Ego Vuerulfo, qui et Podo vocatur.... offero.. in.. ecclesia S. marie, sita intra han civitatem Mediolani, prope locus, ubi quinque vias dicitur, quam ego in propria mea terra aedificavi, petiam unam de terra cum casas.... et volo.... ut.... deveniat in manus et potestate de PRIMICERIO PRESBITERORUM DECUMANORUM S. MEDIOLANENSIS ECCLESIE, ad ordinandum presbiterum unum, qui in jam dicta ecclesia s. marie officiare debeat et custodire die noctuque pariter et fideliter et faciat ipse presbiter de jam dicta terra et casas que cum jam dicta ecclesia tenere videtur, usufructuario nomine, quaecumque voluerit.... autem volo ut presbiter ille qui in eadem ecclesia officiale fuerit, dare et offerre debeat candelas duas optimas, omnes missas ipsius s. marie, ad archiepiscopatum s. mediol. eccl..... et pascere debeat per omni anuale meo presbiteros duodecim et pauperes decem et missa speciale canere debeat per omne mense, duas in anno. Et ipse primicerius, qualis in tempore fuerit, propter honorem ordinationis ipsius ecclesie,.... habeat massaricium unum juris mei, qui reiacet in vico et fundo Raudo, ut nulla impositio propter ordinationem ipsius ecclesie quesierit, nisi illum massaricium.
Giulini. Memorie cit. vol. I, append. pag. 464-65.
Consimile è il testamento dell'arciv. Andrea dell'11 genn. 903, ed. ibid., vol. II, append. pag. 475-79.
[552]. 997. nov. 19. Ego Andreas presbiter et Primicerius de hordine Decomanorum Sancte Mediolanensis Ecclesie Officiale Basilice Sancte Genitricis Virginis Marie, que dicitur iemalis... volo et iubeo... ut petia una de terra... deveniat in potestate de presbiteris illis, qui tunc tempore et in perpetuum in basilica Sancti Laurentii, constructa foris ab ac civitate, non longe ad portam quod clamatur Ticinense, Officiales fuerint... mei et parentum meorum, seu Domni Landulfi quotidie missas, vesperas, et matutinum et reliquum officium faciant.
Saxii. J. A. Archiepiscoporum mediolanensium series historico-chronologica etc. Milano, 1755, vol. II, pag. 378-79.
[553]. Erano 30: 15 sacerdoti, 10 diaconi e 5 suddiaconi. Cfr. Delle antichità cit. Diss. XXV, vol. III. pag. 225. Questi ultimi, però, erano esclusi dalle assemblee in cui si discutevano le questioni di maggior rilievo. In un diploma dell'arciv. Ariberto, del 1032 (ed. Puricelli loc. cit.) presenti senioribus superioris ecclesiae suae cardinalibus, presbyteris et cardinalibus si sottoscrivono l'arcidiacono, il vicedomino, dodici preti e due diaconi; ed in un altro dello stesso arciv. (ed. Muratori Antiq. It. Diss. LXI) si vedono convocati venerabilibus suae ecclesiae cardinalibus, presbyteris videlicet et diaconibus.
I suddiaconi non sono ricordati mai.
[554]. Cfr. Delle antichità cit. diss. XXX, vol. III. III, pag. 345 e segg.
[555]. Cfr. Giulini Memorie cit. parte III, pag. 366.
[556]. Presbyteri decumanorum extra chorum cantant, dice Beroldo loc. cit. ed. Muratori Diss. LVII.