2414. hiperborejski (z gr.) — północny; tu: zawoalowane określenie Rosjan, o wojnie z którymi Sienkiewicz, publikując Potop w 1886 r. w zaborze rosyjskim, nie mógł pisać wprost ze względu na cenzurę carską. [przypis edytorski]
2415. klient (daw., z łac.) — uboższy szlachcic, zależny od bogatszego, głosujący na sejmikach zgodnie z wolą magnata i walczący pod jego komendą. [przypis edytorski]
2416. Chrystusów (daw.) — Chrystusowy. [przypis edytorski]
2417. żywić — tu: pozostawiać przy życiu, darować życie. [przypis edytorski]
2418. kańczug — bicz z plecionego rzemienia osadzonego na krótkim kiju. [przypis edytorski]
2419. erygować (z łac.) — wznieść, wybudować. [przypis edytorski]
2420. mea culpa! mea maxima culpa! (łac.) — moja wina, moja bardzo wielka wina. [przypis edytorski]
2421. prezydium (z łac. praesidium) — straż, zbrojna załoga. [przypis edytorski]
2422. wolentarz — ochotnik, żołnierz nie otrzymujący żołdu, walczący w imię swoich przekonań lub dla łupów wojennych. [przypis edytorski]
2423. Żmudź — płn.-zach. część Litwy. [przypis edytorski]