Panienka z okienka - Deotyma

— Ilem ja czasu był umarły? Nie wiem — ciągnął mówca. — To jeno pomnę, że gdym przyszedł do się, gdym się obaczył w celi oćca Błażeja, myślałem, żem już w paradisium¹⁵⁹⁷ w klasztorze Pana Jezusa, gdzie święci posługują duszom wyszłym z konania, i dziękowałem Panu Bogu, że mię nie wsadził do miejsca pokuty, z czego zaprawdę ja, ciężki peccator¹⁵⁹⁸, mogłem być kontent¹⁵⁹⁹. Wszelako wyznam, żem był jeszcze kontentniejszy, kiedy mi powiedziano, żem żyw i jestem na tym samym świecie, po którym chodzi moja panna. Powiedziano mi takoż, jako i ona żywa i zdrowa i na mnie constante¹⁶⁰⁰ myśli czekać, tak żem od onych ekstazów¹⁶⁰¹ mało drugi raz nie umierał. Dałem się tedy cierpliwie opatrować i wciąż niby spałem, jeno serce we mnie dyszało. Czasem też przychodziła służebna pani Korwiczkowej, tej, co to — jak mówiłem waszmościom — była naszą prowidencją¹⁶⁰². Ta mi gadała, jako panna Hedwiga... to jest panna Marianna, kłania się mnie i życzy zdrowia, i będzie onego Niemca zwodziła czekaniem aż do mego wyzdrowienia, a jak wyńdę z tej febris¹⁶⁰³, to się dowiem o czymś takim, co nas wszystkich wyniesie na pinaculum¹⁶⁰⁴ wszelakich szczęśliwości. Jam tedy precz leżał, a dzień i noc medytował, co to takiego być może. Aż kiedy gorączka we mnie oziębła, ociec Damian, dominikanin, spowiednik panny... Marianny, a człek mądry jako drugi Paweł święty, okazał mi ten szkaplirz z pisaniem i powiedział, jako panna Hedwiga nie chce tego skarbu powierzyć nikomu jenszemu, jeno temu, komu powierzyć ma i swoją personę. Wtedy jużem nie mógł uleżeć i chocia perswadowali, chocia chcieli wiązać mię do łoża, jam uciekł im z klasztora, kazał się zanieść na szkutę¹⁶⁰⁵, położyli mię tam flisaki w izdebce na słomie i wieźli w górę Wisły bez dni kilka. Potem też i tylem już otrzeźwiał, żem się pachołkowi kazał wsadzić na konia, dotarli my do Warty i choć to ja nigdy w tych stroniech¹⁶⁰⁶ nie bywał, wszelako, jakem zaczął od wsi do wsi zaglądać a dopytywać się, gdzie ona zaczarowana Dobrowola, takem i zajachał przed ganek imci pani starościny dobrodziki.

Na słuchaniu tej opowieści zeszła prawie cała wieczerza. Dania jedne po drugich mijały niepostrzeżenie z wielkim umartwieniem pana marszałka¹⁶⁰⁷ i piwnicznego¹⁶⁰⁸, bo goście jedli najwytworniejsze przysmaki, a żadnego nie pochwalili, łykali najlepsze wina i miody, a nie pomyśleli o zdrowiach.

Gdy pan Kazimierz dojeżdżał z opowiadaniem do dworu dobrowolskiego, już wety¹⁶⁰⁹ były bliskie końca.

W tej chwili podano wielki puchar beznożny, zwany Kulasem, sadzony¹⁶¹⁰ starymi monetami. Na jego widok dopiero pan wojewoda przypomniał sobie, co należy czynić przy weselnej uczcie. Ujął zatem czarę w obie ogromne ręce, wstał i ogromnym głosem przemówił:

— Dawno to już ludzie mogli dokumentnie observare¹⁶¹¹, że najmilszy niebu taki hymen, gdzie się łączy pulchrum cum bellico¹⁶¹².

Stąd propensja¹⁶¹³ gładkich dziewek do rycerskich mężów. Stąd wdzięczna Cypryda¹⁶¹⁴ uśmiecha się do srogiego Marsa¹⁶¹⁵, Stąd i dzisiejsza oblubienica, którą by my dla jej urody chętliwie¹⁶¹⁶ zwali Pulcherią¹⁶¹⁷, ale którą dla chrześcijańskiej nabożności mianujemy Krystyną, ślubuje wiarę imci panu rotmistrzowi, na którego wojenne przewagi, mimo jego let¹⁶¹⁸ wczesnych, nieraz my już z admiracją¹⁶¹⁹ patrzali. A ile takowe stadła są na rękę niebu, to sama dziś Opatrzność pokazowa¹⁶²⁰, kiedy jak ulał w dzień tego hymenu przysyła wieść mirakulozną¹⁶²¹ i jawnym to czyni, jako Pan Bóg, co zawdy lubi krzyże, tak singulare¹⁶²² pokrzyżował destynacje¹⁶²³ tych dwóch sióstr i dwóch braci, że z onego krzyża wyszło im zbawienie. Tandem święcim dubeltowy¹⁶²⁴ fest¹⁶²⁵. Ciesz się więc dubeltowo, zacna rodzicielko, jako my się cieszymy wołający¹⁶²⁶: Niech żyją państwo młodzi!

— Niech żyją! Vivant¹⁶²⁷! Vivant! — odkrzyknięto zewsząd.

Kapelmistrz znudzony długą bezczynnością zerwał się wesoło, podniósł pałeczkę i muzykanci urżnęli fanfarę¹⁶²⁸ godową¹⁶²⁹. Na to hasło tylko czekał z dawna przyczajony puszkarz¹⁶³⁰ i wnet pod oknami zaczęto bić z moździerzy.

Po zdrowiu państwa młodych pierwszy drużba wiodący rej¹⁶³¹ między młodzieżą, krępy i czupurny¹⁶³² pan Dederko, wstał z podniesionym pucharem.

— A teraz — wykrzyknął — zdrowie drugiej młodej pary, zacnego imci pana Koryckiego, Achilla¹⁶³³ tej cudownej awantury, i pięknej Marianny czy Hedwigi, a po prawdzie powiedziawszy, nowej Heleny¹⁶³⁴, co jęczy uwięziona w gdańskiej Troi! Obyśmy jak najrychlej pili na ich weselu!