198. rejterada — ucieczka. [przypis edytorski]
199. Paranagua, patriotismo, capitano, brazileiro, Alexandria, sympatica (port.) — Paranaguá, patriotyzm, kapitan, brazylijski, Aleksandria, sympatyczna. [przypis edytorski]
200. matté (port.) — susz ze zmielonych liści i gałązek ostrokrzewu paragwajskiego, z którego przyrządza się napar popularny w krajach Ameryki Płd. (Argentynie, Paragwaju, Urugwaju, Brazylii) oraz w niektórych krajach Bliskiego Wschodu (Syria, Liban); inaczej także: yerba mate, herba mate, mate, chimarrão, erva mate, caá mati a. caá mate. [przypis edytorski]
201. zerwała się znowu burza (...) — może nie powinienem zbyt szastać wyrazem burza, przez który marynarze oznaczają zwykle niebezpieczne dla okrętu spotkanie się dwóch wiatrów w jakiejś cieśninie. [przypis autorski]
202. szruba (z niem.) — dziś: śruba. [przypis edytorski]
203. Iguapé — miasto w Brazylii, w stanie São Paulo. [przypis edytorski]
204. comida (port.) — jedzenie. [przypis edytorski]
205. terra incognita (łac.) — ziemia nieznana. [przypis edytorski]
206. Garibaldi, Cavour, Wiktor Emanuel — znani ówcześnie politycy włoscy. [przypis edytorski]
207. „New Herald” — gazeta wydawana w różnych stanach USA od końca XIX w. [przypis edytorski]