2284. Wittenberg — Arvid (a. Arfuid) Wittenberg von Debern (1606–1657), szwedzki hrabia i feldmarszałek, uczestnik wojny trzydziestoletniej i potopu szwedzkiego. [przypis edytorski]
2285. czynić — tu: sądzić. [przypis edytorski]
2286. recedo, recedere (łac.) — cofnąć się, odstąpić. [przypis edytorski]
2287. konfundować (z łac.) — zbijać z tropu, zawstydzać. [przypis edytorski]
2288. eks-jezuita — król Jan Kazimierz, po dwóch latach nowicjatu w zakonie jezuitów, mimo braku święceń kapłańskich w 1646 r. został mianowany przez papieża kardynałem. Zrezygnował z tej godności, kiedy został królem i poślubił wdowę po bracie, królową Marię Ludwikę Gonzagę. [przypis edytorski]
2289. strategos (gr.) — dowódca wojsk, strateg. [przypis edytorski]
2290. pod Beresteczkiem — bitwa pod Beresteczkiem (1651), zwycięstwo wojsk polskich nad siłami kozacko-tatarskimi; Beresteczko — miasto nad Styrem na Wołyniu, w zach. części Ukrainy. [przypis edytorski]
2291. Wiśniowiecki, Jeremi Michał herbu Korybut (1612–1651) — książę, dowódca wojsk polskich w walkach z kozakami; ojciec późniejszego króla polskiego, Michała Korybuta Wiśniowieckiego (1640–1673). [przypis edytorski]
2292. chasa — banda, zbrojny tłum. [przypis edytorski]
2293. substancja (z łac.) — majątek, dobra materialne. [przypis edytorski]