[617]. Vedi Gierke H. Erbrecht und Vicinenrecht in Edikt Chilperichs in «Zeitschrift für Rechtsgeschichte» II, 1887, pag. 480 e segg.
[618]. Cfr. la legge salica nel famoso tit. De migrantibus, al quale va aggiunto quell'importantissimo (per quanto mutilo) frammento edito per la prima volta dal Merkel (Lex salica Extrav. XI, pag. 101) che dice: «Non potest homo migrare nisi convicinia et erba et aquam et v | am |... | concedente? |».
Geniale, ma da accogliersi con molte riserve, è il lavoro del Fustel de Coulanges Étude sur le titre «De migrantibus» Paris 1886.
[619]. Vedine indicati un bel numero dallo Schupfer Dir. Priv. cit., II, pag 42 e segg.
[620]. Nelle formule di Marcolfo I, 7 ed. Zeumer cit. in «Monum. Germ. Hist.» III, pag. 47.
[621]. Cfr. Tiraboschi. Mem. Nonantola cit., II, n. 19, pag. 36. È una concessione livellare fatta dall'abate nonantolano Rodolfo a un certo Gualprando in persona et vice totius COMMUNIS de Battona.
[622]. Per il mercato nelle pievi rurali vedine gli esempi riportati dal Mayer (Ital. Verfassungsg. cit. § 20, n. 49, vol. I, pag. 339) e del quale è pure da vedere ciò che dice dei rapporti della pieve con il castello rispetto al mercato (Ibid., IV, § 51, vol. II, pag. 437 e segg.).
[623]. Capitulare missorum in Theodonis villa datum secundum generale c. 13 (ed. Boretius in «Monum Germ. Hist.» Capit. Reg. Franc. I, n. 44).
De teloneis placet ut antiqua et iusta telonea a negotiatoribus exigantur tam de pontibus quam et de navigiis seu mercatis; nova vero seu iniusta ubi vel funes tenduntur, vel cum navibus sub pontibus transitur seu et his similia, in quibus nullum adiutorium iterantibus praestatur, ut non exigantur; similiter etiam nec de his qui sine negotiandi causa substantiam suam de una domo ad aliam ducunt aut ad palatium aut in exercitum.
Cfr. anche Ansegisi capitulare III, 12 (ed. Id., pag. 427); sulla cui introduzione e l'applicazione in Italia vedi Patetta F. Sull'introduzione in Italia della collezione di Ansegiso. Torino, 1890. Estr. dagli Atti della R. Accademia delle Scienze.