-23.

[342]. Der Tractat des David von Ausburg, München 1878, p. 15-16.

[343]. In D'Argentré, I, 87. Et inveni per multas confessiones eorum in jure tam perfectorum quam credentium.... Tamen aliqui eorum dicunt, ut ab eis audivi, timore mortis esse eis, qui non sunt perfecti, licitum mentire et jurare.

[344]. Stephanus, in D'Argentré, I, 89. Quilibet bonus homo sit Dei filius, sicut Christus eodem modo.... cum homo poenitens bonus efficitur, tunc est ibi verus baptismus.

[345]. Preger, op. cit., pag. 16: Natürlich konnte man nun nicht Alles, was aufänglich für den Predigerverein galt, auch zur Vorschrift für die Gemeinden machen.

[346]. Vedi più sopra, p. 195, n. 1, da riscontrarsi con Davide, § 18, ediz. Preger, pag. 35: Olim desiniverant jurare omnino, sed quia facilius per hoc deprehendebantur, caute dispensaverunt modo jurare pro se vel alio a morte defendendo.

[347]. Stef. di Borb., pag. 89: Nullam esse sanctitatem nisi in bono homine vel muliere.