[297]. Tutto ciò che diciamo sull'Arte di Calimala trovasi negli Statuti piú sopra citati. Noi ci siamo attenuti al piú antico.

[298]. Politecnico di Milano, Novembre e Dicembre 1867.

[299]. Ammirato, (ediz. Firenze, Batelli, 1846), I, 248.

[300]. I cronisti dicono, Guido di Monforte, che però venne solo nel 1269. Vedi Del Giudice, Cod. dipl. II, 23.

[301]. Villani, VII. 19. Il numero di ottocento cavalieri si ripete ora tante volte dai cronisti, che fa dubitare della loro esattezza, alla quale del resto non si può mai credere molto, quando si tratta del numero dei soldati. Ottocento cavalieri formavano probabilmente una specie d'unità di misura, uno squadrone degli uomini d'arme francesi.

[302]. Villani, VII, 19; Marchionne Stefani, rubr. 138. Ammirato, lib. III, pag. 248.

[303]. Gregorovius, Vol. V, cap. 8; Cherrier, Storia della lotta dei Papi e degl'Imperatori di casa Sveva, libro X.

[304]. Ammirato, I, 262; Delizie degli Eruditi, IX, pag. 41.

[305]. Machiavelli, Storie, Vol. I, pag. 77: Italia, 1813.

[306]. «Ipsas petitiones benigne accessimus et audivimus cum effectu, primo de conservando iure et honore Comunis Florentie; contra Pisanos et Senenses invasores et Gibellinos et exiticios terre vestre et infideles Podiibonizi proditores nostros proponimus, cum Dei auxilio atque vestro, facere vivam guerram, donec peniteant de commissis, et vos de factis vestris habeatis comodum et honorem.... Vicarium ytalicum virum providum discretum et fidelem, cuius devotionem, fidem et probitatem in magnis factis nostris cognovimus, firmiter et ab experto vobis concessimus, secundum quod vestra postulatio continebat, et volumus quod sit contentus salario et expensis et emendis, prout in ipsius civitatis statutis continetur, nec ultra aliquid exigat». Del Giudice. Codice Diplomatico, II, 116-7. D'ora in poi parecchi sono i Podestà italiani, nominati da Carlo in Firenze.